Ai là tác giả hình chụp Napalm Girl năm 1972? (Phân 1 – Còn tiếp)

Ai là tác giả chụp tấm hình Napalm Girl năm 1972?

Nguyễn Ngọc Phúc

Phần 1:

Tấm hình “Napalm girl” chụp ngày 8 tháng 6, 1972 ở Trảng Bàng,

Theo đài AP là do Huỳnh Công Út, một nhiếp ảnh viên trẻ 21 tuổi của AP ở Saigon ghi được.

Tấm hình ghi cảnh một cô bé trần truồng bị cháy phỏng bởi bom Napalm đang chạy trong tiếng la hét trên 1 con lộ cùng với 4 đứa trẻ khác mặc quần áo đầy đủ và có một số người lính VNCH đang ở đằng sau cô gái, được biết tên là Kim Phúc sau này.

Tấm hình đó năm 1973 chiếm được 2 giải thưởng:

1. Giải Pulitzer về Spot News Photography

2. Giải World Press Photo of the Year của năm 1972 về hình chụp The Terror of War “ Nỗi kinh hoàng của chiến tranh”

Giải thưởng gồm có tiền thưởng nhưng không được công bố.

Trong nhiều thập niên sau đó, không có ai thắc mắc về quyền sở hữu tấm hình này.

Quang cảnh đó được chứng kiến bởi rất nhiều phóng viên chiến trường của nhiều hãng thông tấn tin tức khác nhau.

Những người này cũng chưa bao giờ lên tiếng về quyền sở hữu tấm hình chụp của Nick Ut.

Sự im lặng này đã kéo dài tới hơn ½ thế kỷ cho đến khi trong đại hội điện ảnh Sundance Film Festival ở Utah bên Mỹ ngày 25 Jan, 2025, có cho chiếu một phim tài liệu tên “The Stringer” -Phóng viên tự do.

Nội dung của cuốn phim được tóm tắt như sau:

Về bức hình Napalm Girl, cô bé Kim Phúc, lúc 9 tuổi, trần truồng bị cháy phỏng bom napalm đang chạy trên 1 con lộ tỉnh ở Trảng Bàng ngày 8 Jun, 1972.
Theo đạo diễn Nguyễn Bảo thì cuộn phim được thực hiện sau 2 năm điều tra xem ai là tác giả chụp tấm hình này hơn 50 năm qua.
Cuốn phim cho biết Nick Út không được coi như là tác giả mà tác giả chính là Nguyễn Thanh Nghệ, cũng là một phóng viên tự do của AP vào thời đó.

2- Những nhân vật chính dính dáng tới câu chuyện tác giả rắc rối này:
a- Phóng viên người Việt:
– Nick Út: hãng AP,
– Nguyễn Thanh Nghệ: hãng NBC
– Trần Văn Thân: anh rể của Nghệ, hãng NBC
– Lê Vân: nhà báo AP.
b- Phóng viên Mỹ:
– Horst Fass, giám đốc văn phòng AP ở Saigon.
– Gary Knight: đồng giám đốc văn phòng chụp ảnh VII Foundation.
– Carl Robinson: cựu biên tập viên AP
– David Burnett, một phóng viên chụp hình khác
– James Hornstein, luật sư của Nick Ut
– Yuichi Jackson Ishizaki: chuyên viên phòng tối AP

– INDEX: INDEX là một tổ chức phi chính phủ ở Pháp và đã được các nhà làm phim The Stringer thuê “để thực hiện đánh giá độc lập để xác minh xem Nick Út có thực sự chụp được bức ảnh này hay không”,

Chi tiết về sự liên hệ của những nhân vật chính gồm Việt và Mỹ trong câu chuyện này như thế nào?

Xin được lần lượt trình bầy trong nhiều phần sau.

Cuốn phim đã làm chấn động hãng AP vì đụng chạm tới uy tín và quyết định của mình khi trao giải thưởng cho Nick Ut năm 1973.

Bởi hãng AP ban đầu, không thể biết được cuộc điều tra của Bảo Nguyễn, cho nên, mới mở một cuộc điều tra riêng của mình và đã ra được một công bố tạm thời vào tháng 2, 2025.

Sau đó, AP đã xem được chi tiết cuộc điều tra của Bảo Nguyễn khi làm cuốn phim này. Cho nên, đã mở rộng cuộc tìm hiểu điều tra riêng của mình.

Cuộc điều tra của AP mở rộng trên nhiều phương diện:

1. 1- Nick Ut kể chuyện

   2- Nguyễn Thành Nghệ kể chuyện.

2. 3- Phỏng vấn khoảng 55 nhân chứng gồm các phóng viên của văn phòng AP trong ngày chụp hình đó.

3. 4- Phỏng vấn 1 em họ hàng của Kim Phúc có mặt trên con lộ chạy đó.

4. 5- Tìm hiểu các câu hỏi được nêu ra về 2 nhân vật chính trong phim “the Stringer”

   6- Tìm hiểu những chứng cớ được dùng để hoàn thành cuốn phim The Stringer của đạo diễn Nguyễn Bảo

5. 6- Tìm hiểu về máy chụp hình của Nick Ut mà ông ta sau đó đã tặng cho bảo tàng viện Tin Tức ở Washington D.C. cùng máy ảnh chụp của Nguyễn Thanh Nghệ.

6. 7- Tìm hiểu về tất cả các máy hình được xử dụng trong thời gian này của các phóng viên có làm cho AP.

7. 8- Xem lại tất cả các hình chụp trong ngày hôm đó mà AP lưu giữ trong kho hay những hình của những phóng viên khác có mặt ở hiện trường mà chưa được xem lại bao giờ .

Cuộc điều tra của AP về nhiều vấn đề rộng rãi như thế nhưng quả là có giới hạn bởi một phần có nhiều người liên hệ nhưng bây giờ không còn sống nữa hay là quá già không thể nhớ rõ câu chuyện. Phần khác, những người còn lại dù còn sáng suốt nhưng không thể xác định tính cách xác thực xem ai là tác giả của tấm hình vì câu chuyện xẩy ra sau hơn 50 năm trước đây đã quá lâu cho dù hiện nay, hãng AP đã dùng nhiều phương tiện tân tiến hiện đại ngày nay để điều tra.

Muốn bác bỏ sự khả tín của tấm hình và để thay đổi quyết định về sự tin tưởng của AP dành cho phóng viên của mình ngày xưa đòi hỏi phải có rất nhiều chứng cớ về sự sai trái nếu có.

Tiêu chuẩn đặt ra của AP là:

• Quyết định chỉ được thay đổi nếu có bằng chứng hiển nhiên rõ ràng được đưa ra cho thấy tác giả chụp tấm hình thật sự không có chụp nó nghĩa là không phải do Nick Út chụp.

  Điều đó có thể được hiểu như là 1 trong 2 quyết định sau:

  1- Vẫn công nhận tác giả là Nick Út cho đến khi nào có người chưng ra bằng chứng xác thực hơn để đánh đổ sự tự nhận của Nick Út.

  2- bác bỏ sự tự nhận của Nick Út. Còn ai muốn tự nhận mình là tác giả thì phải chúng minh với chứng cớ xác thực nghĩa là quyền tác giả sẽ để trống.

Vậy trong việc xem lại quyết định của mình, AP cuối cùng có tìm ra được bằng chứng hiển nhiên nào để công nhận ai là tác giả tấm hình không?

Nick Út hay Nguyễn Thanh Nghệ?

Tuy nhiên, điểm chính không có tranh cãi vẫn được chấp nhận là:
– tấm hình này là đúng, là có và là xác thực. Không có sửa đổi hay cắt xén.

Xin xem phần 2 tiếp theo.

NNP