From: huy017@
Thưa quí bạn người Việt chúng ta ăn nước mắm nhưng nếu cắc cớ hỏi còn nước nào ở Tây phương cũng làm nước mắm y chang như chúng ta thì hầu hết các bạn bí xị.
Bộ không đúng sao, đừng đọc tiếp các bạn trả lời thử coi nước nào. Nước nầy đã làm nước mắm từ thời cổ đại La Mã, y như cách mà ông bà chúng ta làm nước mắm hồi xưa.
Là sao? Thưa là trọn các với muối biển cho lên men để lấy nước mắm nhĩ (nguyên chất) Nước Tây phương nầy đã làm nước mắm y như vậy từ thời La Mã.
– Sao tui nghi HCD nói ẩu, làm chi có chuyện nầy. Người Tây mà nghe mùi nước mắm hay mùi sầu riêng là chạy xa ngàn dặm ngay ?
Không đâu, xưa nay Hcd nói có sách (có khi lấy từ sách ba xạo) mách có chứng mà : Đây là hình mới chụp chai nước mắm nguyên chất hiện có tại nhà. 
Các bạn nhìn thử tấm ảnh nầy đoán coi nước nào
Nguồn tin và chi tiết: https://www.eater.com/22867421/garum-fermented-fish-sauce-mushroom-noma-koji
HCD tóm tắt bản tin : Vô cùng ngon và thường bị hiểu lầm, garum là một loại nước mắm lên men có nguồn gốc từ thời La Mã. Trải qua hơn chục thế kỷ, nó đã duy trì ảnh hưởng của mình trong thế giới ẩm thực, ngay cả khi phương pháp chế biến nó có thể đã thay đổi: Không giống như người La Mã, những người làm garum ngày nay thường không sử dụng số lượng lớn cá và muối và nước biển để làm ra nó. Nhưng garum đích thực vẫn phù hợp hơn bao giờ hết, được các đầu bếp trên khắp thế giới yêu thích vì hương vị đậm đà, giàu vị umami: Chỉ với một ít muối, một giọt garum, bạn sẽ có được một món ăn hoàn toàn mới.
Vậy chính xác thì garum là gì?Pliny the Elder là một trong những người đầu tiên định nghĩa garum – thứ mà ông gọi là “chất lỏng tinh tế” – là “một loại rượu tuyển chọn bao gồm ruột cá và các bộ phận khác ”. Ngày nay, chuyên gia lên men Sandor Katz mô tả nó là “tên La Mã cổ điển cho nước mắm lên men”, một tên “khá giống với nước mắm Đông Nam Á hiện đại, chỉ thường sử dụng ít muối hơn, dẫn đến hương vị thậm chí còn “vui nhộn” hơn”. Colatura di Alici, một chất lỏng màu hổ phách nhạt được làm từ cá cơm muối lên men vẫn được sản xuất ở Bờ biển Amalfi, được coi là người thừa kế trực tiếp của garum, loại rượu phổ biến và sản xuất hàng loạt đã giảm đáng kể sau sự sụp đổ của đế chế La Mã. Garum được tạo ra như thế nào?Một loại gia vị phổ biến ở La Mã cổ đại – nó được gọi là “sốt cà chua” của thế giới La Mã – garum ban đầu được làm từ các loại cá nhỏ như cá mòi và cá thu, cùng với nước muối và mất nhiều thời gian để lên men. (Y chang cách làm nước mắm của Việt Nam ngày xưa, không phải kiểu làm hiện giờ đâu nghe các bạn).Trước khi chúng ta đi vào phương pháp pha chế truyền thống của garum — và cách nó ảnh hưởng đến những phương pháp hiện đại hơn — điều đáng nói là nước mắm cổ xưa có thể hơi phức tạp một chút.HCD: Bản tin còn dài, trên đây là vài đoạn tiêu biểu. Thưa các bạn nước mắm hiện nay mà người Việt đang ăn như thế nầy đây:
https://it.wikipedia.org/wiki/Colatura_di_alici_di_CetaraĐáng lẽ không nói thêm câu nầy: Khá buồn cười khi thấy một ít người Việt “vui mừng khen ngợi” nước mắm sản xuất tại Mỹ, tại Âu châu. Vế Âu châu tôi không rành nhưng nói sản xuất tại Mỹ thì quả là sai quá xa.
Tui có hai người bạn là Kiến Trúc Sư nổi tiếng, đứng ra xin phép xây hãng nước mắm trên đất Mỹ cho những vị tỉ phú, (hai người xin riêng), đều bị bác. Hiện cũng có sản xuất nước mắm tại Mỹ trong garage tư gia (tui nói ẩu đừng tin).Chắc các bạn hỏi nước mắm Colatura di alici hương vị ra sao? Thưa y như nước mắm nhỉ của người Việt ngày xưa. Nó nguyên chất không pha chế như nước mắm China, Thái lan, Việt Nam … bán trong tiệm hiện giờ.
Mèn ơi nước mắm mà phải bỏ thêm protein (từ bắp) vào mới đủ độ đạm. Vậy ra đạm từ cá chỉ là “màu mè tí xíu cho vui mắt phải không”. Colatura di alici chỉ là nước mắm nhĩ, chất đạm của cá.
https://freedom-vaca.org/vaca-blog-tieng-viet-nam/
https://freedom-vaca.org/vaca-main-blog-english-articles/
