Cộng Đồng Người Việt tại Hoa Kỳ của Radio Saigon Dallas 1160 AM, Ngày Chủ Nhật lúc 11:30 AM, giờ TX, tức là 12:30 PM, giờ Florida. Do Nam Phương phụ trách.
Minh Ánh xin mến chào Nam Phương, quý anh chị em nhân viên trong đài, và quý vị thính giả thân thương của Radio SG-Dallas.
1. Dạ thưa chị tuần qua chúng ta thảo luận về Sự Lãnh Đạo. Tuần này để chuẩn bị cho Tết Trung Thu hay còn gọi là Tết Nhi Đồng, chắc chị bận rộn lắm. Không biết tại sao chị muốn chọn đề tài để thảo luận và chia sẻ hôm nay về Văn Hoá Việt? Việt Nam, nói chung có những phong tục tập quán văn hóa theo mỗi miền, và dần dần thay đổi theo thời gian. Như vậy chủ đề về văn hóa hôm nay chị muốn đưa ra là văn hoá miền Nam hay Bắc? Cộng Hòa hay Cộng Sản? VN trước 1975 hay sau 1975? Xin chị vui lòng giải thích. Cảm ơn chị.
Cảm ơn NP. Nói về văn hóa Việt Nam thì dĩ nhiên chúng ta từng là công dân của nước VNCH thì chỉ có những hiểu biết về văn hóa trước năm 1975 tại miền Nam. Tuy nhiên thời gian sinh sống tại Hoa Kỳ nhiều hơn tại VN, nên xin mạn phép được chia sẻ về văn hóa người Việt tị nạn.
Văn hóa Việt tị nạn tại Hoa Kỳ là một khía cạnh phong phú của cộng đồng người Việt, bao gồm sự thích nghi văn hóa, duy trì bản sắc, và những đóng góp xã hội, kinh tế sau quá trình di cư và tị nạn. Cộng đồng này đã hình thành nhiều trung tâm văn hóa, tôn giáo, và ẩm thực, cũng như các tổ chức hỗ trợ người Việt mới đến.
1. Quá trình hình thành và đặc điểm:
· Thuyền nhân: Thuật ngữ "thuyền nhân" ban đầu dùng để chỉ những người Việt di cư bằng thuyền, sau này được mở rộng để chỉ những người tị nạn.
· Tị nạn: Nhiều người Việt đã tìm đến Mỹ như những người tị nạn, xin quy chế tị nạn chính trị để thoát khỏi tình trạng bị đàn áp hoặc nguy cơ bị ngược đãi của chính quyền CS tại quê nhà.
· Thích nghi và hội nhập: Người tị nạn Việt Nam đã học cách thích nghi với văn hóa Mỹ, học ngôn ngữ, và tìm kiếm cơ hội việc làm để xây dựng cuộc sống mới.
2. Các trung tâm văn hóa:
· Trung tâm văn hóa: Các thành phố lớn có đông người Việt sinh sống như Little Saigon ở Quận Cam, California, trở thành những trung tâm văn hóa sôi động với các khu chợ, nhà hàng, và chùa chiền.
· Tôn giáo: Các cộng đồng tôn giáo như chùa, nhà thờ đã trở thành nơi sinh hoạt văn hóa và tinh thần quan trọng, giúp duy trì truyền thống và gắn kết cộng đồng.
3. Duy trì bản sắc Việt:
· Ẩm thực: Ẩm thực Việt Nam được bảo tồn và phát triển mạnh mẽ qua các nhà hàng, quán ăn, góp phần giữ gìn văn hóa ẩm thực truyền thống.
· Ngôn ngữ: Cộng đồng tổ chức các lớp học tiếng Việt, xuất bản báo chí, và tổ chức các sự kiện văn hóa để truyền lại tiếng mẹ đẻ cho các thế hệ sau.
· Nghệ thuật: Các hoạt động văn nghệ được duy trì và biểu diễn trong cộng đồng.
4. Những đóng góp cho xã hội Hoa Kỳ:
· Kinh tế: Người Việt đã đóng góp đáng kể vào nền kinh tế Mỹ thông qua việc kinh doanh nhỏ lẻ, phát triển các ngành dịch vụ và nông nghiệp.
· Xã hội: Họ đã xây dựng các tổ chức cộng đồng, hỗ trợ những người mới đến, tham gia vào các hoạt động chính trị và xã hội, góp phần làm cho xã hội Mỹ thêm đa dạng.
· Giáo dục: Thế hệ con cháu người tị nạn đã nỗ lực học hành và đạt được nhiều thành công trong học vấn, thăng tiến trong nhiều ngành nghề.
Minh Ánh nhớ lại thời gian khi các con còn nhỏ, mỗi chủ nhật mình đem con tới chùa và thiện nguyện làm cô giáo dạy các lớp vỡ lòng. Thời đó chưa có sách vở nhiều và ở Tampa, FL còn rất thưa người Việt sinh sống nên mình phải tự viết bài, nhớ lại những gì mình học trước kia để soạn bài vở dạy mỗi tuần. Cũng nhờ vậy mà các con nói và đọc viết được tiếng Việt. Nhứt là các cháu nói tiếng Việt không bị lơ lớ hay ngọng!
2. Dạ thưa chị bàn về văn hóa Việt tị nạn thì chúng ta hình như còn thiếu một điều mà NP nghĩ rằng rất quan trọng. Đó là văn hóa biết ơn. Chúng ta thấy có rất nhiều nơi thành lập xây dựng tượng đài tri ân các anh hùng đã hy sinh trong chiến tranh Việt Nam: quân đội Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa. Chị nghĩ sao về điều này?
Người Việt ở Mỹ xây đài tri ân các chiến sĩ đồng minh của Việt Nam Cộng Hòa
Cảm ơn NP. đã nêu ra điều này. Đúng như vậy. "văn hóa biết ơn" là của người Hoa Kỳ mà chúng ta đã hội nhập. NP có thấy người Mỹ đã dạy cho các em bé từ nhỏ phải biết nói tiếng "Cảm ơn – Thank you" hay không? Đôi khi xem các film Đại Hàn hay Tàu hay VN mà thấy diễn viên nhận sự giúp đỡ hay một món quà mà không nghe họ nói câu "cám ơn" thấy hình như thiếu đi sự ứng xử tử tế…có lẽ văn hóa biết nói bày tỏ lòng biết ơn thì người Việt chúng ta đã được học từ văn hóa Mỹ. Trong những tượng đài được xây dựng tại Mỹ, Minh Ánh phải nói rằng rất ngưỡng mộ và luôn thán phục tượng đài Tri Ân tại Louisville tại Kentucky. Chẳng những đó là một tượng đài để tưởng niệm, tri ân, mà còn là một quyển sách lịch sử trung thực về cuộc chiến Việt Nam giữa quốc – cộng sản, giữa Nam Việt và Bắc Việt, giữa chủ nghĩa tư bản và cộng sản.
Lần đầu tiên Minh Ánh cảm phục về cách nhìn sâu sắc làm việc có hiệu quả và khác biệt của ban chấp hành việc xây dựng đài tưởng niệm Tri Ân này của quý anh chị trong cộng đồng Việt tị nạn tại Kentucky.
Xin được trích một đoạn phỏng vấn anh Dũng Nguyễn – người đã thành lập ra ý tưởng và đóng góp tân tình trong việc cậy dựng đài tưởng niệm và Tri ân này..
“Chúng tôi muốn dùng đài kỉ niệm này như là một viện bảo tàng ngoài trời để ghi chép lại những hình ảnh, những câu chuyện không phải là chỉ nói riêng về việc chiến đấu trong chiến tranh mà cũng còn nói thêm về những cái hình ảnh như là của người tị nạn Việt Nam trước chiến tranh năm 1954 di cư từ Bắc vào Nam, rồi những cái cuộc di cư khổng lồ sau năm 1975.” ông Dũng nói với VOA.
“Những hình ảnh đó, những cái câu chuyện đó là những cái chúng tôi muốn ghi lại, nhất là để cho những thế hệ con cháu của mình ở xứ Mỹ này lớn lên có cơ hội để nhìn thấy lại những chuyện đó, và cũng đồng thời để cho dân Mỹ ở đây họ cũng có cái dịp để nhìn thấy những hình ảnh.”
Anh đã có tầm nhìn xa và phương cách vận động rất hiệu quả. Chúng ta nên học hỏi theo cách của anh để biết cách kêu gọi sự giúp đỡ của chính quyền địa phương. Cũng xin phép cho Minh Ánh chia sẻ câu chuyện ngoài lề nhưgn thật là cảm động của quý anh chị Khánh Dung – Dũng. Anh chị là người chẳng những bỏ công mà còn bỏ của vận động ráo riết để hoàn thành đài Tri Ân này. Anh chị đã bán ngôi nhà lớn và downsize xuống thành một căn nhà nhỏ để tiền đóng góp vào quỹ xây dựng: thật là một tấm gương cao cả đầy lòng bác ái muốn để lại một di sản cho đời sau của hai anh chị. Minh Ánh thán phục vô cùng!
Theo thiển nghĩ của Minh Ánh nếu cộng đồng Việt tị nạn đều có tấm lòng như anh chị Dũng và Khánh Dung và ban chấp hành cộng đồng trẻ chung tay xây dựng chẳng những bất vụ lợi mà còn có tấm lòng hào phóng thì chúng ta sẽ rất mạnh. Rất tiếc vì nhiều vị lãnh đạo cộng đồng quá cứng ngắt trong việc luôn khư khư muốn thành lập một trụ sở do cá nhân hay hội đoàn tự xây dựng qua ngân quỹ xin từ lòng hảo tâm của các thương gia hay của cá nhân nào đó…họ không biết xoay xở thay đổi cách nhìn để nhờ chính quyền sở tại giúp đỡ. Vì vậy sau hơn 50 năm: nhiều cộng đồng Việt mang danh tị nạn nhưng chẳng làm được gì ích lợi cho đồng hương cao niên và các em trẻ cũng như các doanh thương của chúng ta.
Minh Ánh luôn làm việc với các vị cựu chiến binh Mỹ, mình luôn kêu gọi nhắc nhở quý đồng hương vào ngày Veteran Day tháng 11 hay ngày Welcome Home Vietnam Veterans chúng ta cần mời các vị cựu chiến binh một bữa ăn. Với các chị có tiệm nails, mình mở phong trào tháng 11 tặng các coupon cắt móng chân cho các vị cựu chiến binh vì họ lớn tuổi việc cúi xuống cắt móng chân rất là khó khăn.
Mong rằng các anh chị chủ tiệm nails có thể phát động phong trào này rầm rộ, bời vì các vị cựu chiến binh đã từ từ ra đi…không còn lại bao nhiêu người còn hiện tiền. Chúng ta hãy cho họ một niềm vui và đây là văn hóa biết ơn mà người Việt tị nạn nên hãnh diện và gìn giữ.
3. Bàn về văn hóa Việt tị nạn, sẽ thiếu sót nếu như chúng ta không nhắc tới hệ thống báo chì và các đài radio, TV, các blogs hay YouTube tiếng Việt tại Hoa Kỳ. Chưa kể chúng ta cũng có viện bảo tàng tại California nữa. Chị có đồng ý với NP hay không?
Vâng Minh Ánh hoàn toàn đồng ý với Nam Phương.
Đúng là khi tới các chợ VN tại những nơi có đông dân cư người Mỹ gốc Việt thì thấy báo biếu đầy…Chúng ta cũng có đài TV hay radio nữa. Và bloggers hay YouTuber Việt cũng xuất hiện rất nhiều trên mạng.
Và các diễn đàn email thì khỏi nói. Rất tiếc chúng ta không tính được số lượng các email trao đổi trên các diễn đàn điện thư! Không thể nào tưởng tượng nổi khi Minh Ánh vào trong Spam folder để xóa: cả ngàn bức email chửi bới nhau chí choé chỉ vì những vị bất đồng quan điểm với nhau!
Hãy đọc trong bài Việt Báo có nhắc tới bản sắc đặc biệt này của cộng đồng VN mình.
“Đối với thế hệ Người Việt Tị Nạn thứ nhất, quyết tâm duy trì bản sắc văn hóa Việt Nam tại hải ngoại là rất lớn, cho nên những gì mà thế hệ này đã làm được trong việc bảo tồn văn hóa Việt thật đáng khâm phục. Có thể điểm qua một vài thí dụ: Người Việt ở Mỹ là cộng đồng sắc tộc có số lượng báo chí bằng tiếng riêng của mình cao nhất; là cộng đồng có phong trào hướng đạo sinh hoạt riêng với số đoàn sinh đông nhất; là cộng đồng ở Cali có số lượng đài truyền hình bằng ngôn ngữ riêng của mình nhiều nhất, có số lượng các trung tâm dạy Việt Ngữ nhiều nhất… Tất cả những sinh hoạt này đã khiến cho người Mỹ dễ nhận ra sự lớn mạnh không ngừng của cộng đồng Người Việt, với những đặc điểm văn hóa riêng của mình trong ba thập niên qua.”
“Những người định cư đến sau đóng một vai trò tích cực trong việc duy trì văn hóa Việt trong cộng đồng. Những gia đình mới sang có trẻ em nói được tiếng Việt, vẫn tôn trọng duy trì những giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam như tôn kính cha mẹ, coi trọng tình thương yêu của họ hàng, nhớ ơn tổ tiên… là những thí dụ cụ thể cho các bạn cùng lứa tuổi ở Mỹ.”
.
4. Dạ thưa chị theo như Việt Báo “Càng về sau, khi thế hệ người Việt sinh ra và lớn lên ở Mỹ ngày càng đông hơn, những nỗ lực duy trì bản sắc Việt trên đất Mỹ càng gặp nhiều khó khăn hơn. Các em do không tìm thấy sự cần thiết phải liên hệ với cội nguồn, nên không muốn học tiếng Việt và tìm hiểu về văn hóa Việt. Nhiều bậc cha mẹ còn tin rằng quên đi nguồn gốc sẽ giúp các em hội nhập vào xã hội Mỹ nhanh hơn!”
"Một trong những khó khăn trong thời gian gần đây là chúng ta vừa phải duy trì văn hóa Việt, vừa phải chống lại sự xâm lăng văn hóa của chính quyền CSVN, luôn tìm cách len lỏi vào cộng đồng người Việt ở Mỹ. Thật là khó khăn cho một cộng đồng tha hương như chúng ta, khi cần phải giữ gìn văn hóa Việt nơi đất khách mà lại không thể gắn kết chặt chẽ với suối nguồn văn hóa tại quê nhà." Chị có nhân thấy sự khó khăn của cộng đồng Việt tị nạn tại hải ngoại phải đối mặt về vấn đề duy trì bảo tồn văn hóa tại đây hay không?
Cảm ơn NP. Đây là một trong những vấn nạn của cộng đồng hải ngoại. Bên cạnh con cháu bị Mỹ hoá, các chữ dùng của VNCH từ từ mai một vì hệ thống báo chí tin tức hay âm nhạc từ trong nước đã xuất hiện nhan nhãn trong nước Mỹ. Thế hệ cha ông từ từ biến mất và mang theo giáo dục văn hóa VNCH đi theo…
Cho nên muốn giữ gìn ngôn ngữ chúng ta phải cố gắng làm sao giúp cho người bản xứ biết tiếng Việt.
Ví dụ như thay vì nói Beef soup chúng ta dạy cho người bản xứ gọi "Phở", Vietnamese sandwich là "Bánh mì"… Minh Ánh rất vui khi tất cả các vị cao niên Mỹ Mễ A’ ở trong Seniors centers mà Minh Ánh dạy lớp Khí Công đều biết gọi "Khí Công" các vị manager của các công viên hay community center cũng vậy luôn. Thật hãnh diện khi tới lớp thấy tấm bảng ghi danh trước cửa viết chữ Khí Công Class. Chưa kể các vị cũng học được chữ "Tết" – thay vì họ chỉ biết là Lunar New Year hay Chinese New Year , và Tết và họ vui khi nhận "Lì Xì" – chớ không phải là lucky money in red envelopes. Và năm tới đúng 5 năm kỷ niệm ngày thành lập VACA, kính mời quý vị đồng hương tới tham dự Tết Nhi Đồng và Hội Chợ Cao niên 2026 tại trường học Alonso HS để thấy từ bà trưởng ty giáo dục quận Hillsborough cho tới các cô giáo tha thướt trong áo dài VN với sự tự hào và hãnh diện được phô trương vẻ đẹp của áo dài phụ nữ Việt Nam.
Minh Ánh cũng chuẩn bị lập một living trust tặng cho hội Wounded Warriors Abilities Ranch để mỗi năm khi mình mất rồi thì đúng ngày 30 tháng 4 họ sẽ treo quốc kỳ VNCH tại công viên của họ 1 tuần… Như vậy quốc kỳ VN sẽ được hội thương binh WWAR gìn giữ cho tới khi nào hội đó không còn người thương binh nào nữa!
Nhắc tới đây Minh Ánh xin quý vị cho được chia sẻ một chút về vấn đề lập ra trust fund.
Người Việt tị nạn rất thành công. Có nhiều người triệu phú hay tỉ phú. Có bao nhiêu người biết học theo gương người Do Thái là biết lập quỹ Tín nhiệm để có nhiều quyền lợi:
A. Không phải lo đóng thuế cá nhân cao
B. Tiền bạc rõ ràng, sau này các con không phải tranh dành mất hòa khí
C. có những khoản tiền giúp lại cho cộng đồng và tới các đời cháu chắt sau này.
Chúng ta cần phải tìm hiểu học hỏi và biết cách xử dụng đồng tiền một cách có hiệu quả và có ý nghĩa hơn.
Nói chung có khó khăn thì phải kiếm cách mà đối phó, tìm cách gìn giữ văn hóa Việt tị nạn trong khả năng của mình chớ biết làm sao đây phải không?
Ngày 27/9 chúng tôi tổ chức Tết Trung Thu và Hội Chợ Cao Niên được sự bảo trợ của Ty Giáo Dục quận Hillsborough và trường trung học Alonso (từ nay cho tới vĩnh viễn)
Chúng tôi có mời một vị luật sư Đại Hàn nói về Living Trust và giúp cho quý đồng hương tìm hiểu thêm. Một cộ giải thích về Medicare và Supplement Healthcare insurance. Có bà bác sĩ người Bangladeshi hướng dẫn về những symptom của bệnh Parkinson’s disease và cách săn sóc bệnh nhân và anh Bùi Hựu Liêm VP của VACA sẽ nói về sự nguy hại của Fentanyl.
Trước khi chấm dứt chương trình in chào tạm biệt NP cùng toàn thể anh chị của đài SG-Dallas và quý vị thính giả.
Xin chân thành cảm tạ quý vị đã yêu mến bỏ thời gian lắng nghe những chia sẻ của Minh Ánh.
Minh Ánh xin thân kính chúc NP, quý anh chị đài SG-Dallas cùng quý vị thính giả của đài khoẻ mạnh, an vui và hạnh phúc.
Minh Ánh xin kính chào và xin phép gặp lại quý vị vào tuần sau.
AnhMinh Nguyen(813) 570-0122
(VACA)
City of Tampa MAAPIAC – Director of Community Engagement
Director of Asia Pacific Scholarship Pageant
Asian Pacific Islander Cultural Festival | City of Tampa
Representative of Far East Asians – HC Diversity Advisory Council
Diversity Advisory Council (DAC) | Hillsborough County, FL