Hạ được phi cơ « mắt thần » Nga : Chiến công lớn của Ukraina
Nam Giang
ĐIỂM BÁO PHÁP QUỐC :NGÀY 18/01/2024
Hạ được phi cơ « mắt thần » Nga : Chiến công lớn của Ukraina
Le Monde ngày 17/01/2024 chú ý đến sự kiện « Kiev tuyên bố đã giáng một đòn mạnh vào không quân Nga ». Quân đội Ukraina hôm thứ Hai loan báo đã phá hủy một chiếc Beriev A-50 chuyên phát hiện radar, trong khi Nga có rất ít loại này ; cùng với một phi cơ chỉ huy Yuchin II-22. Không quân Nga chưa từng bị thiệt hại to lớn như vậy kể từ đầu cuộc chiến, một phần lớn phi đội của Matxcơva có thể bị « mù ».
Ảnh minh họa : Một phi cơ cảnh báo sớm Beriev A-50 của Nga bay trên Quảng trường Đỏ trong buổi tập dượt chuẩn bị biểu diễn mừng Ngày Chiến thắng ở Matxcơva, 07/05/2019 AP – Alexander Zemlianichenko
Thụy My
Công lao của Patriot ?
Tổng tham mưu trưởng quân đội Ukraina, tướng Valeri Zaloujny trên Telegram đã hoan nghênh không quân Ukraina về chiến dịch hoàn hảo này, kèm theo là một video. Theo Kiev, hai phi cơ trên đây đã bị bắn hạ hôm Chủ nhật khi bay trên biển Azov đang do Nga kiểm soát toàn bộ, có thể là do một hay nhiều hệ thống Patriot PAC-2 do phương Tây cung cấp có tầm bắn 160 kilomet.
Giả thuyết về hỏa tiễn phòng không của Ukraina khiến các nhà phân tích chú ý, họ không loại trừ khả năng quân Nga bắn lầm nhau như đã từng xảy ra nhiều lần. Nhà nghiên cứu Jean-Christophe Noël của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp cho rằng để bắn tới biển Azov, Ukraina phải đặt một giàn Patriot gần tiền tuyến, mà làm như vậy thì rất nguy hiểm.
Matxcơva từ chối xác nhận, và nếu là sự thực, đây là một đòn rất nặng. Những chiếc Beriev A-50, tương đương với Boeing E-3 Awacs của phương Tây, là loại phi cơ cảnh báo sớm được sử dụng để phát hiện các phi cơ, trực thăng, hỏa tiễn hay drone của địch trong khoảng cách đến 600 kilomet. Nhờ đó có thể lập được bản đồ chiến thuật chi tiết, một vai trò thiết yếu để bay an toàn. Theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), Matxcơva chỉ có 10 chiếc A-50, và không phải tất cả đều hoạt động được.
Nhiều phi cơ Nga sẽ bị « mù »
Nga thường xuyên điều hai chiếc loại này xung quanh Ukraina, phía trên biển Azov và Belarus, như vậy ít nhất phải có gấp đôi để hiện diện thường xuyên trên không phận. Chỉ mất đi một chiếc là cả một loạt phi cơ Nga trở nên "mù". Phương Tây cũng thường cho những chiếc Awacs bay gần biên giới Ukraina để thu thập thông tin cho Kiev.
Loại Yuchin Il-22 thì Nga có khoảng 22 chiếc, dùng làm phi cơ chỉ huy, trung chuyển liên lạc hay tình báo điện tử. Một chiếc đã bị lính đánh thuê Wagner bắn hạ trong vụ nổi dậy hồi tháng 6/2023. Các blogger quân sự Nga cho biết chiếc Il-22 bị nhắm đến trên biển Azov đã hạ cánh khẩn cấp tại phi trường Anapa ở phía bắc Novorossiïsk, nhưng không thể sửa chữa được.
Kể từ đầu cuộc chiến, chuyên trang Oryx đếm được khoảng 100 phi cơ và 130 trực thăng Nga đã bị bắn hạ hay bị hư hại vì trúng pháo: 24 oanh tạc cơ Su-34, 31 chiến đấu cơ Su-25, 2 oanh tạc cơ chiến lược Tupolev Tu-22…Đặc biệt, riêng trong ngày 23/12/2023, Ukraina đã hạ được đến 3 chiếc Su-34. Nhưng theo IISS, trước chiến tranh Matxcơva có đến 1.300 chiến đấu cơ.
Ngoài phương diện quân sự, việc tiêu diệt được hai chiếc phi cơ quan trọng trên đây còn mang tính biểu tượng, cho thấy Ukraina vẫn luôn có thể gây thiệt hại lớn cho Nga. Một nguồn tin quân sự Pháp nhận xét : « Trong một cuộc chiến, chứng tỏ đang ở vào thế tiến công là điều quan trọng cho đội ngũ, cho dân chúng và những người ủng hộ ».
Một xa lộ mới nối Ukraina với Rumani do EU tài trợ
Le Monde cũng nhận thấy « Nga và Ukraina đều tăng cường hậu cần để chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh lâu dài ». Một xa lộ do Liên Hiệp Châu Âu (EU) tài trợ ở Rumani sẽ giúp phá thế phong tỏa cho Ukraina. Trong khi đó Nga đang xây dựng những đường xe lửa và đường bộ mới để dự phòng trường hợp cầu Crimée bị phá hủy.
Báo chí Rumani cho biết ngay từ đầu năm, chính quyền Rumani đã huy động toàn lực để hoàn thành một xa lộ mới nối Bucarest với biên giới Ukraina, theo dự án « A7 » được quỹ châu Âu tài trợ. Mặc cho mùa đông khắc nghiệt, công việc xây dựng được tiến hành 24/24 với 3.000 công nhân và hàng trăm máy móc, để có thể lưu thông trên xa lộ này từ mùa hè 2024.
Trên nguyên tắc, cần đến 1.000 xe tải để thay thế một tàu chở ngũ cốc. Một xa lộ nhiều làn sẽ giúp tăng năng lực vận tải lên gấp sáu lần, tạo điều kiện cho lưu thông xuyên biên giới và đa dạng hóa việc vận chuyển hàng viện trợ quân sự, có lợi cho cả hai nước.
Hiện những tuyến đường bộ chính nối EU với Ukraina chạy qua Ba Lan, Hắc Hải và không phận Ukraina gần như đóng cửa vì rủi ro quân sự. Hungary và Slovakia, hai nước NATO khác có biên giới trên bộ với Ukraina, đều thân Nga và nếu làm đường phải đi xuyên qua dãy núi Carpates.
Nga ra sức mở đường xe lửa xuyên qua những vùng đã chiếm
Chuyên gia Stéphane Audrand nhận định, muốn thắng được một cuộc chiến tiêu hao thì các đơn vị phải nhận được nhiều vũ khí, đạn dược. Có thêm những tuyến đường mới, Ukraina sẽ giảm được thiệt hại do Nga tấn công hay những vụ đình công của nghiệp đoàn xe tải Ba Lan chẳng hạn.
Nga còn nỗ lực lớn hơn để nối các vùng đất của Ukraina đang bị chiếm đóng với mạng lưới giao thông của quốc gia xâm lăng. Theo truyền thống, hậu cần quân sự Nga chủ yếu dựa vào đường xe lửa. Từ đầu tháng 11/2023, hãng tin RIA Novosti đã loan báo xây dựng tuyến đường sắt mới từ thành phố Nga Rostov trên sông Đông đến Crimée, chạy qua Zaporijia tới những thành phố Mariupol, Berdiansk và Melitopol đã chiếm được.
Stéphane Audrand nhấn mạnh, xe lửa vận chuyển đường dài tốt hơn, nhưng các cầu đường sắt phải thật vững chắc và việc đặt đường ray mất nhiều thời gian hơn. Phương Tây nhắm vào đường bộ vì linh hoạt hơn, còn Nga thì rất thiếu xe tài, dù đã mua được khá nhiều từ Trung Quốc và châu Âu qua ngã Trung Á.
Không bắt tay được với Trump, Kim Jong Un quay sang Putin và Tập
Liên quan đến châu Á, Libération nhận định năm năm sau cuộc thảo luận bất thành với ông Trump ở Việt Nam, Kim Jong Un xích gần lại với Tập Cận Bình và Vladimir Putin ; đồng thời hoàn chỉnh kho vũ khí đạn đạo và nguyên tử. Hai nước Triều Tiên đang trên bờ vực xung đột.
Hôm 28/02/2019, một chiếc bàn dài đã được chuẩn bị trong một phòng khánh tiết của khách sạn Métropole Hà Nội, với hai chiếc ghế bành, hai lá cờ Hoa Kỳ và Bắc Triều Tiên để Kim Jong Un và Donald Trump ký bản tuyên bố chung. Nhưng hội nghị thượng đỉnh đã bất thành, bữa tiệc trưa bị hủy và cả hai ra về tay không. Ngoại trưởng Bắc Triều Tiên Ri Yong Ho nói rằng « Những cơ hội như thế này có thể không bao giờ đến nữa », và thời gian cho thấy ông ta đã đúng.
Quá nhiều ngờ vực, tự kiêu và thiếu hiểu biết lẫn nhau. Mỹ khẳng định Bắc Triều Tiên đòi dỡ bỏ tất cả trừng phạt, trong khi Bình Nhưỡng nói rằng chỉ yêu cầu bỏ năm biện pháp mà thôi. Bắc Triều Tiên chấp nhận phá hủy Yongbyon, một trong những trung tâm nguyên tử chính. Nhưng Hoa Kỳ đòi hỏi hủy bỏ toàn bộ cơ sở hạ tầng nguyên tử, chương trình vũ khí hóa học và sinh học, các hỏa tiễn đạn đạo, giàn phóng và các thiết trí liên quan. Cuộc thảo luận kết thúc với cảm giác 25 năm trao đổi giữa đôi bên trở thành con số không. Stephen Biegun, đại diện Mỹ phụ trách đàm phán từ 2018 đến 2021 tỏ ý tiếc rằng Bắc Triều Tiên đã bỏ lỡ cơ hội.
Kim Jong Un đề nghị một hội nghị thượng đỉnh thứ ba, nhưng cuộc gặp này đã không diễn ra. Có thể vì tự ái khi trở về từ Việt Nam không có kết quả nào, Kim quay lưng với Mỹ. Tháng Tư năm ngoái ông ta đến Vladivostok để trưng ra sự thân thiết với Vladimir Putin, tháng Sáu trải thảm đỏ đón Tập Cận Bình. Khi đại dịch lui dần, Bình Nhưỡng bắt đầu cho bắn đủ loại hỏa tiễn và có những tiến bộ đáng kể về vũ khí nguyên tử và đạn đạo. Dường như Kim Jong Un đã đổi hàng triệu quả đạn mà Putin rất cần để lấy công nghệ không gian và tàu ngầm. Rồi ông ta đóng cửa 8 đại sứ quán ở châu Phi và châu Âu – quá tốn kém và không phải là ưu tiên trong thời chiến.