Chương trình Vui Buồn Đời Tỵ Nạn – Cộng Đồng Người Việt tại Hoa Kỳ của Radio Saigon Dallas 1160 AM, Ngày Chủ Nhật lúc 11:30 AM, giờ TX, tức là 12:30 PM, giờ Florida. Do Nam Phương phụ trách.
Minh Ánh xin mến chào Nam Phương, quý anh chị em nhân viên trong đài, và quý vị thính giả thân thương của đài SG-Dallas.
Kính thưa quý vị, vậy là 2025 cũng đã tới, mới đây mà gần 1 tuần rồi. Chúng ta thường có câu Tống Cựu, Nghinh Tân, nên hôm nay nhân tuần lễ của đầu năm mới hai chị em Minh Ánh – Nam Phương trước tiên xin kính chúc quý vị một năm mới an khang, thịnh vượng, khỏe mạnh, và hạnh phúc như ý. Chúng ta sẽ chia sẻ với nhau về những gì sẽ cần "tống tiễn" và những gì cần "đón chào" trong năm 2025 này.
1. NP: Dạ thưa chị là một cộng đồng tỵ nạn, người Việt chúng ta thế hệ một hay 1.5 (tuy không sanh đẻ tại HK nhưng tỵ nạn tại HK lúc còn rất nhỏ và trưởng thành tại đất nước này), rất khó mà bỏ đi các thói quen, không "tống cựu" được, thì làm sao đây hở chị?
Dạ cảm ơn Nam Phương. Đầu năm mà em hỏi câu này thì chị em mình sợ sẽ bị các cô chú …rầy em ơi.
Trước tiên cho chị biết danh sách những gì mà em nghĩ là "CŨ" cần phải tống đi rồi mình cùng nhau thảo luận nha?
2. Dạ thưa chị, theo NP nghĩ là các thói quen ăn nhậu, khó hoà nhập, thích tích trữ, thích "nhận" nhiều hơn cho, thích tính toán, còn nhiều tự ái…, luôn cho mình đúng còn người khác thì luôn sai (và N.G.U.), luôn thích cãi, và nếu cãi thua thì thích "tuôn văn hóa Đan-Mạch", hay chụp mũ cho bàn dân thiên hạ đội nón cối hết trọi!
NP làm chị …không nhịn được cười đó nha! Đầu năm cười là tốt phải không? Dạ thưa đúng vậy.
Những điều chúng ta, những bậc cao niên, cần bỏ đi để cho lòng nhẹ nhàng là:
a. Những điều phiền muộn không vui trong lòng.
Đối với Minh Ánh, những gì có thể thay đổi trong khả năng làm cho tốt bản thân, xã hội, tập thể thì nên làm. Còn những điều quá tầm tay, thì thôi…
tận nhân lực tri nghiệp quả vậy! Chớ cứ để điều đó làm cho mình phiền muộn, buồn khổ hoài làm gì? Vô ích phải không? Ai tin Chúa thì tự nhủ "Hãy để cho Chúa quyết định." Chúa không bao giờ trao cho con chiên một thánh giá để vác quá sức của mình. Ai là Phật tử thì nghĩ "Tất cả đều do duyên." Vậy thì buồn phiền làm chi cho mệt?
Hãy bỏ đi cho nhẹ thân tâm.
b. Những mâu thuẫn cá nhân với người thân và bạn bè hàng xóm.
Chén bát để trong rổ thế nào cũng va chạm và vang lên tiếng leng keng…huống gì mình sống trong gia đình (càng đông càng…vui và náo nhiệt!), bên cạnh có hàng xóm, tới sở thì có boss và đồng nghiệp…thì thế nào cũng sẽ có những mâu thuẫn bất hòa. Nếu giải quyết được trong chiều hướng thuận thảo hoà hảo thì tốt. Còn gặp ai đó mà cứ "khó khăn" thì cứ coi đó như là thiện-tri-thức của mình, đang dạy cho mình bài học về chữ "Nhẫn" thế là xong! Giữ làm chi những mâu thuẫn để cho mình nặng lòng, nhọc óc suy nghĩ!
c. Những cá tính nóng nảy, vu khống, mạ lị, chụp mũ.
Ông bà mình thường nói "Dĩ hòa vi quý", cho nên trong tất cả sự việc, nếu giữ tâm bình tĩnh, không bộp chộp nóng nảy, luôn giữ sự tôn trọng, đừng chửi rủa, chụp mũ, mạ lị, vu khống những người trái ý với mình. Điều này nếu có thể bỏ được thì nên bỏ. Trăm người mười ý, tại sao phải bắt ai đó giống ý với mình? Anh em trong gia đình cùng cha mẹ sinh ra cùng được dạy dỗ như nhau mà tính ý còn khác, thì làm sao mình có thể "bắt" người khác cùng chung suy nghĩ giống mình cho được? Cho nên chấp nhận "they are who they are". Không cần phải nhọc lòng nghĩ ngợi hay nói những lời nặng nề gây thêm khẩu nghiệp cho mệt.
d. Những cái nhìn của kẻ trưởng thượng đối xử bất lịch sự với người chung quanh.
Việc này cha mẹ hay bị nhất vì ảnh hưởng từ văn hóa Khổng Mạnh của Tàu ngàn xưa. Cho nên cha mẹ đối với con cái luôn muốn chứng tỏ quyền trưởng thượng, con cái không được trả lời khác ý kiến với mình. Hễ con cái làm ngược ý muốn thì cho là "hỗn hào, bất hiếu!" Với người chung quanh thì nghĩ mình lớn tuổi hơn thì coi thường những người trẻ tuổi. Và cứ luôn luôn lên mặt dạy đời…khổ quá, giữ cái tính này thì từ từ con cái thân hữu sẽ xa lánh cho nhanh.
e. Bỏ các thói quen ăn uống hay sinh hoạt, nghỉ ngơi có thể làm hại cho tuổi thọ và sức khỏe.
Người Việt Nam chúng ta có thói quen thích ăn nhậu. Và ăn uống thì không kiêng cữ. Thích gì thì ăn nấy uống nấy. Không có sự chừng mực. Sinh hoạt cũng vậy. Thích thức khuya ngủ dậy trễ…Ít chịu tập thể dục. Nói về tập thể dục thì Minh Ánh xin chia sẻ một chuyện nho nhỏ cho vui.
Số là Minh Ánh dạy thiện nguyện các lớp Khí Công Hoàng Hạc cho các vị cao niên tại các trung tâm Người cao niên của quận Hillsborough. Trong các cách tập thở, tập Bấm, tập Vòng, tập Vươn, và tập Buông thì Minh Ánh có hướng dẫn các vị cao niên tập nín tiểu – Kegel, một phương pháp tập cho cơ vùng hạ bộ giữ bọng đái đường tiểu tiện lạ để không bị són tiểu. Các anh chị người Việt Nam có người không đi tập (trong khi người Mỹ và Mễ tập đông hơn) vì lý do "cô này dạy cái môn gì kỳ cục bắt phải nín tiểu!" Hết ý luôn!
Còn việc mà NP nêu trên là có nhiều vị không muốn "Tống Cựu" thì làm sao?
Theo Minh Ánh thì đành … cùng nhau cười và chúc cho "sống lâu 100 tuổi như TT Carter"…(mặc dù ông Carter nằm liệt trên giường bệnh cả bao nhiêu năm rồi!)
Hay chúc cho "bác vui vẻ hạnh phúc bên con đàn cháu đống và thân hữu"…(mặc dù là cái tính khó khăn bất nhã, hay bặt bẽ của nhiều vị đã làm cho gia đình con cháu và bạn bè từ từ xa lánh không dám tới gần!)
3. Dạ thưa chị, theo chị "nghinh tân" thì chúng ta cần đón nhận những gì mới đây?
Thì những gì sẽ làm cho chẳng những bản thân của mình mà những người chung quanh đều an vui hạnh phúc thì mình nhận. Rất đơn giản thôi phải không NP?
Minh Ánh quan niệm rằng: Mình cho những gì thì nhận lại điều đó.
Việc đầu tiên là tập cho. Và cho những gì đem lại sự an vui.
Ví dụ như:
Tập chia sẻ.
Tập tính lạc quan vui vẻ
Tập tính quan tâm và biết giúp đỡ người cần sự giúp đỡ (chính đáng chớ không phải bạ đâu giúp đó một cách vô lý nha!)
Tập lắng nghe
Tập thể dục và ăn uống cho đúng chất bổ dưỡng, cũng như sinh hoạt cho đúng giờ giấc.
Tập bao nhiêu đó thôi thì đã thấy mình thành người mới theo năm mới rồi.
4. Dạ thưa chị nhắc tới việc bảo vệ sức khỏe, NP có nghe nhiều video và lời khuyên của bác sĩ Phạm Hiếu Liêm trên các kênh YouTube Việt Mỹ của Rachel Quý hay Diễn Đàn KBC của anh Nguyễn Tường Tuấn, và mới đây bác sĩ Liêm có chia sẻ một bài ngắn về café. Xin chị có thể vui lòng chia sẻ cho quý thính giả của đài SG-Dallas cùng học hỏi được không thưa chị??
Vâng. Sau đây là bài viết ngắn về công dụng của cà phê do BS PHL chia sẻ hôm thứ sáu vừa qua:
“Uống cà phê để giảm nguy cơ các chứng bệnh Alzheimer, Parkinson và Đãng Trí Lewy Body ở tuổi già.
Trước đây vài năm, khảo cứu từ kho dữ liệu đã cho thấy người uống cà phê mỗi ngày có 30% cơ may sống thọ hơn những người không uống cà phê. Nguy cơ tử vong ở tuổi già thường là do bệnh tim mạch, các chứng ung thư và các bệnh đãng trí do suy thoái não bộ.
Trong óc người lớn tuổi, một vài loại protein trước đây được đào thải tự nhiên lại bị tích tụ do hư hỏng ở tuổi già. Ví dụ chất beta-amyloid precursor có thể bị hư do sản xuất quá nhiều trên trẻ em có hội chứng Down (Mongoloid, Trisomie-21), hay trên các nạn nhân Hậu Chấn Thương Sọ Não có di truyền Gen Apoe4, bệnh nhân Tiểu Đường loại 2 lớn tuổi vân vân….khiến precursor trở thành dimer và polymer rồi kết mãng (plaque) gây phản ứng viêm hư hại các tế bào não bộ kế bên. Các protein khác như ubiquitin và neurofibrin trong tế bào cũng thoái hóa thành Tau protein gây ra rối rắm cấu trúc trong tế bào não (neurofibrillary tangles) khiến não bộ mất hoạt động đúng cách. Mãng beta-amyloid và rối do Tau là hai sự bất thường trong óc có bệnh Alzheimer, chứng bệnh gây đa số (hơn 60%) trong các bệnh đãng trí trên người già.
Một protein khác là alpha-synuclein khi suy thoái trên tuổi già lại trở thành thành Hình Thể Lewy (Lewy Body) khi tích tụ nhiều trong vùng basal ganglia của não làm hư hỏng các tế bào não chứa dopamine gây ra bệnh Parkinson, khi tích tụ nhiều ở thùy thái dương lại gây bệnh Đãng Trí Lewy Body.
May thay cho nhân loại, các khảo cứu trên mô hình thú vật, trên người và phân tích dữ liệu cho thấy uống cà phê mỗi ngày, nhất là từ hai tách (ly) trở lên làm giảm sự thoái hóa và tích tụ của các protein độc hại beta-amyloid, Tau và alpha-synuclein trong não bộ. Do đó cà phê có thể làm giảm nguy cơ của bệnh Alzheimer khoảng 30% và bệnh Parkinson (Parkinson’s Disease – American Brain Foundation) cùng bệnh Đãng Trí Lewy Body khoảng 35%.
Khảo cứu trên tế bào, mô và thú vật cho thấy cà phê rang sậm (dark roast) có nhiều công hiệu nhất và cà phê pha theo cách Espresso có thể là công hiệu hơn để ngăn chặn Tau protein. Y học và Dược khoa hiện nay chưa có cách nào để ngừa các chứng bệnh suy thoái não bộ người già kể trên với bằng chứng tốt hơn cà phê.
Xin đừng nhầm lẫn cà phê với caffeine. Cà phê có hai ngàn hóa chất mà trong đó caffeine chỉ là một chất có khả năng kích thích nhịp tim và não bộ. Khả năng ngăn chặn sự phát huy của mãng beta-amyloid, rối fibril do Tau (Characterization of tau fibrillization in vitro – PMC) và ngăn ngừa Lewy Body (Dementia with Lewy bodies (DLB) | Symptoms & Causes | alz.org) đến từ các hóa chất khác sinh ra do rang hạt cà phê. Dữ liệu cho thấy uống cà phê decaf vẫn có công hiệu gần bằng cà phê có caffeine. Uống hai ly cho đến năm ly mỗi ngày là tốt nhất tùy sở thích cá nhân với mục đích muốn phòng ngừa và bảo vệ não bộ khi lớn tuổi.
Cà phê có khả năng chống chứng Kháng Insulin ở tuổi trung niên và già nhiều hơn socola sẫm và trà, có lẽ vì vậy mà trà và sô-cô-la không có bằng chứng bảo vệ được sự suy thoái não bộ ở tuổi già như cà phê.”
Minh Ánh có mẹ và chị đầu bị mắc chứng bệnh Alzheimer nên thường tìm hiểu về căn bệnh này để học hiểu và chuẩn bị cho tuổi già của mình.
Minh Ánh có hỏi anh Liêm là cần uống cafe không sữa không đường mới tốt thì được anh trả lời rất chi tiết như sau:
“…khoa học trước kia bị sai từ đại học Minnesota (không sữa không đường mới tốt). Uống sữa nguyên kem (whole milk) hay kem thật hoặc bơ nhất là bơ từ bò nuôi bằng cỏ (grass fed cow) có nhiều acid béo Pentadecanoic acid có đặc tính cải lão hoàn đồng trên cá heo (dolphin) và có thể là trên người nửa. Cái gọi là The French Paradox hóa ra không phải từ red wine mà từ bơ sữa mà người Pháp không kiêng cữ vì họ muốn ăn ngon.
Trong phân tích dữ liệu thì decaf coffee vẫn tốt, uống cà phê với sữa hay kem đều tốt, chỉ là nên dùng đường thật (đường sucrose từ mía hay củ cải) hoặc mật ong; tránh dùng đường cao fructose từ bắp và tránh đường giả vì hại hệ vi sinh ruột.
…Fructose trong trái cây rất tốt vì tổ tiên mình đã ăn từ cả triệu năm. Sucrose là phát minh sau thời Canh Nông nấu mía làm đường kết tinh tùy lớp có bọt, độ tẩy rửa và chất bả cháy ta có các loại Mật Mía, Đường Đen, Đường Phổi, Đường Hùn và Đường Cát Trắng cùng Đường Phèn. Thành phần Sucrose là 50% Fructose và 50% Glucose. Cơ thể cần glucose nhưng chỉ cần 25 grams fructose mỗi ngày, quá lượng sẽ sinh mỡ. Vì vậy giới hạn ăn đường sucrose là 50 grams mỗi ngày.
Đường bắp không phải là sucrose mà làm ngọt với phản ứng lên men hóa học thành xi rô thật ngọt với nhiều fructose gây viêm, kháng insulin hại sức khỏe. Dầu bắp cũng độc vì lượng Omega 6 acid béo quá cao. Quốc Hội Mỹ cứ tiếp tục subsidized trồng bắp nên số dư thừa bị đưa cho súc vật ăn, độc hơn ăn cỏ, rồi làm xi rô có fructose cao rất hại sức khỏe, rồi làm cồn pha vào xăng (gasohol) làm hư máy xe và gây thêm ô nhiễm. Muốn biết sự tệ hại của chính sách trồng bắp mù quáng gây tai hại cho người Mỹ thì nên xem phim documentary King Corn sẽ biết.
…Đường cát trắng hay vàng (brown sugar) bán ở siêu thị là sucrose làm từ mía. Một vài đường khối (cube) làm từ cù cải đường (sugar beets) từ Âu châu cũng là sucrose. Tiêu thụ sucrose tối đa mỗi ngày giới hạn là 50 grams (10 muỗng cà phê) thì an toàn. Khi mua thực phẩm đọc thành phần thấy Corn Sugar, HFCS (High Fructose Corn Syrup, các chất ngọt nhân tạo khác thì đừng mua. Chỉ mua sucrose (sugar) hay mật ong thì sẽ an toàn.”
Trong VACA có người anh đầu đàn là BS PHL quá thông thái và có tâm từ thích chia sẻ nên Minh Ánh được học hỏi rất nhiều từ anh. Chân thành cảm ơn anh.
Hôm nay Minh Ánh xin được chia sẻ những lời khuyên của anh cho quý vị. Hy vọng năm 2025 sẽ giúp cho chúng ta khỏe mạnh và sống an vui hơn.
Và lời đầu năm xin tỏ lòng biết ơn tới tất cả các anh chị trong ban chấp hành, các thành viên đã chung vai sát cánh chiến đấu bảo vệ lý tưởng văn hóa của cộng đồng Việt tỵ nạn và góp phần trong việc làm nên lịch sử trong chiến thắng cuộc tranh cử tổng thống năm qua.
Trước khi chấm dứt chương trình Minh Ánh xin chào tạm biệt NP cùng toàn thể anh chị của đài SG-Dallas và quý vị thính giả.
Xin chân thành cảm tạ quý vị đã yêu mến bỏ thời gian lắng nghe những chia sẻ của Minh Ánh. Cảm ơn NP cùng toàn thể quý anh chị trong đài SG-Dallas.
Minh Ánh xin kính chúc quý anh chị đài SG-Dallas cùng quý vị thính giả của đài và gia quyến hạnh phúc an khang thịnh vượng, dồi dào sức khỏe, vạn sự như ý.
Minh Ánh xin kính chào và xin hẹn gặp lại vào tuần sau.
AnhMinh Nguyen
VACA – CFO(813) 570-0122
MAAPIAC – Director of Community Engagement
Director of Miss Asia Pacific Scholarship Pageant 2024
Diversity Advisory Council (DAC) | Hillsborough County, FL| Representative of Far East Asian