ĐIỂM BÁO PHÁP QUỐC NGÀY : 02/06/2023
Các nhà lãnh đạo châu Âu thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị Châu Âu (CPE) ở lâu đài Mimi, Bulboaca (Moldova) ngày 01/06/2023. AP – Andreea Alexandru
Thụy MyBáo chí Pháp hôm nay 01/06/2023 chú ý tới thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị Châu Âu (CPE) ở Moldova. Đây là dịp để các nhà lãnh đạo châu Âu tỏ tình đoàn kết với Moldova, nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ nghèo nhất châu lục và có đường biên giới với Ukraina dài đến 1.000 kilomet.
Anh : Ukraina có quyền tấn công ngoài lãnh thổ để tự vệ
Le Figaro nhận thấy phạm vi chiến trường Ukraina dần lan rộng. Sau khi Matxcơva bị drone tấn công hôm thứ Ba, lại đến lượt nhà máy lọc dầu gần Krasnodar, phía cảng Novorossiysk của Nga.Vài ngày trước là vụ đột kích vào Belgorod, và những tháng trước căn cứ Engels cách miền đông Ukraina 400 kilomet bị tấn công.
Ukraina duy trì tình trạng mập mờ, chưa bao giờ nhận trách nhiệm. Có thể đó là hoạt động do quân đội thực hiện hay một nhóm quân nhân mất kiểm soát, hoặc là đối lập Nga…Dù gì đi nữa, ngoại trưởng Anh James Cleverly đã dấn lên một bước về ngoại giao, khi nói rằng Kiev « có quyền đưa quân ra ngoài lãnh thổ » để tự vệ trước quân Nga xâm lược. Kremlin than phiền là Nhà Trắng đã « không lên án ».
Chuyên gia Thibault Fouillet của Quỹ Nghiên cứu Chiến lược nhận định đó là « ăn miếng trả miếng » việc Nga oanh kích cơ sở hạ tầng Ukraina, và những lằn ranh đỏ của phương Tây « thường xuyên bị đẩy ra xa ». Nếu vào đầu cuộc chiến việc tấn công lãnh thổ Nga là cấm kỵ, thì nay Kiev nhận ra phòng thủ của Nga yếu kém, Matxcơva khó thể đáp trả tương xứng. Những hoạt động này cũng nằm trong logic phản công, vừa mang tính biểu tượng cao, vừa có tác động tâm lý. Các drone được sử dụng do Ukraina hoặc Nga sản xuất giúp phương Tây tránh được trách nhiệm.
Thủ lãnh Wagner tiếp tục bóc trần những tuyên truyền về quân đội Nga
Le Monde chú ý đến Evgueni Prigojine, thủ lãnh Wagner, nhân vật nổi bật trên truyền thông với những phát biểu gây sốc. Phi phát-xít hóa Ukraina ? Ông ta nhấn mạnh chỉ là một cái cớ. « Chúng ta đến Ukraina như những kẻ thô lỗ, dận gót giày khắp nơi tìm kiếm bọn quốc xã, tấn công vào mọi thứ, tiến đến Kiev, bị đánh tơi tả và rút lui ». Phi quân sự hóa ? Một thất bại hoàn toàn. « Ukraina giờ đây là một trong những quân đội mạnh nhất thế giới ». Tương lai của « chiến dịch quân sự đặc biệt » ? U ám ! Những câu trả lời thẳng thừng hôm 24/05 về mục đích chiến tranh của Vladimir Putin, dành cho các phương tiện truyền thông do Evgueni Prigojine kiểm soát gần như là tội khi quân.
Cho đến nay, cấp cao nhất bị ông chủ đội quân lính đánh thuê Wagner đả kích là bộ trưởng quốc phòng Sergueï Choïgou. Cách nói trực diện, thô bạo của Prigojine thu hút cảm tình của một bộ phận dân chúng. Mới đây, cư dân một làng bị oanh kích ở Belgorod đã kêu gọi « Evgueni Viktorovitch, đến đây cứu chúng tôi ! ». Cho dù ông ta giàu to dưới sự bảo trợ của Vladimir Putin, bao thầu các căng-tin trường học, bệnh viện và…quân đội. Doanh nhân này còn đòi hỏi quân sự hóa đất nước : thiết quân luật, tổng động viên, « bắn bỏ 200 người như Stalin đã làm » … Nói cách khác, cần phải « làm việc chỉ vì chiến tranh và sống vài năm theo kiểu Bắc Triều Tiên ». Đề nghị này đi ngược với chủ trương của Kremlin, cố gắng để cuộc sống người Nga có vẻ bình thường.
Theo nhà chính trị học Tatiana Stanovaya, khi đóng vai phát ngôn viên cho phe yêu nước cực đoan, chống lại hệ thống, Evgueni Prigojine đã chiếm được một vị trí độc đáo nhằm bảo đảm vị thế chính trị và giữ an toàn cho bản thân. Nhà đối lập lưu vong Leonid Gozman cho rằng Prigojine có quá nhiều kẻ thù nên phải lớn giọng.
Le Monde cũng nhận thấy « Putin cố tỏ ra dửng dưng về vụ drone tấn công Matxcơva ». Nhà báo lưu vong Farida Rustamova vốn thạo tin cho biết các cố vấn đã phải cố gắng thuyết phục tổng thống Nga có lời phát biểu ngắn sau đó. Nếu chính quyền cố sức tạo vẻ ngoài bình thường, đó là vì không còn cách đáp trả nào khác hơn – tấn công những thành phố Ukraina thì đã là chuyện thường ngày.
An ninh tối đa cho các nhà lãnh đạo toàn châu Âu tại Chisinau
Trên bình diện ngoại giao, một sự kiện rất được quan tâm hôm nay là hầu như toàn bộ các nhà lãnh đạo châu Âu họp lại ở thủ đô Moldova nhỏ bé. Nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ có 2,6 triệu dân, nghèo nhất châu lục và có đường biên giới với Ukraina dài đến 1.000 kilomet, được cả châu Âu tỏ tình đoàn kết.
Nữ tổng thống Maia Sandu thứ Năm 01/06 chứng kiến sự kiện vô tiền khoáng hậu trên bầu trời thủ đô Chisinau : các chuyên cơ của khoảng 50 nhà lãnh đạo châu Âu hạ cánh, nhân hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai của Cộng đồng Chính trị Châu Âu (CPE). Một đẳng cấp mà nhà lãnh đạo 51 tuổi chưa bao giờ tự cho phép, vì bà chỉ di chuyển bằng hãng máy bay giá rẻ Wizz Air, theo La Croix. Le Figaro nói thêm, tất cả các lãnh đạo châu Âu đều được mời, trừ Vladimir Putin và đồng minh Belarus của ông ta. Sự tham dự của tổng thống Ukraina, Volodymyr Zelensky được giữ kín cho đến phút chót.
Để bảo đảm an ninh cho các nguyên thủ và 700 phóng viên, không phận Moldova từ 25/05 được bảo vệ bằng Air Bastion-2023, một cuộc tập trận quốc tế chống các vật thể bay xâm nhập. Pháp đưa sang AWACS (hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm trên không) có thể phát hiện hỏa tiễn, drone…cách xa hàng trăm cây số. Anh, Thụy Điển, Ba Lan cũng đưa thiết bị hỗ trợ và huấn luyện. Ngoài an ninh, còn nhiều vấn đề về hậu cần và tổ chức. Chẳng hạn, phi trường Chisinau chỉ có mỗi một phi đạo nên phân nửa số đại biểu sẽ đến trước một hôm, nửa còn lại đến đúng ngày họp. Suốt sáu tháng trước, nhiều nước cử người đến giúp Moldova chuẩn bị sự kiện, Hội đồng Châu Âu giúp chi phí bữa trưa và phiên dịch.
