1. Sự thành lập
Mossad (tên đầy đủ: HaMossad leModiʿin uleTafkidim Meyuḥadim, nghĩa là “Viện Tình báo và Hoạt động Đặc biệt”) được thành lập vào ngày 13 tháng 12 năm 1949, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng đầu tiên của Israel, David Ben-Gurion. Tổ chức này được hình thành để thay thế các cơ quan tình báo trước đó, với mục tiêu thống nhất và tăng cường khả năng tình báo của Israel trong bối cảnh quốc gia non trẻ này đối mặt với nhiều mối đe dọa từ các nước láng giềng và các tổ chức thù địch.
Mossad được tổ chức trực thuộc Văn phòng Thủ tướng Israel và hoạt động độc lập với các cơ quan khác như Shin Bet (tình báo nội địa) và Aman (tình báo quân sự). Trụ sở chính của Mossad đặt tại Tel Aviv.
2. Mục đích
Mục đích chính của Mossad là:
• Thu thập thông tin tình báo: Cung cấp thông tin chiến lược về các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Israel, bao gồm các hoạt động quân sự, chính trị và khủng bố từ các quốc gia thù địch hoặc tổ chức phi nhà nước.
• Thực hiện các chiến dịch đặc biệt: Tiến hành các hoạt động bí mật, bao gồm phá hoại, ám sát, gián điệp và giải cứu con tin nhằm bảo vệ lợi ích của Israel.
• Bảo vệ cộng đồng Do Thái toàn cầu: Hỗ trợ người Do Thái ở nước ngoài, đặc biệt trong việc di cư về Israel (Aliyah) và ngăn chặn các mối đe dọa chống lại cộng đồng Do Thái.
• Chống khủng bố: Đối phó với các tổ chức khủng bố quốc tế, như Hezbollah, Hamas, và các nhóm liên quan.
• Phát triển quan hệ ngoại giao bí mật: Xây dựng các kênh liên lạc với các quốc gia hoặc tổ chức không có quan hệ chính thức với Israel.
3. Thành quả kỳ tích của Mossad
Mossad được coi là một trong những cơ quan tình báo hiệu quả và bí ẩn nhất thế giới. Dưới đây là một số thành tựu nổi bật từ khi thành lập đến nay:
a. Chiến dịch Eichmann (1960)
• Sự kiện: Mossad bắt giữ Adolf Eichmann, một trong những kiến trúc sư chính của Holocaust, tại Argentina. Eichmann, sống dưới danh tính giả, bị đội đặc nhiệm Mossad bắt cóc và đưa về Israel để xét xử.
• Ý nghĩa: Đây là chiến dịch nổi tiếng nhất của Mossad, thể hiện khả năng truy lùng và bắt giữ mục tiêu trên toàn cầu. Eichmann bị kết án tử hình năm 1962, gửi thông điệp mạnh mẽ về việc Israel sẽ truy đuổi những kẻ phạm tội chống lại người Do Thái.
b. Chiến dịch Entebbe (1976)
• Sự kiện: Mossad hỗ trợ chiến dịch giải cứu 94 con tin Israel và người Do Thái trên một chuyến bay bị không tặc của Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine (PFLP) bắt giữ tại sân bay Entebbe, Uganda. Lực lượng đặc nhiệm Israel, với thông tin tình báo từ Mossad, đã thực hiện một cuộc đột kích táo bạo để giải cứu con tin.
• Ý nghĩa: Chiến dịch thành công rực rỡ, củng cố danh tiếng của Mossad và quân đội Israel trong các hoạt động phản ứng nhanh và chống khủng bố.
c. Phá hoại chương trình hạt nhân của kẻ thù
• Chiến dịch phá hoại lò phản ứng hạt nhân Osirak (1981): Mossad cung cấp thông tin tình báo quan trọng giúp Không quân Israel phá hủy lò phản ứng hạt nhân Osirak của Iraq, ngăn chặn khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Saddam Hussein.
• Chương trình hạt nhân Iran: Mossad được cho là đứng sau hàng loạt hoạt động phá hoại chương trình hạt nhân Iran, bao gồm vụ ám sát các nhà khoa học hạt nhân (như Mohsen Fakhrizadeh năm 2020) và các cuộc tấn công mạng, chẳng hạn như virus Stuxnet (2010), làm chậm tiến độ chương trình hạt nhân Iran.
d. Chiến dịch Wrath of God (1972-1988)
• Sự kiện: Sau vụ thảm sát 11 vận động viên Israel tại Thế vận hội Munich 1972 bởi nhóm khủng bố Black September, Mossad tiến hành chiến dịch bí mật mang tên “Wrath of God” để truy lùng và tiêu diệt những kẻ chịu trách nhiệm.
• Ý nghĩa: Chiến dịch này thể hiện quyết tâm của Israel trong việc đáp trả các hành động khủng bố, dù gây tranh cãi về mặt đạo đức và pháp lý.
e. Hoạt động gián điệp và thu thập thông tin
• Mossad đã thành công trong việc cài cắm gián điệp vào các tổ chức và quốc gia thù địch, như Syria, Ai Cập, và Lebanon. Một ví dụ nổi bật là điệp viên Eli Cohen, người thâm nhập vào giới lãnh đạo Syria trong những năm 1960, cung cấp thông tin tình báo quan trọng trước Chiến tranh Sáu ngày (1967).
• Mossad cũng thu thập thông tin về các chương trình vũ khí hóa học, sinh học và tên lửa của các quốc gia thù địch.
f. Hỗ trợ di cư người Do Thái
• Mossad đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các chiến dịch di cư bí mật, như Chiến dịch Magic Carpet (1949-1950), đưa khoảng 49.000 người Do Thái Yemen về Israel, và Chiến dịch Moses (1984-1985), đưa hàng nghìn người Do Thái Ethiopia đến Israel.
g. Các hoạt động chống khủng bố hiện đại
• Mossad được cho là đã thực hiện nhiều vụ ám sát các thủ lĩnh khủng bố, bao gồm các thành viên cấp cao của Hamas, Hezbollah và al-Qaeda.
• Tổ chức này cũng đóng vai trò trong việc ngăn chặn các vụ tấn công khủng bố nhằm vào Israel và cộng đồng Do Thái trên toàn cầu.
4. Đánh giá và tranh cãi
• Thành công: Mossad nổi tiếng với khả năng thực hiện các chiến dịch phức tạp, sử dụng công nghệ tiên tiến, mạng lưới gián điệp toàn cầu, và sự táo bạo trong hành động. Nhiều chiến dịch của Mossad được xem là hình mẫu cho các cơ quan tình báo khác.
• Một số hoạt động của Mossad, như ám sát hoặc phá hoại, bị chỉ trích vì vi phạm luật pháp quốc tế hoặc gây thiệt hại cho dân thường. Ví dụ, vụ ám sát nhầm một người vô tội ở Na Uy năm 1973 (vụ Lillehammer) đã làm tổn hại danh tiếng của Mossad.
5. Hiện tại
Mossad tiếp tục là một trong những cơ quan tình báo hàng đầu thế giới, tập trung vào các mối đe dọa từ Iran, Hezbollah, Hamas, và các nhóm khủng bố toàn cầu. Tổ chức này cũng mở rộng hoạt động trong lĩnh vực an ninh mạng và chống khủng bố kỹ thuật số.
Thành công của Mossad trong vụ tấn công gần đây tại Iran (2025)
Dựa trên các thông tin mới nhất về vụ tấn công được gọi là Chiến dịch Rising Lion vào ngày 13 tháng 6 năm 2025, Mossad, cơ quan tình báo nước ngoài của Israel, đã đạt được một số thành công đáng kể trong việc thực hiện các hoạt động bí mật nhắm vào Iran. Dưới đây là tóm tắt các thành tựu chính của Mossad trong vụ tấn công này, dựa trên các nguồn tin đáng tin cậy:
1. Phá hoại cơ sở hạ tầng quân sự và hạt nhân của Iran
• Tấn công cơ sở hạt nhân Natanz: Mossad phối hợp với Không quân Israel (IAF) thực hiện các cuộc không kích vào cơ sở làm giàu uranium Natanz, một trong những trung tâm hạt nhân quan trọng nhất của Iran. Các cuộc tấn công này đã phá hủy cơ sở làm giàu nhiên liệu hạt nhân trên mặt đất tại Natanz, gây thiệt hại đáng kể cho chương trình hạt nhân của Iran.
• Vô hiệu hóa hệ thống phòng không: Mossad đã triển khai các đội biệt kích và hệ thống vũ khí dẫn đường chính xác gần các tổ hợp tên lửa phòng không của Iran. Những hệ thống này được kích hoạt đồng thời với các cuộc không kích của IAF, phá hủy các mục tiêu phòng không, tạo điều kiện cho máy bay Israel hoạt động gần như không bị cản trở trong không phận Iran.
• Tấn công cơ sở tên lửa: Mossad thiết lập một căn cứ drone bí mật trong lãnh thổ Iran, sử dụng các drone mang chất nổ được cất giấu từ trước để tấn công các bệ phóng tên lửa đạn đạo tại căn cứ Esfajabad gần Tehran. Điều này đã ngăn chặn Iran phóng các tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel trong giai đoạn đầu của cuộc tấn công.
2. Loại bỏ các lãnh đạo quân sự và nhà khoa học hạt nhân
• Ám sát lãnh đạo quân sự cấp cao: Mossad, thông qua việc thu thập tình báo chính xác, đã hỗ trợ tiêu diệt nhiều lãnh đạo quân sự cấp cao của Iran, bao gồm:
• Thiếu tướng Mohammad Bagheri, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Iran.
• Thiếu tướng Hossein Salami, Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
• Thiếu tướng Amirali Hajizadeh, Tư lệnh lực lượng không gian IRGC.
• Mohammad Kazemi, chỉ huy tình báo IRGC, cùng hai sĩ quan khác (bị giết trong các cuộc tấn công tiếp theo vào ngày 15 tháng 6).
• Ám sát các nhà khoa học hạt nhân: Ít nhất sáu nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran, bao gồm Fereydoon Abbasi, người từng sống sót sau một vụ ám sát năm 2010, đã bị giết trong các cuộc tấn công. Những vụ ám sát này nhằm làm suy yếu năng lực khoa học của chương trình hạt nhân Iran.
3. Hoạt động tình báo và thâm nhập sâu
• Triển khai vũ khí bí mật: Mossad đã thực hiện một chiến dịch dài nhiều năm để đưa hàng trăm drone mang chất nổ và các hệ thống tấn công tiên tiến vào Iran thông qua các kênh thương mại, thường sử dụng các đối tác kinh doanh không nghi ngờ. Các vũ khí này được giấu trong xe cộ, đá, và các địa điểm chiến lược trên khắp Iran, sẵn sàng kích hoạt khi cần.
• Thâm nhập vào Tehran: Mossad đã triển khai các đội biệt kích hoạt động ngay tại thủ đô Tehran, sử dụng công nghệ tiên tiến và các đặc vụ người Iran làm việc cho Israel. Các đội này đã xác định vị trí chính xác của các mục tiêu quân sự và hạt nhân, cũng như các bunker của lãnh đạo Iran.
• Tuyên truyền tâm lý: Mossad công khai phát hành các đoạn video hiếm hoi cho thấy các đặc vụ của họ hoạt động trên đất Iran, triển khai hệ thống tấn công và drone. Hành động này không chỉ thể hiện sự vượt trội về tình báo mà còn nhằm gieo rắc nỗi sợ hãi trong giới lãnh đạo và dân chúng Iran, làm suy yếu tinh thần của đối phương.
4. Phối hợp chiến lược và hiệu quả tác chiến
• Chiến dịch Rising Lion: Được đặt tên mã là “With the Strength of a Lion” hoặc “Rising Lion”, chiến dịch này là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Mossad, IDF, và các ngành công nghiệp quốc phòng Israel. Sự chuẩn bị kéo dài nhiều năm, với việc thu thập tình báo, thâm nhập, và triển khai vũ khí, đã tạo nên một cuộc tấn công bất ngờ và hiệu quả, làm giảm khả năng phản công của Iran.
• Hạn chế phản ứng của Iran: Nhờ phá hủy các hệ thống phòng không và tên lửa đạn đạo ngay từ đầu, Mossad đã giúp Israel giành được ưu thế trên không. Iran chỉ có thể đáp trả bằng khoảng 100-200 drone và tên lửa, phần lớn bị hệ thống phòng thủ của Israel và Mỹ đánh chặn, dẫn đến thiệt hại hạn chế (14 người chết tại Israel, thiệt hại một số tòa nhà).
5. Tác động chiến lược
• Làm chậm chương trình hạt nhân Iran: Các cuộc tấn công vào Natanz và các cơ sở khác được cho là đã làm chậm chương trình hạt nhân của Iran trong nhiều năm, đặc biệt với việc phá hủy cơ sở hạ tầng và loại bỏ các nhà khoa học chủ chốt.
• Suy yếu lãnh đạo quân sự: Việc tiêu diệt hàng loạt lãnh đạo cấp cao của IRGC và quân đội Iran đã gây ra sự hỗn loạn trong chuỗi chỉ huy, làm giảm khả năng tổ chức phản công hiệu quả.
• Khẳng định ưu thế tình báo: Chiến dịch này củng cố danh tiếng của Mossad như một cơ quan tình báo có khả năng thâm nhập sâu và thực hiện các chiến dịch táo bạo trong lãnh thổ đối phương. Các chuyên gia nhận định rằng Mossad đã biến Iran thành “sân chơi” của mình trong cuộc chiến tình báo.
6. Tranh cãi và phản ứng
• Phản ứng từ Iran: Iran gọi các cuộc tấn công là “tuyên chiến” và thề sẽ trả đũa, nhưng khả năng phản công của họ bị hạn chế do thiệt hại về cơ sở hạ tầng và lãnh đạo. Iran báo cáo 78-224 người chết, phần lớn là dân thường, gây tranh cãi về tính nhân đạo của các cuộc tấn công.
• Cộng đồng quốc tế: Các nước phương Tây, như Mỹ, mô tả cuộc tấn công là hành động “phòng vệ” của Israel, nhưng các nước trong khu vực, bao gồm Saudi Arabia, lên án hành động này. G7 và các tổ chức quốc tế kêu gọi giảm leo thang, lo ngại về nguy cơ chiến tranh khu vực.
Đánh giá tổng thể
Chiến dịch Rising Lion đánh dấu một trong những hoạt động táo bạo và phức tạp nhất của Mossad, thể hiện sự kết hợp giữa thu thập tình báo, thâm nhập sâu, và sử dụng công nghệ tiên tiến.
Thành công của Mossad nằm ở:
• Tính bất ngờ chiến thuật: Việc triển khai drone và vũ khí từ bên trong Iran đã làm tê liệt khả năng phòng thủ của đối phương.
• Phối hợp hiệu quả: Sự hợp tác chặt chẽ với IDF và các ngành công nghiệp quốc phòng Israel đã tối đa hóa hiệu quả của cuộc tấn công.
• Tác động lâu dài: Làm chậm chương trình hạt nhân Iran và suy yếu lãnh đạo quân sự, tạo lợi thế chiến lược cho Israel.
Tuy nhiên, chiến dịch cũng làm gia tăng căng thẳng khu vực, với nguy cơ Iran trả đũa và xung đột leo thang. Mossad tiếp tục duy trì áp lực bằng cách gửi cảnh báo đến các quan chức Iran cấp hai, cho thấy họ vẫn nắm rõ vị trí của các mục tiêu tiềm năng.
