Chương trình Vui Buồn Đời Tỵ Nạn – Cộng Đồng Người Việt tại Hoa Kỳ của Radio Saigon Dallas 1160 AM, Ngày Chủ Nhật lúc 11:30 AM, giờ TX, tức là 12:30 PM, giờ Florida. Do Nam Phương phụ trách.
Minh Ánh xin mến chào Nam Phương, quý anh chị em nhân viên trong đài, và quý vị thính giả thân thương của đài SG-Dallas.
1. Dạ thưa chị mùa hè là mùa bãi trường. Thông thường các học sinh tốt nghiệp đại học vào tháng 5, thì tháng 7 là tháng họ bắt đầu đi tìm việc làm. Dĩ nhiên có một số đã chuẩn bị từ năm cuối của đại học rồi. Tuy nhiên với tình hình AI phát triển dần thay thế nhiều lãnh vực và công việc làm. Chị có nhận định hay ý kiến gì về vấn đề này?
Class of 2025 College Grads Face Uncertain Job Market
Tốt nghiệp tiến sĩ, nộp hồ sơ 700 lần vẫn không tìm được việc – Giáo dục – ZNEWS.VN
NAFTA, Twenty Years After: A Disaster | Economic Policy Institute
Cảm ơn NP đã có những băn khoăn cho tuổi trẻ, cho các sinh viên vừa tốt nghiệp nhưng đã phải vất vả đối diện với thực tế: kiếm việc làm và nhất là phải cạnh tranh với nhiều người xin việc hơn trước.
Minh Ánh có tìm hiểu và theo dõi nhiều thông tin từ Hoa Kỳ cũng như tại nước Anh.
Dữ liệu cho thấy rằng cơ hội việc làm cho sinh viên mới tốt nghiệp đại học đang thực sự giảm sút trong năm 2025, với thị trường lao động trở nên khó khăn hơn so với những năm gần đây. Các yếu tố như sự chậm lại trong tuyển dụng sau đại dịch, bất ổn kinh tế và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng tăng đang góp phần tạo nên xu hướng này.
Dưới đây là cái nhìn chi tiết hơn:
Thị trường lao động thắt chặt:
Thị trường lao động dành cho sinh viên mới tốt nghiệp được mô tả là "một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong vòng trên mười năm qua" (, với tỷ lệ thất nghiệp đang gia tăng.
Sự chậm lại trong tuyển dụng:
Các nhà tuyển dụng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, tài chính và tư vấn, đang giảm quy mô tuyển dụng do lo ngại về bất ổn kinh tế và các yếu tố khác.
Tác động của trí tuệ nhân tạo (AI):
Trí tuệ nhân tạo đang được sử dụng trong một số trường hợp để thay thế các vị trí nhân sự cấp đầu vào, mặc dù điều này vẫn chưa trở thành hiện tượng phổ biến rộng rãi.
Sự sụt giảm trong số lượng việc làm:
Số lượng vị trí tuyển dụng trong các ngành dịch vụ chuyên nghiệp và kinh doanh đã giảm đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ.
Cạnh tranh gia tăng:
Với số lượng việc làm ít hơn, các sinh viên mới tốt nghiệp đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn cho những vị trí còn lại.
Một số lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề:
Một số ngành như nhân văn, báo chí và giáo dục đang chứng kiến sự sụt giảm mạnh mẽ trong nhu cầu tuyển dụng.
Tỉm hiểu thêm chắc quý vị cũng nhớ việc làm bị cắt giảm từ thời Clinton cho tới Obama làm tổng thống. Chúng ta thử xem bình luận từ một blog Economic Policies Institute về NAFTA (North America Free Trade Agreement xem sao:
"Clinton và các cộng sự đã hứa rằng thỏa thuận này sẽ mang lại “những công việc được trả lương cao cho người Mỹ”, một thặng dư thương mại ngày càng tăng với Mexico, và sự giảm mạnh trong tình trạng nhập cư bất hợp pháp. Nhưng trên thực tế, NAFTA đã trực tiếp gây tổn thất cho Hoa Kỳ, với mức mất ròng khoảng 700.000 việc làm. Thặng dư thương mại với Mexico đã biến thành thâm hụt kinh niên, và sự xáo trộn kinh tế tại Mexico lại làm tăng dòng người lao động không giấy tờ tràn vào Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, Clinton và người kế nhiệm thuộc Đảng Cộng Hòa, George Bush II, lại sử dụng khuôn mẫu của NAFTA để xây dựng Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hơn mười hai hiệp định thương mại song phương, và thỏa thuận mở cửa thị trường Hoa Kỳ cho Trung Cộng — điều này một mình đã khiến Hoa Kỳ mất thêm 2,7 triệu việc làm. Kết quả là hơn 20 năm liên tiếp chứng kiến làn sóng chuyển giao công việc và công nghệ ra nước ngoài.
Dưới bất kỳ thước đo nào, NAFTA và các hiệp định kế tiếp đã góp phần lớn vào sự gia tăng bất bình đẳng về thu nhập và tài sản, điều mà Barack Obama từng than phiền trong các bài diễn văn của ông. Thế nhưng ngày nay — tiếp nối Reagan, hai đời Bush và Clinton — tổng thống lại đề xuất thêm hai hiệp định thương mại tương tự: Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) với 11 quốc gia vành đai Thái Bình Dương và một hiệp định thương mại tự do với châu Âu.
Giống như những người tiền nhiệm, ông lặp lại lời hứa rằng những hiệp định thương mại mới sẽ tạo ra “hàng triệu việc làm cho người Mỹ” vì Hoa Kỳ vượt trội trong công nghệ cao. Nhưng trên thực tế, thặng dư thương mại của Mỹ trong ngành công nghệ cao đã chuyển thành thâm hụt — kể cả với Trung Quốc. Trong hệ thống thương mại toàn cầu bắt nguồn từ NAFTA, mọi công việc có thể thực hiện qua máy tính đều có thể bị chuyển ra nước ngoài, trừ khi người lao động Mỹ chấp nhận làm việc với mức lương như ở Mexico, Ấn Độ hoặc Trung Cộng.
Hệ thống thương mại này đã không mang lại những lợi ích như đã hứa, bởi vì nó không được thiết kế để mang lại những lợi ích đó ngay từ đầu. Các hiệp định này đã đánh đổi lợi ích của người lao động Mỹ để đổi lấy lợi ích của các tập đoàn Mỹ, những tập đoàn háo hức sản xuất hàng hóa cho thị trường Hoa Kỳ ở các quốc gia có lao động rẻ mạt, quy định về môi trường và y tế công yếu kém, và chính phủ dễ hối lộ. Mục đích cơ bản của NAFTA không phải là tự do thương mại, mà là giải phóng các tập đoàn đa quốc gia khỏi các quy định công ở Hoa Kỳ, Mexico, Canada và sau cùng là trên toàn thế giới."
Cho nên đó cũng là lý do tại sao TT Trump kiên cường thay đổi lại những giao thương trước đây với Trung Cộng cũng như các nước láng giềng và đồng minh để bảo vệ cho công dân Hoa Kỳ.
Đọc báo của Anh thì thấy 1 em sinh viên mới ra trường có bằng cao học đã bỏ 700 đơn xin việc nhưng vẫn không kiếm được việc làm; và có rất nhiều em đã tốt nghiệp nhưng phải giữ những chức vụ thấp không đòi hỏi bằng cấp, hay phải làm những công việc không theo mảnh bằng tốt nghiệp của mình. Nhất là càng học cao thì lại càng khó kiếm việc vì:
A. Không có kinh nghiệm kỷ năng làm việc
B. Bị cho là "overqualified"
Có một điều Minh Ánh muốn cảnh báo về việc xử dụng AI vì theo Z News"
"Người trẻ viết CV bằng AI, nhà tuyển dụng lại dùng AI để lọc CV. Điều đó có nghĩa thành công sẽ phụ thuộc vào các mối quan hệ nhiều hơn. Nhưng người trẻ lại có ít mối quan hệ đời thực và phụ thuộc quá nhiều vào kỹ thuật số.
Đây là điều mà một giáo sư kinh doanh tại một trường đại học ở Thụy Điển phân tích. Ông dự đoán thị trường việc làm mà sinh viên của ông đang bước vào “đã khó, và sẽ còn khó hơn nữa”.
“Trong khi các công ty dùng AI để cắt giảm chi phí, sinh viên lại dùng AI cho mọi việc học và thay thế tư duy, từ đó khiến họ tự làm giảm cơ hội của mình cho các công việc trong tương lai", giáo sư nói.
Quan điểm này được hàng chục giảng viên đại học tại Anh và các nơi khác đồng tình. Nhiều người bày tỏ lo ngại sâu sắc về tác động của AI lên trải nghiệm đại học, cảnh báo rằng sinh viên đang tốt nghiệp mà không có kỹ năng và kiến thức cần thiết vì họ sử dụng AI để hoàn thành phần lớn bài tập.
Một chuyên gia tuyển dụng nói rằng khả năng viết tốt và tư duy mạch lạc từng là yêu cầu cơ bản cho hầu hết công việc cách đây 10-15 năm. Nhưng giờ đây, đó gần như là kỹ năng chỉ có ở tầng lớp tinh hoa. Gần như không ai làm được nữa.
"Chúng tôi thường xuyên thấy những người có bằng cấp xuất sắc không thể tóm tắt nội dung tài liệu hay giải quyết vấn đề", chuyên gia này nói, đồng thời cho biết họ gần như không còn lý do để tuyển sinh viên mới tốt nghiệp vì AI có thể làm hết.
Nhiều nhà tuyển dụng và chuyên gia nhân sự khác cũng chia sẻ rằng sinh viên mới ra trường mà họ gặp thường gặp khó khăn trong việc gọi điện thoại, tham dự họp, ghi chú bằng tay, truyền đạt thông tin chính xác hoặc hoàn thành nhiệm vụ viết lách mà không có Internet.
Tom, giám đốc điều hành một công ty logistics thương mại điện tử tại Anh, nhận định điều mọi người muốn làm và điều họ thực sự có khả năng làm thường là hai việc rất khác nhau. Theo ông, các trường đại học hiện nay chưa thực sự làm tốt vai trò giúp sinh viên nhận ra sự khác biệt đó.
Ông cũng bày tỏ lo ngại rằng nhiều trường đại học đang vận hành như các doanh nghiệp – bán đi những giấc mơ, trong khi người trẻ mua vào kỳ vọng."
Nghiền ngẫm điều trên chúng ta nhận ra:
a. Khi xử dụng AI để giúp trong công việc học có thể sẽ làm cho khả năng suy nghĩ, tư duy của các em bị lệ thuộc và không còn sự độc lập trong tư tưởng
b. các trường đại học vì muốn có doanh thu đã không hướng dẫn các em những kỹ năng hay cho các em thấy rõ thực tế của ngành các em học có những ưu/khuyết điểm trong xã hội.
2. Dạ thưa chị như vậy, đứng trên phương diện của một người cha mẹ, chị sẽ có quyết định hay có lời khuyên gì cho con hay cho các bậc phụ huynh cũng như các em học sinh Trung học đang chuẩn bị vào đại học?
Cảm ơn em hỏi điều này. Suýt tí nữa là chị định gõ vào nhờ AI cho lời khuyên rồi… 😊
Chị phải ngừng lại nhắm mắt và lắng nghe câu trả lời từ trong trái tim của một người làm mẹ muốn điều gì tốt đẹp nhất cho con của mình.
Và đây chỉ là thiển ý và từ kinh nghiệm của chị thôi nha.
A. Trong quá khứ các con ở bậc Trung học hãy cho con đi làm bán thời gian cuối tuần để tập cho con tiếp xúc và học cách ứng xử với boss và đồng nghiệp trong chỗ làm.
B. Khi con tốt nghiệp trung học, cho con học lấy một bằng ngắn hạn (3-6 tháng) để các con tự lực cánh sinh, có thể vừa đi làm vừa đi học.
C. Thơi gian năm cuối của đại học hãy xin intern tại các công ty (làm không ăn lương nhưng bù lại đượ chọc hỏi cách làm việc của hãng như thế nào.
D. Khi tốt nghiệp đại học mà chưa có việc làm thay vì học lên cao hơn thì tốt nhất hãy tìm hiểu các "chức vụ" mà đang thuê người nhiều nhất đòi hỏi những certificates về IT hay chuyên ngành gì và trở vào học để xin lấy certificate ngắn hạn và chịu khó tham gia các job fair tại trường khi các công ty cho người đi recruit. Cái này là Minh Ánh xin chia sẻ lại kinh nghiệm của con trai út. Khi cháu tốt nghiệp đại học nhưng không kiếm được job liền thì cháu đã trở vào học lấy bằng certificate của Microsoft mới được vài tháng thì có việc làm ngay do những công ty tới phỏng vấn và tuyển lựa tại trường.
3. Dạ thưa vậy thì theo chị ngành nghề gì có thể dễ kiếm việc nhất? Chớ theo NP thì học 4 năm đại học tốn cả gần cả trăm ngàn tiền nợmà không có việc làm thì "lo lắng" quá! Cả phụ huynh cũng vậy…chẳng lẽ nào cứ phải nuôi con mãi hay sao?
Đây cũng chỉ là thiển ý của chị thôi nha. Chị tự đặt mình vào trường hợp nếu như ngày hôm nay chị vừa tốt nghiệp trung học, chị sẽ làm gì? sẽ học ngành nào?
a. Y tế hay ngành có liên quan tới sức khỏe (Medical/Healthcare): Sẽ đi học 1 lớp y tá ngắn hạn và xin làm trong văn phòng bác sĩ và ghi danh học về Y Tá hay phụ tá bác sĩ hay bác sĩ. Săn sóc người già hay Autistic patient…cũng sẽ có nhiều
b. Công nghệ (IT): sẽ học lấy một bằng ngắn hạn và xin vào làm IT helpdesk, trong lúc ghi danh học lấy lớp về ngành software developer. Nếu có khiếu hội họa thì học về animation/computer graphic design giúp chế tạo phim hoạt họa hay viết truyện hay làm game…Hay học thêm về AI, giỏi toán thì học Robot design.
c. Engineering: nếu là con trai thì học sửa xe, sau đó vào lấy bằng Mechanical engineer và cũng học thêm về AI design xe hơi hay máy bay…
Đôi khi ông bà mình nói "Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên."
Như Minh Ánh học ngành Finance nhưng rốt cuộc thì làm làm về IT – Database. Vì khi học mình lấy major là Finance, minors in Economics và Information systems. Nhưng hai ngành bổ sung cho nhau khi mình coi Oracle Financial Applications. Cho nên học một ngành chính nhưng luôn phải nhắm thêm một ngành phụ vì không biết được mình thích hợp với ngành nào.
4. Dạ thưa chị trước khi chấm dứt chương trình chị có còn điều gì để chia sẻ thêm hay không thưa chị?
C ảm ơn NP. Có một việc vui vui là mình đã được tin chính thức của trườn ghọc giúp cho mình thuê giá rẻ sân khấu của trường học để tổ chức Tết Nhi Đồng. Đồng thời trong tuần qua đi tới một tiệm ăn Đại Hàn chủ nhân của tiệm đã đồng ý tặng 100 kimbap cho các thiện nguyện viên và khách mời danh dự/quan chức địa phương và các em trong đội văn nghệ.
Và đã đi gặp một vị phụ huynh của một em học trò của lớp Việt Ngữ, em học trò này bây giờ sắp ra bác sĩ. Chúc mừng cho em và gia đình. Người mẹ của em trước kia y tá bây giờ chuyển qua làm trong tổ hợp bác sĩ, rất có tâm và đang ủng hộ sẽ tham gia vào chương trình giúp cho Hội chợ cao niên và những dự án mà Minh Ánh đề ra trong tương lai. Tối hôm thứ tư họp với Hội đồng Cố Vấn của Thanh Phố Tampa về Cộng đồng người Mỹ gốc Chau Á Thái Bình Dương, mình rất vui khi được nhiều sự ủng hộ. Coi như 3 năm qua những nổ lực cố gắng của mình cũng giống như một tiếng trống: tiếng vang bây giờ mới vang rền và cộng đồng Việt thật vinh dự khi là cộng đồng tiên phong được chính quyền địa phương biết tới và giúp đỡ, bây giờ thì cộng đồng Á Châu cũng sẽ tham gia ủng hộ chúng ta và chia sẻ những quyền lợi chung mà chúng ta đang tạo dựng với chính quyền địa phương.. Một niềm vui thật là rộn ràng…vì hạnh phúc là cho đi …càng nhiều càng tốt phải không?
Trước khi chấm dứt chương trình in chào tạm biệt NP cùng toàn thể anh chị của đài SG-Dallas và quý vị thính giả.
Xin chân thành cảm tạ quý vị đã yêu mến bỏ thời gian lắng nghe những chia sẻ của Minh Ánh. Cảm ơn NP cùng toàn thể quý anh chị trong đài SG-Dallas.
Minh Ánh xin kính chúc quý anh chị đài SG-Dallas cùng quý vị thính giả của đài khoẻ mạnh, an vui và hạnh phúc.
Minh Ánh xin kính chào và xin phép gặp lại quý vị vào 3 tuần sau.
AnhMinh Nguyen(813) 570-0122
(VACA)
City of Tampa MAAPIAC – Director of Community Engagement
Director of Asia Pacific Scholarship Pageant
Asian Pacific Islander Cultural Festival | City of Tampa
Representative of Far East Asians – HC Diversity Advisory Council
Diversity Advisory Council (DAC) | Hillsborough County, FL