From: HungThe <hungthe42>
Date: Sun, Nov 23, 2025 at 14:38
On Nov 22, 2025, at 9:58 PM, Lý Phương Lâm …. wrote:
SỤP ĐỔ LAO ĐỘNG MỸ: DỐI TRÁ “
NGƯỜI MỸ KHÔNG LÀM VIỆC NÀY”
ĐÃ HỦY HOẠI CẢ MỘT QUỐC GIA
Charlotte, North Carolina rúng động trong
tuần này khi hàng chục công trình xây
dựng đồng loạt ngừng hoạt động chỉ sau
một đợt truy quét của ICE.
Trong vài giờ, lực lượng lao động “bốc hơi”,
phơi bày sự thật kinh hoàng: cả một thành
phố Mỹ đang dựa vào lao động bất hợp
pháp để tồn tại.
Cảnh tượng ấy khiến nhiều người bàng
hoàng, nhưng với những cộng đồng lao
động truyền thống trên khắp nước Mỹ,
bi kịch này đã xảy ra từ thập niên trước.
Bài viết của Jamie K. Wilson kể lại câu
chuyện từ chính tuổi thơ của tác giả tại
một thị trấn nhỏ ở Kentucky, nơi lao động
hợp pháp từng là xương sống của cộng
đồng.
Những công việc nặng nhọc như trồng
thuốc lá, làm mái nhà, đổ bê tông và chế
biến thịt từng nuôi sống cả vùng.
Thanh thiếu niên Mỹ làm việc từ 12–13 tuổi, người lớn lao động cần mẫn, và mọi gia
đình đều sống được bằng đồng lương chân chính.
Nhưng rồi làn sóng lao động bất hợp pháp
tràn vào. Các trang trại bắt đầu thay thế
thanh niên địa phương bằng lao động
nhập cư không giấy tờ, trả rẻ hơn, không
bảo hiểm, không thuế, sống trong các
khu nhà trọ ọp ẹp mà không người Mỹ
nào chấp nhận.
Chỉ sau vài mùa vụ, thanh niên Mỹ mất
việc.
Vài năm sau, các công nhân địa phương
bị thay thế hoàn toàn.
Mọi thứ tiếp tục lan sang xây dựng, rồi
đến các nhà máy chế biến thịt, nhà hàng,
dịch vụ.
Mức lương rơi tự do, các nhà thầu chân
chính phá sản hàng loạt, giới trẻ không
còn việc bán thời gian, và cả cộng đồng
bắt đầu suy sụp.
Song song với sự sụp đổ kinh tế là sự
mục ruỗng xã hội.
Kể từ khi lao động bất hợp pháp lan rộng,
thị trấn vốn yên bình bị chìm vào ma tuý,
nghèo đói, gia đình đổ vỡ, trường học
suy yếu, nhà thờ thưa vắng.
Một cộng đồng Mỹ truyền thống từng
đầy sức sống dần héo úa —
không phải vì người dân “lười”, mà vì
họ bị đánh bật khỏi thị trường lao động
ngay trên chính quê hương mình.
Đau đớn hơn, các chính trị gia và giới
tinh hoa vẫn lặp lại một câu nói dối đã
kéo dài nhiều thập niên:
“Người Mỹ không chịu làm những việc đó.”
Tác giả khẳng định đây là lời nói dối tàn
nhẫn.
Người Mỹ đã từng làm tất cả những công
việc đó — cho đến khi chúng bị bóp méo
bằng lao động bất hợp pháp, tiền mặt,
gian lận thuế và điều kiện làm việc vô
nhân đạo mà luật lao động Mỹ không bao
giờ cho phép.
Gốc rễ bi kịch bắt đầu từ năm 1986, khi
Quốc hội thông qua sắc luật IRCA và ban
hành ân xá cho hơn 2,7 triệu người nhập
cư bất hợp pháp, trong khi lời hứa siết
chặt kiểm soát đối với chủ lao động không
bao giờ được thực hiện.
Kể từ đó, các doanh nghiệp nhận ra rằng
thuê lao động bất hợp pháp gần như
không có rủi ro nhưng lợi nhuận cao.
Thông điệp lan truyền khắp châu Mỹ Latin:
vào Mỹ trái phép, ở lại đủ lâu, rồi sẽ được thưởng hợp pháp hóa.
Kết quả là toàn bộ hệ thống bị lệch hướng,
còn người lao động Mỹ bị bỏ rơi.
Ngày nay, các ngành nông nghiệp, xây
dựng, chế biến thịt, nhà hàng và kho vận
đều phụ thuộc vào lao động bất hợp
pháp đến mức chỉ một đợt truy quét cũng
khiến mọi thứ sụp đổ tức thì.
Đó không phải là bằng chứng rằng
“người Mỹ không chịu làm”,
…..mà …..chứng minh rằng : hệ thống
kinh tế đã bị thiết kế để chỉ tồn tại được
khi vi phạm pháp luật.
Người lao động Mỹ da trắng, da đen,
gốc Á, gốc Latino hợp pháp — tất cả
đều bị bóp nghẹt suốt bốn mươi năm
qua.
Lương giảm. Việc biến mất. Thành phố
tan rã. Con cái rời đi. Gia đình tan vỡ.
Và mỗi khi họ lên tiếng, họ bị gắn nhãn
“hận thù”, “cực đoan” hay “hoang tưởng”.
Nhưng họ chỉ là những con chim hoàng
yến trong hầm mỏ — cảnh báo một quốc
gia đang dần thiếu oxy ngay trong chính
nền tảng lao động của mình.
Không một quốc gia nào có thể đứng
vững khi toàn bộ hệ thống kinh tế dựa
vào một lực lượng lao động sẽ biến
mất ngay khi pháp luật được thực thi.
Muốn khôi phục phẩm giá và công bằng
cho người lao động Mỹ, đất nước phải
đối mặt với sự thật:
lao động bất hợp pháp không phải giải
pháp — đó là sự lệ thuộc phá hoại, ăn
mòn lương bổng, giết chết các ngành
nghề, huỷ hoại cộng đồng và đặt tương
lai quốc gia vào tình thế rủi ro.
Nguồn: PJ Media – Jamie K. Wilson