Chương trình Vui Buồn Đời Tỵ Nạn – Cộng Đồng Người Việt tại Hoa Kỳ của Radio Saigon Dallas 1160 AM: Ngày Chủ Nhật lúc 11:30 AM, giờ TX, tức là 12:30 PM, giờ Florida. Do Hoàng Tín phụ trách.
Minh Ánh xin mến chào Hoàng Tín và quý vị thính giả thân thương của đài SG-Dallas. Năm mới khỏe mạnh, phát tài, phát lộc, con cháu an hòa, cửa nhà khang trang, gia đình hạnh phúc. Đầu năm xin chúc mọi sự cát tường. Xin được khai trương câu vè chúc Tết.
HT: Dạ thưa chị đang chúc Tết với câu vè phải không chị? Tuần qua là cuối năm, chúng ta chia sẻ về các câu đối. Hôm nay mùng Hai, chắc chị chuẩn bị vài bài vè ngắn, giúp cho các gia đình có thể dạy cho các bé chúc Tết với những câu vè đầy ý nghĩa, dễ nhớ, và cũng vui nữa chị. Chị có thể cho biết câu vè nghĩa là gì hay không?
Tổng hợp 30+ bài vè chúc tết gia đình xuân Giáp Thìn 2024 (dienthoaivui.com.vn)
Dạ phải, Cảm ơn HT. Mình thích các câu vè lắm. Vì nó ngắn, dễ hiểu, đọc rất thông vần giúp cho các bé học sinh mau dễ thuộc lòng.
Nói về vè thì xuất xứ ra sao, Minh Ánh xin cống hiến những sưu tầm khảo cứu của mình nha?
Theo Wikipedia, Vè là một trong những thể loại văn học dân gian Việt Nam. Theo Đại Nam quốc âm tự vị, vè là chuyện khen chê có ca vần và việc sáng tác vè là việc đặt chuyện khen chê có ca vần. Định nghĩa này còn đơn giản, nhưng đã nêu được những đặc trưng cơ bản của vè.
Vấn đề vè có từ bao giờ chưa thể khẳng định dứt khoát. Nói chung, vè đã có trong thời kỳ phong kiến, phát triển nhất trong các thế kỷ 18 – 20. Sự xuất hiện của vè là một bước tiến mới của văn tự sự dân gian.
Vè được sáng tác bằng văn vần, sử dụng nhiều hình thức khác nhau: câu bốn chữ, năm chữ, lục bát, hát giặm, nói lối. Có vè đồng dao, là những bài hát của trẻ em. Có vè thế sự, về người thật việc thật, phản ánh, bình luận những câu chuyện thời sự địa phương. Những người đặt vè, bẻ vè, nói vè phần nhiều từ những người miền quê hay dân gian bình dị chất phát.
Đa số bài vè phản ánh hiện thực ở từng địa phương nhất định, bộc lộ rõ thái độ của người dân trước những sự việc, sự kiện đó. Ngoài ra có những bài vè có thể phổ biến rộng rãi ở nhiều địa phương. Vè mang tính thời sự, các sự kiện trong quá khứ ít được vè quan tâm. Vè xuất hiện tức thời, nắm bắt nhạy bén sự việc, sự kiện, ghi nhanh, rồi truyền đi để gây dư luận.
Theo cách thức thể thơ, có thể chia vè thành các loại: vè lục bát, vè nói lối… Theo chủ đề về đề tài, nội dung phản ảnh, có thể phân vè thành các tiểu loại:
Vè loài vật, cây trái, sự vật: ‘‘Vè chim chóc’’, ‘‘Vè trái cây’’, ‘‘Vè cá’’, ‘‘Vè rau’’, ‘‘Vè các thứ lúa’’, ‘‘Vè rắn U Minh’’, ‘‘Vè nói ngược’’, ‘‘Vè nói láo’’…
Ví dụ bài Vè con ve:
Lại truyền ra khắp hết bốn phương,
Đem bảng dán chư châu thiên hạ.
Gái nào đành dạ,
Mà giết đặng chồng.
Chém lấy đầu đem nạp bệ rồng,
Vua phong chức Hoàng Tôn quận chúa.
Có một nàng Nữ Tố
Thật là gái vô song
Nghe lệnh truyền như hoả ngộ phong
Thấy bảng dán, dường như đắc thủy…
Vè thế sự (vè sinh hoạt xã hội): loại vè này, bên cạnh tính thời sự, tính địa phương rất nổi bật với xu hướng chung là trào phúng: ‘‘Vè thách cưới’’, ‘‘Vè chửa hoang’’, ‘‘Vè uống rượu’’, ‘‘Vè nói dóc’’, ‘‘Vè đánh bạc’’, ‘‘Vè đi bối’’…; vè ghi nhận thực trạng đời sống nhân dân: ‘‘Vè bão năm Tỵ’’, ‘‘Vè Cầu Ngói, chợ Liễu’’, ‘‘Vè thầy cai’’, ‘‘Vè đi phu Cửa Rào’’, ‘‘Vè Cải dịch y phục’’, ‘‘Vè chăn trâu’’, ‘‘Vè đi ở’’, ‘‘Vè chồng chung’’, ‘‘Vè vạn cấy’’, ‘‘Vè đi phu’’…
Vè lịch sử: thường hòa quyện sự chân thật lịch sử và sự hư cấu thần kỳ. Vè lịch sử là lịch sử không thành văn của nhân dân, gồm 2 thành phần lớn.
Nông dân khởi nghĩa: tiêu biểu là ‘‘Vè chàng Lía’’, về phong trào ‘‘khởi nghĩa Tây Sơn’’ có bài ‘‘Vè Bà Thiếu Phó’’, về phong trào nông dân khởi nghĩa ‘‘thế kỷ 19’’, ở miền Bắc phổ biến nhất là ‘‘Vè vợ ba Cai Vàng’’…
Đấu tranh chống ngoại xâm: ‘‘Vè thất thủ kinh đô’’ dài 1850 câu, kể những sự việc xảy ra từ thất thủ Thuận An (‘‘1885’’) đến khi vua ‘‘Thành Thái’’ bị giặc đày sang ‘‘đảo Réunion’’ (‘‘1907’’); ‘‘Vè Ba Đình’’ kể về cuộc ‘‘khởi nghĩa ở Ba Đình’’; ‘‘Vè Quan Đình’’ kể về ‘‘Phan Đình Phùng’’ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở ‘‘Hương Khê’’; ‘‘Hà Tĩnh’’ (‘‘1877’’); ‘‘Vè Tán Thuật’’ kể về cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy của ‘‘Nguyễn Thiện Thuật’’ ở ‘‘Hải Dương’’ hoặc ‘‘Hưng Yên’’ (‘‘1885’’); ‘‘Vè Trương Định’’ kể về người anh hùng đất ‘‘Gò Công’’, Nam Bộ; ‘‘Vè Khâm sai’’ xuất hiện ở ‘‘Quảng Nam’’ khoảng năm ‘‘1886’’…
Phương pháp biểu hiện của vè gắn với mục đích và đặc điểm thể loại. Vè xuất hiện nhằm đáp ứng sự phản ảnh tức thời một sự việc, sự kiện, ngôn ngữ vè mộc mạc, đơn giản, không trau chuốt, gọt dũa, phần lớn các bài vè lại có vận mệnh ngắn ngủi.
Tính đích danh xác thực thể hiện ở tên bài vè, nội dung được phản ảnh trong vè.
Vè có thể là thơ thể vãn với 3, 4, 5 tiếng một câu nhanh gọn, sắc bén thích hợp yêu cầu tự sự. Thể lục bát dàn trải thích hợp yêu cầu trữ tình. Có bài vè kết hợp cả hai thể thơ: ‘‘Vè Tây cướp nước’’, ‘‘Vè giữ trâu’’… có khi kết hợp yếu tố trữ tình theo yêu cầu biểu hiện nội dung bài vè: ‘‘Vè trước họa giặc Pháp’’…
Và bây giờ mình trở lại với các bài vè chúc Tết nha?
Vè chúc tết là gi?
Vè chúc tết là một phong tục truyền thống trong văn hóa người Việt, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên Đán. Đây là hoạt động mà mọi người sẽ gửi gắm đến nhau những lời chúc tốt đẹp nhất trong năm mới. Đồng thời thể hiện sự quan tâm và là sợi dây gắn kết giữa các thành viên trong gia đình và bạn bè.
Ý nghĩa của vè chúc Tết không chỉ nằm ở việc chúc mừng năm mới mà còn là dịp để gắn kết tình nghĩa tạo giữa các thành viên trong gia đình và bạn bè. Đồng thời tạo ra không khí sum họp, ấm áp trong những ngày đầu năm mới.
Bây giờ Minh Ánh xin chia sẻ vài bài Vè chúc Tết nha?
Bài vè chúc Tết ông bà:
Bài vè 1:
Bước sang năm mới
Hôm nay con tới
Kính chúc ông bà
Dồi dào sức khỏe,
Trẻ mãi không già
Yêu thương hòa thuận
Cửa nhà sung túc
Hạnh phúc an khang
Ơn trên thương ban
Suốt năm phú quý
Làm ăn phấn chấn
Phúc, lộc, thọ, tài
Ông bà hưởng trọn
Đôi lời chúc phúc
Xin kính dâng lên
Ông bà đừng quên
Lì xì cho cháu
Năm mới lấy lộc
Cám ơn ông bà.
Bài vè 2:
Báo rằng Tết sang
Mang theo suy nghĩ.
Ông bà lớn tuổi
Nhưng vẫn vui đời,
Lòng mang ơn nặng
Công lao ông bà.
Năm mới mạnh khỏe,
Hạnh phúc ngời ngời.
Chúc ông chúc bà
Sống lâu trăm thọ.
Bài vè 3:
Ve vẻ vè ve
Nghe vè chúc Tết
Năm cũ đã hết
Năm mới xuân sang
Quên hết ưu phiền
Tiền vô như nước
Cười tươi phơi phới
Người già vui vẻ
An khang, thịnh vượng
Vươn đến tương lai.
Bài vè 4:
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè chúc Tết
Chúc Tết ông bà
Thật là sung túc
Phúc đức đầy nhà
Cầu cho thành đạt
Niềm vui dạt dào
Sống đời với con.
Bài vè 5:
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè chúc tết
Năm cũ đã hết
Năm mới đã sang
Cháu chúc ông bà
Hạnh phúc bình anh
Con xin chúc mẹ
Sức khỏe bao la
Cả nhà sung túc
Cùng hưởng phú quý
Hạnh phúc bên nhau.
Bài vè chúc Tết cha mẹ
Bài vè 1:
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè chúc Tết
Năm cũ đã hết
Giáp Thìn ghé sang
Kính chúc cha me
Thịnh vượng phú quý
Cả nhà hạnh phúc
Luôn luôn mỉm cười
Tràn đầy khí lực
Sống lâu không già
Xin chúc cả nhà
Vạn sự như ý.
Bài vè 2:
Năm mới Giáp Thìn
Cha mẹ giàu to
Sức khỏe chẳng lo
Buồn bực dưới xó
Khó khăn là nhỏ
Chẳng đáng để lo
Việc chạy ro ro
Muốn gì có đó
Kính chúc cha mẹ
Sống đời với con.
Bài vè 3:
Chúc cha chúc mẹ
Một đời hoan hỉ
Sức khỏe bền bỉ
Công danh đạt đỉnh
Tiền vào bạc tỉ
Tiền ra rỉ nước
Vạn sự như ý
An khang thịnh vượng
Luôn cười khoái chí
Cung hỷ mừng xuân.
Bài vè 4:
Nghe vẻ vè ve
Chúc Tết ba mẹ
Sức khỏe như đại bàng
Giàu sang như chim phụng
Làm lụng như chim sâu
Sống lâu như đà điểu.
Bài vè 5:
Mừng xuân Giáp Thìn
Con chúc cha mẹ
Phát tài phát lộc
Tiền vô xồng xộc
Tiền ra ri rỉ
Sức khỏe có thừa
Công danh thành đạt
Hạnh phúc thăng hoa
Xin chúc gia đình
Một năm toàn thắng.
Bài vè chúc Tết anh, chị em
Bài vè 1:
Năm Giáp Thìn em xin chúc
Chúc cho các chị đẹp ra
Chúc anh khỏe mạnh xông pha
Chúc cho các cháu dễ thương
Cầu chúc tất cả điều may
Xuân này có đĩa bánh chưng
Có mâm ngũ quả to đùng đón xuân.
Bài vè 2:
Chúc anh chúc chị
Có người để ý
Tỏ tình hợp ý
Tiền nhiều nặng ký
Công việc như ý
Miệng luôn tươi cười
Triệu sự bất ngờ
Ngàn lần như ý
Gặp nhiều may mắn
Lì xì cho em.
Bài vè 3:
Chúc anh sức khỏe
Có người yêu xinh
Chúc chị trẻ xinh
Gặp nhiều may mắn
Thành công tiến tới
Có nhiều tài lộc
Đông đầy niềm vui
Vạn sự như ý
Thịnh vượng an khang.
Bài vè 4:
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè Tết đến
Năm mới em chúc
Cả nhà hạnh phúc
Sung túc đủ đầy
Gặp nhiều vận may
Lộc tràn xuân mới
Niềm vui phơi phới
Thịnh vượng an khang
Tấn tới giàu sang.
Bài vè 5:
Tết đến xuân về
Chúc anh và chị
Cuộc sống tươi đẹp
Đong đầy niềm vui
Hạnh phúc tươi cười
Sự nghiệp thành công
Tài, phúc, lộc, thọ
Luôn luôn có đủ.
Còn nhiều bài vè nữa để chúc Tết Thầy Cô, nhưng Minh Ánh nghĩ chúc những người thân trong gia đình thôi mà đã …bá thở rồi…Thôi thầy cô để năm tới tập cho các bé chúc sau vậy!
HT: Đọc các bài vè HT liên tưởng tới các bài Sớ Táo Quân cũng được sáng tác trong thể loại văn ngắn 4 -5 chữ như vậy.
Ví dụ như bài Sớ Táo Quân năm ngoái của tiểu bang Massachusetts như sau:
Muôn tâu Ngọc Hoàng
Vinh quang sáng lạn
Năm Cọp sắp mãn
Năm Mèo sắp sang
Chúng thần vội vàng
Bay lên báo cáo
Chúng thần là táo
Cộng Đồng Việt Nam
Ở tại Tiểu Bang
Massachusetts
Người Việt tuy it
Nhưng biết kết đoàn
Nên đã chu toàn
Bao việc công ích…
Trước là Hội Tết
Náo nhiệt tưng bừng
Ai nấy vui mừng
Vì qua đại dịch
Nên đi ăn Tết
Đông thiệt là đông
Âu cũng thỏa lòng
Cho Ban Tổ Chức
Suốt năm thao thức
Chuẩn bị kỹ càng…
Còn dài lắm,. HT chỉ đọc một đoạn làm thí dụ thôi. Năm trước chị cũng có bài Sớ Táo Quân thì phải?
Sớ Táo Quân, và thơ nói – Nguoi Viet Online (nguoi-viet.com)
Dạ cảm ơn HT nhớ dai!!! Nói tới Tết thì phải có hình ảnh Ông Táo mặc áo dài với quần đùi, mang hia, đội mão, cỡi cá chép chầu Trời và tường trình tình hình thế gian. Minh Ánh xin được chia sẻ một đoạn Sớ Táo Quân hài hước tiếu lâm cho qúy vị thính giả và HT nghe cho vui nha?
Đọc những chữ Việt – Mỹ lẫn lộn nửa nạc nửa mỡ mới thấy "Táo từ Việt Nam, Táo sang Hoa Kỳ, thật là kỳ dị, tiếng Việt tiếng Mỹ, Táo lộn xà ngầu, Táo lo làm giầu, nên Táo quên mất!"
Đây là bài Sớ Táo Quân của bếp Việt tại đất Mỹ chầu Ngọc Hoàng đây nha:
Muôn tâu Dear God
Thần nhột khắp mình
Chỉ dám tâu nhanh
Rằng thần chậm lụt
Sang năm sẽ good
Sẽ lại tâu thêm
Chữ nghĩa kiêng khem
Nói thêm xấu hổ.
Thần xin sang số
Ðể kịp u tơn U-turn)
Goodbye Thượng đế.
Dạ chỉ trong 30′ hàn huyên chia sẻ với tâm nguyện mang chút niềm vui, vài nụ cười thoải mái cho tất cả quý thính giả và toàn thể anh chị em của Đài SG-Dallas trong dịp ngày đầu năm. Thời giờ có hạn.
Trước khi chấm dứt chương trình Minh Ánh kính chào tạm biệt HT cùng toàn thể anh chị của đài SG-Dallas và quý vị thính giả.
Kính chúc quý vị cùng gia quyến năm Giáp Thìn 2024 tràn đầy yêu thương và có ý nghĩa: chúng ta cùng đoàn kết giúp cho thế hệ trẻ tiến thân và người cao niên có nơi nương thân lúc tuổi già xế bóng.
Xin cầu nguyện cho tất cả sức khỏe và vạn sự như ý cát tường.
Minh Ánh xin kính chào HT & quý vi và xin hẹn gặp lại vào tuần sau. Xin chân thành cảm tạ.
Xin trân trọng kính chào.
Anh NguyenVACA – CFO
(813) 570-0122
MAAAPIC – Chair of Community Engagement
