From: Lion Nguyen <luonguyen5920>
Date: Wed, Apr 15, 2026 at 02:55

https://youtu.be/ZUTwqyd8lus?si=goCy5fBSVh0Bz19R

https://www.youtube.com/live/JZSTNTF544w?si=tOL68UMzz3JPPK9d

Mỹ tuyên bố lệnh phong tỏa Hormuz đã ‘được thực thi trọn vẹn,’ đồng thời mở ra lối thoát ngoại giao cho Iran

THỨ TƯ, NGÀY 15 THÁNG 4 NĂM 2026
Anniek Bao

• Hơn 90% kim ngạch thương mại đường biển hàng năm trị giá 109,7 tỷ USD của Iran đi qua Eo biển Hormuz.

• Lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu có hiệu lực từ thứ Hai, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đang ở thế bấp bênh.

• Ít nhất hai tàu đã thực hiện hành trình đi qua Eo biển Hormuz trong ngày trọn vẹn đầu tiên dưới sự giám sát thực thi tích cực của lực lượng Mỹ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (Centcom) cho biết vào cuối ngày thứ Ba (theo giờ Mỹ) rằng lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran hiện đã có hiệu lực trọn vẹn, qua đó "cắt đứt hoàn toàn" hoạt động thương mại đường biển quốc tế của Tehran—nguồn lực vốn nuôi dưỡng khoảng 90% nền kinh tế nước này.

Tuyên bố này được đưa ra vào thời điểm Nhà Trắng đang phát đi tín hiệu về một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột tại Trung Đông, trong lúc các cuộc thảo luận xoay quanh việc tiếp tục đàm phán với Tehran vẫn đang diễn ra.

"Lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran đã được thực thi trọn vẹn trong bối cảnh các lực lượng Hoa Kỳ vẫn duy trì ưu thế trên biển tại khu vực Trung Đông," ông Brad Cooper, Tư lệnh Centcom, phát biểu; ông cũng nhấn mạnh rằng thành quả này đã đạt được chỉ trong vòng 36 giờ kể từ khi Tổng thống Donald Trump ban hành mệnh lệnh.

"Các lực lượng Hoa Kỳ đã chặn đứng hoàn toàn mọi hoạt động thương mại kinh tế xuất và nhập khẩu của Iran thông qua đường biển."

Theo ông Miad Maleki—một chuyên gia cấp cao tại Quỹ Bảo vệ các nền Dân chủ (Foundation for Defense of Democracies), một viện nghiên cứu phi đảng phái có trụ sở tại Washington—hơn 90% kim ngạch thương mại đường biển hàng năm trị giá 109,7 tỷ USD của Iran đều phải đi qua Eo biển Hormuz, trong khi Iran lại thiếu vắng bất kỳ tuyến đường thương mại thay thế đáng kể nào khác.

Ông Maleki ước tính rằng lệnh phong tỏa này sẽ gây thiệt hại kinh tế tổng hợp cho Iran vào khoảng 435 triệu USD mỗi ngày.

Quân đội Hoa Kỳ cho biết lệnh phong tỏa này—vốn bắt đầu có hiệu lực từ thứ Hai trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đang ở thế bấp bênh—được triển khai với sự tham gia của hơn 10.000 binh sĩ cùng hơn một tá tàu chiến và máy bay tiêm kích của Hải quân Mỹ tại khu vực Vịnh Oman và Biển Ả Rập. Theo tuyên bố của lực lượng Hoa Kỳ, trong 24 giờ đầu tiên, không có con tàu nào vượt qua được lệnh phong tỏa của Mỹ; trong đó, 6 tàu buôn đã bị buộc phải quay đầu để trở lại một cảng của Iran nằm trên Vịnh Oman.

Công ty tình báo hàng hải Windward đã xác định được ít nhất hai con tàu thực hiện hành trình qua Eo biển Hormuz trong ngày trọn vẹn đầu tiên dưới sự thực thi nghiêm ngặt của lực lượng Mỹ; trong số đó có một tàu chở dầu thuộc sở hữu của Trung Quốc (vốn đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ) mang tên Rich Starry, con tàu này đã rời khỏi Vịnh vào thứ Ba.

"Hoạt động lưu thông qua Eo biển vẫn diễn ra hạn chế và chủ yếu tập trung vào các tàu chịu lệnh trừng phạt, tàu treo cờ giả mạo và các tàu có mức độ rủi ro cao; các tín hiệu thực thi lệnh phong tỏa ban đầu hiện đang bắt đầu định hình lại hành vi di chuyển của các con tàu," các chuyên gia phân tích của Windward nhận định trong báo cáo mới nhất.

Iran đã thực hiện phong tỏa Eo biển Hormuz—tuyến đường vốn vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra—nhằm trả đũa các cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào lãnh thổ Iran, vốn đã bắt đầu từ ngày 28 tháng 2.

Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có nguy cơ tiếp tục gây xáo trộn dòng chảy năng lượng qua tuyến đường thủy huyết mạch này, đồng thời có thể làm rạn nứt mối quan hệ giữa Washington với các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ—những nước vốn nằm trong nhóm các khách hàng mua dầu chủ chốt của Iran.

Vào thứ Ba, Trung Quốc đã lên án lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran tại Eo biển Hormuz do Mỹ thực hiện là một "hành động nguy hiểm và vô trách nhiệm," cho rằng hành động này sẽ chỉ khiến căng thẳng trong khu vực thêm phần leo thang.

Cũng trong ngày thứ Ba, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống còn 3,1% cho năm 2026—giảm so với mức 3,3% được đưa ra trong dự báo hồi tháng 1—đồng thời cảnh báo rằng thế giới đang trôi dần về phía một "kịch bản bất lợi," trong đó giá dầu có thể sẽ duy trì ở mức xấp xỉ 100 USD mỗi thùng.

Những tín hiệu cho thấy khả năng đạt được một giải pháp ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột tại Trung Đông đã giúp xoa dịu phần nào áp lực trên thị trường dầu mỏ; theo đó, giá dầu thô tương lai của Mỹ giao tháng 5 đã giảm 0,88%, xuống mức 90,4 USD mỗi thùng tính đến lúc 8:35 tối (giờ ET). Trong khi đó, giá dầu tương lai chuẩn quốc tế Brent giao tháng 6 cũng giảm 0,31%, xuống mức 94,47 USD mỗi thùng.

U.S. says Hormuz blockade ‘fully implemented,’ while signaling diplomatic off-ramp for Iran
https://www.cnbc.com/2026/04/15/us-strait-of-hormuz-blockade-navy-iran-seaborne-trade-oil-trump.html?__source=iosappshare%7Ccom.apple.UIKit.activity.CopyToPasteboard

Con gái Fidel Castro: Thay đổi chế độ Cuba phải từ cuối 1980s, hiện nay đã quá muộn

• 10:04 02/04/2026
• A A

Bà Alina Fernández, con gái của ông Fidel Castro, cho rằng việc thay đổi chế độ ở Cuba lẽ ra phải diễn ra từ cuối thập niên 1980 và hiện nay đã quá muộn. Bà nói rằng sau khi ông Fidel Castro qua đời năm 2016, nhiều người tin chế độ sẽ sụp đổ, nhưng hệ thống chính trị vẫn tồn tại. Phát biểu của bà xuất hiện trong bối cảnh Cuba đang đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng và áp lực quốc tế ngày càng gia tăng.

Bà Alina Fernández Revuelta (Ảnh: Callelinea/wikipedia)

Bà Alina Fernández Revuelta, con gái của cố lãnh tụ Cuba Fidel Castro, nói rằng việc thay đổi chế độ ở Cuba đã “quá muộn” — theo bà, lẽ ra phải diễn ra từ từ cuối những năm 1980.

“Đối với tôi, nhu cầu thay đổi chế độ đã xuất hiện từ cuối những năm 1980.”

“Vào thời điểm Fidel Castro qua đời, tất cả chúng tôi đều nghĩ rằng chế độ đó đã đi đến hồi kết, bởi vì đó là một chính quyền mang tính cá nhân hóa rất cao, mang tính gia trưởng… và đậm chất tự ái. … Nhưng rốt cuộc nó vẫn tồn tại,” bà Alina Fernández Revuelta phát biểu trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với thời báo The Epoch Times.

Bà Fernández là một nhà phê bình gay gắt Cuba — bà rời Cuba vào năm 1993 ở tuổi 37 và định cư tại Miami (Hoa Kỳ), sống như nhiều người Cuba lưu vong khác.

Trong cuộc phỏng vấn với The Epoch Times, bà nói rằng khi Fidel Castro qua đời (năm 2016), nhiều người tưởng chế độ sẽ sụp đổ vì đây là một chính quyền cá nhân hóa và phụ thuộc quá nhiều vào ông — nhưng thực tế chế độ vẫn tồn tại.

Bà nhấn mạnh rằng việc phản đối và đứng về phía đối lập của bà bắt đầu từ cuối thập niên 1980 khi bà còn ở Cuba và lo ngại cho tương lai con gái mình dưới chế độ.

Bà Alina Fernández là ai?

Bà Alina Fernández là con gái ngoài giá thú của ông Fidel Castro và bà Natalia Revuelta Clews. Bà được mẹ nuôi lớn lên tại Cuba trước khi trốn khỏi đất nước bằng giấy tờ giả. Sau này bà trở thành tác giả và phát thanh viên, và cũng là một trong những nhà chỉ trích Cuba nổi tiếng nhất, phản đối chế độ của cả cha và chú (ông Raúl Castro).

Bối cảnh chính trị – kinh tế hiện tại của Cuba

Cuba đang đối mặt với cuộc khủng hoảng sâu rộng về năng lượng, kinh tế và xã hội, với tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng dẫn tới cắt điện thường xuyên, đình trệ bệnh viện, trường học, và hệ thống phân phối nước. Người dân khó khăn tới mức trẻ em phải xin ăn trên đường phố.

Tình hình này diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang thực thi chiến lược “áp lực tối đa”: phong tỏa dầu lửa từ Venezuela — vốn là nguồn cung chính cho Cuba — và mở rộng các biện pháp hạn chế khác chống chính quyền Havana.

Căng thẳng giữa Washington và La Habana tăng cao, kể cả việc các nghị sĩ gốc Cuba tại Mỹ thúc giục Tổng thống Trump áp dụng “tổng sức ép” để ép chế độ Cuba thay đổi.

Quan điểm từ cộng đồng Cuba ở nước ngoài

Nhiều nhóm người Cuba ở Miami và cộng đồng lưu vong cho rằng chế độ tại Cuba đã quá “bết bát” và khó xuất hiện một cuộc thay đổi chính trị nhanh chóng, thậm chí so sánh với các kế hoạch thay đổi ở Venezuela.

Thiên Vân, theo The Epoch Times, TIME, PolitiFact, New York Post

Báo cáo mới phơi bày 6 chiến lược ảnh hưởng ở nước ngoài của ĐCSTQ

1 giờ trước

Ngày 7/4/2026, bà Sarah Cook, cựu Giám đốc nghiên cứu về Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan của tổ chức nhân quyền quốc tế Freedom House, đồng thời là nhà sáng lập kiêm CEO của China Rights Analytics and Advising, đã công bố báo cáo mới, chỉ ra rằng các hoạt động gây ảnh hưởng ở hải ngoại của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã phát triển thành một “mạng lưới bí mật nhưng diễn ra ngay trước mắt công chúng”.

Trong tháng qua, nhiều báo cáo quan trọng liên tiếp phơi bày quy mô, độ phức tạp và mức độ nâng cấp công nghệ trong chiến lược ảnh hưởng của ĐCSTQ. Từ công cụ trí tuệ nhân tạo đến việc ngụy trang bản địa hóa, tất cả đều cho thấy Bắc Kinh đang đầu tư có hệ thống để ngụy trang sự can thiệp nước ngoài thành “tiếng nói bản địa”. Những hoạt động này không chỉ nhắm vào người bất đồng chính kiến và Đài Loan, mà còn mở rộng tới quan chức phương Tây và người dùng mạng bình thường.

Báo cáo điều tra do OpenAI công bố vào cuối tháng Hai gây chú ý nhất. Đây là lần đầu tiên tiết lộ cách vận hành nội bộ của một chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật “được tài trợ dồi dào, lên kế hoạch kỹ lưỡng”, liên quan đến ít nhất hàng trăm nhân sự, hàng nghìn tài khoản giả, hoạt động trên hàng chục nền tảng toàn cầu.

Chiến dịch này có liên hệ với một số cơ quan thực thi pháp luật của ĐCSTQ, sử dụng các công cụ như ChatGPT để lập kế hoạch “tác chiến mạng đặc biệt”. Một báo cáo nội bộ cho thấy chỉ riêng một tỉnh của Trung Quốc đã có 300 nhân sự tham gia; các tỉnh khác cũng có đội ngũ tương tự. Họ không chỉ sử dụng ChatGPT mà còn triển khai nhiều mô hình AI nội địa như DeepSeek và Qwen để tạo nội dung, giám sát và phân tích mục tiêu.

Báo cáo mới của bà Cook cho biết chiến dịch này đã nắm giữ “hơn 100 chiến lược” nhằm thao túng dư luận, đàn áp, bôi nhọ hoặc đe dọa những người chỉ trích ĐCSTQ. Sáu chiến lược tiêu biểu gồm:

Chiến lược 1: Tùy chỉnh mô hình AI để kiểm soát diễn ngôn

Tháng 3/2026, truyền thông nhà nước Trung Quốc rầm rộ giới thiệu mô hình AI tiếng Tây Tạng đầu tiên mang tên DeepZang. Bề ngoài nhằm giúp người dùng toàn cầu tìm hiểu văn hóa, lịch sử và chính trị Tây Tạng, nhưng thực chất chỉ cung cấp nội dung theo quan điểm chính thức của ĐCSTQ: Tây Tạng “từ xưa đến nay là một phần của Trung Quốc”, mô tả về Đạt Lai Lạt Ma hoàn toàn theo lập trường Bắc Kinh.

Khi người dùng hỏi về các chủ đề nhạy cảm như độc lập Tây Tạng, tự thiêu hay quốc ca Tây Tạng, hệ thống sẽ báo “chỉ hỗ trợ các câu hỏi hợp pháp”. Trong khi đó, công cụ AI tiếng Tây Tạng Monlam.ai do cộng đồng lưu vong phát triển lại bị chặn.

Chiến lược 2: Ngụy tạo bằng chứng để đàn áp bất đồng chính kiến

Báo cáo của OpenAI ghi nhận nhiều hình thức tấn công cá nhân: Tạo cáo phó giả cho người còn sống, kèm hình ảnh bia mộ do AI tạo ra và phát tán rộng rãi. Để xóa tài khoản bất đồng, họ gửi báo cáo vi phạm kèm ảnh chụp màn hình giả nhằm kích hoạt hệ thống kiểm duyệt.

Có trường hợp còn làm giả tài liệu tòa án Mỹ để yêu cầu xóa tài khoản. Thậm chí, có trường hợp đặc vụ của ĐCSTQ giả danh nhân viên di trú Mỹ, gọi điện đe dọa người bất đồng chính kiến đang sống tại Mỹ.

Chiến lược 3: Dựng công ty giả để tiếp cận quan chức phương Tây

Một số tài khoản có liên hệ với Trung Quốc sử dụng ChatGPT để viết email tiếng Anh, dựng nên công ty tư vấn giả “Nimbus Hub”, với website, hồ sơ LinkedIn và đội ngũ hoàn chỉnh. Mục tiêu là các quan chức cấp bang của Mỹ và chuyên gia chính sách. Các email lấy danh nghĩa tư vấn chiến lược để thu thập thông tin nhạy cảm và dùng “gợi ý tâm lý tinh vi” nhằm thúc đẩy phản hồi nhanh.

Chiến lược 4: Phối hợp tạo danh tính giả và thao túng nền tảng

Báo cáo quý I/2026 của Meta cho biết đã gỡ bỏ một mạng lưới liên quan Trung Quốc gồm 154 tài khoản Facebook, 23 trang và 1 tài khoản Instagram, với tổng 93.000 người theo dõi, nhắm vào Đài Loan.

Các trang như “Mạng tin đồn Đài Loan”, “Thế hệ nổi loạn mới” giả dạng nhóm địa phương, sử dụng IP Đài Loan và chữ phồn thể để kích động chia rẽ xã hội.
Ngoài ra, các nhóm này còn tạo hàng loạt tài khoản giả trên Bluesky, giả danh người bất đồng Trung Quốc để đánh cắp danh tính – có trường hợp 5 tài khoản giả cùng tạo trong một ngày.

Chiến lược 5: Truyền thông nhà nước giả làm tiếng nói độc lập

Báo cáo của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR) nêu ví dụ tại Cộng hòa Séc: Một đài phát thanh rock thương mại phát chương trình “Thế giới đầy sắc màu” trong suốt 4 năm, thực chất toàn bộ nội dung đến từ Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc (CRI).

Các bài viết thường không ghi nguồn, khi được truyền thông địa phương đăng lại sẽ trở thành “tin tức nội địa”,khiến người đọc khó nhận ra mối liên hệ với ĐCSTQ.

Chiến lược 6: Mượn tiếng người khác để khuếch đại thông tin

CRI sử dụng trả tiền hoặc phần thưởng để huy động người ảnh hưởng và người dùng địa phương lan truyền thông tin. Trong đại dịch viêm phổi Vũ Hán (COVID-19), sinh viên tại Séc và Slovakia được trả 20 euro (khoảng 23,58 USD) để quay video lặp lại khẩu hiệu của ĐCSTQ.

Ngoài ra, các TikToker Séc được sắp xếp đi Tân Cương, nội dung quay bị kiểm soát và sau đó đăng dưới dạng vlog du lịch. ECFR gọi đây là “tiếp thị mồi nhử”: Thu hút người theo dõi bằng nội dung văn hóa, sau đó chèn thông tin chiến lược.

Tài khoản Facebook của CRI tại Séc có hơn 1 triệu người theo dõi, vượt xa truyền thông địa phương. Báo cáo OpenAI cũng đề cập các chiến dịch bôi nhọ nhằm vào Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thông qua người có sức ảnh hưởng tại địa phương.

Tất cả các trường hợp đều cho thấy hai đặc điểm chính: Quy mô lớn và cố ý gây nhiễu thông tin. Dù chi phí từng chiến dịch không cao, nhưng tổng thể cho thấy có ngân sách hệ thống; hàng trăm nhân sự, hoạt động đa nền tảng chứng minh nguồn lực mạnh.

Quan trọng hơn, ĐCSTQ cố tình che giấu liên hệ bằng danh tính giả, nội dung “tẩy trắng”, phát sóng ngầm, tài liệu giả và công ty giả – khiến việc can thiệp nước ngoài trông như hoạt động nội địa bình thường.

OpenAI thừa nhận một số chiến dịch có tương tác thấp và dễ bị xóa, nên khó đo lường tác động thực tế. Tuy nhiên, khi nguồn gốc bị che giấu và hoạt động phân tán trên nhiều nền tảng, người dùng bình thường gần như không thể nhận biết. Bà Sarah Cook nhấn mạnh rằng nhận thức cơ bản của công chúng về các chiến lược này là vô cùng quan trọng.

Một tin nhắn LinkedIn từ “công ty tư vấn chuyên nghiệp”, một video du lịch quen thuộc, hay một chương trình radio tưởng chừng bình thường. Nếu thiếu kiến thức nền, rất khó nhận ra đó có thể là sự can thiệp từ nước ngoài.

Khi công nghệ AI, danh tính giả và kỹ thuật ngụy trang bản địa tiếp tục phát triển, các chiến dịch ảnh hưởng của Bắc Kinh ngày càng tinh vi và hiệu quả.

Báo cáo của bà Sarah Cook cảnh báo rằng việc nâng cao khả năng nhận diện là công cụ thiết thực nhất để người dùng tự bảo vệ nhận thức của mình trong thời đại bùng nổ thông tin. Chỉ thông qua việc tiếp tục phơi bày và giáo dục công chúng, những chiến dịch “công khai mà bí mật” này mới có thể bị vô hiệu hóa.

Doãn Hoa/Vision Times

Mỹ: Trung Quốc tranh thủ chiến tranh để tích trữ dầu, là đối tác không đáng tin cậy

14 phút trước

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm thứ Ba (14/4) chỉ trích rằng trong thời gian diễn ra chiến tranh Iran, chính quyền Trung Quốc không những không hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz, mà còn tranh thủ tích trữ dầu mỏ và hạn chế xuất khẩu một số mặt hàng, tương tự như cách họ từng tích trữ vật tư y tế trong đại dịch COVID-19, vì vậy là một đối tác quốc tế không đáng tin cậy. Ông cho biết, trong 5 năm qua, Trung Quốc đã 3 lần thể hiện là đối tác không đáng tin cậy.

Ông Bessent cho biết trong ngày thứ Ba rằng ông đã trao đổi với các quan chức Trung Quốc về vấn đề này.

Liên quan đến việc tranh chấp này có ảnh hưởng đến kế hoạch thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump hay không, ông Bessent không đưa ra câu trả lời trực tiếp, nhưng cho biết ông Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình có mối quan hệ công việc rất tốt.

“Tôi cho rằng chuyến thăm này truyền tải thông điệp về sự ổn định. Kể từ mùa hè năm ngoái, quan hệ song phương luôn duy trì mức độ ổn định cao; sự ổn định này được thúc đẩy từ cấp cao theo hướng từ trên xuống,” ông nói. “Tôi cho rằng trao đổi là yếu tố then chốt.”

Tuy nhiên, điều này không khiến ông Bessent ngừng chỉ trích hành vi của Trung Quốc trong thời gian chiến tranh Iran.

“Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã 3 lần là đối tác quốc tế không đáng tin cậy. Một lần là trong đại dịch COVID-19, khi họ tích trữ sản phẩm y tế; một lần khác là về vấn đề đất hiếm,” ông Bessent nói, ám chỉ việc Bắc Kinh năm ngoái đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm.

Ông Bessent tiếp tục cho biết, hiện nay Trung Quốc không những không giúp giảm bớt tình trạng thiếu hụt nhu cầu dầu mỏ toàn cầu do Iran phong tỏa eo biển Hormuz, mà còn tiếp tục tích trữ thêm dầu.

Trung Quốc vốn đã sở hữu lượng dự trữ dầu chiến lược có quy mô tương đương tổng dự trữ của 32 quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhưng vẫn tiếp tục mua dầu. Ông Bessent nói: “Họ liên tục mua vào, liên tục tích trữ, và đã cắt giảm xuất khẩu nhiều loại sản phẩm”.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế ngày thứ Hai đã kêu gọi các quốc gia tránh tích trữ nguồn cung năng lượng và áp dụng kiểm soát xuất khẩu, nhằm không làm trầm trọng thêm cú sốc lớn nhất trong lịch sử đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, các tổ chức này không nêu đích danh quốc gia nào.

Sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân đổ vỡ vào tháng Hai, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho quân đội Mỹ phối hợp với Israel, từ ngày 28/2 tiến hành chiến dịch quân sự chung nhằm giải quyết mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Iran sau đó phong tỏa eo biển Hormuz, khiến giá dầu có thời điểm tăng vọt 50% và chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Eo biển Hormuz là tuyến huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới, vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu.

Tổng thống Trump từng kêu gọi nhiều quốc gia bị ảnh hưởng bởi việc Iran phong tỏa cử tàu chiến tới Trung Đông, nhằm đảm bảo eo biển Hormuz không còn bị Iran đe dọa, trong đó ông đặc biệt nhắc đến Trung Quốc.

“Tôi cho rằng Trung Quốc cũng nên hỗ trợ, bởi 90% lượng dầu của họ đến từ eo biển Hormuz,” ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với Financial Times.

Mới đây, quân đội Mỹ đã tiến hành phong tỏa các cảng của Iran. Trong giai đoạn đầu của chiến dịch phong tỏa, một tàu chở dầu có liên quan đến Trung Quốc mang tên “Phú Tinh” (Rich Starry) vẫn vượt qua thành công. Ông Bessent khi tham dự hội nghị của IMF và Ngân hàng Thế giới (World Bank) hôm 14/4 nói rằng Mỹ sẽ không còn cho phép các tàu liên quan tiếp tục đi qua.

Ông nói: “Những con tàu đó sẽ không còn được phép đi qua, vì vậy họ sẽ không lấy được dầu của mình”.

Khi được hỏi thêm về cảnh báo đối với các tàu đã trả phí quá cảnh cho Iran và tìm cách đi qua, ông Bessent đáp: “Các bạn sẽ không được cho phép thông hành”.

Ông nhấn mạnh, bất kỳ quốc gia nào trả phí cho Iran để được đi qua đều sẽ bị coi là vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ, và hậu quả của hành động đó sẽ không hề tốt đẹp.

Quân đội Mỹ: Không có tàu nào vượt qua hạn chế hàng hải của Iran

Lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng Iran của Mỹ đã chính thức có hiệu lực từ 10h sáng thứ Hai. Tuy nhiên, dữ liệu do tổ chức theo dõi vận tải biển Kpler công bố hôm thứ Ba cho thấy, ít nhất có hai tàu từng cập cảng Iran đã vượt qua eo biển Hormuz ngay trong ngày phong tỏa.

Theo hãng tin AFP, một trong số đó là tàu chở hàng rời “Christianna”, sau khi dỡ hàng tại cảng Khomeini của Iran đã rời khỏi eo biển khoảng 2 giờ sau khi lệnh phong tỏa bắt đầu; tàu chở dầu “Elpis” thậm chí còn đi qua sớm hơn và cũng vượt qua thành công.

Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm thứ Ba ra tuyên bố nhấn mạnh rằng trong vòng 24 giờ kể từ khi lệnh phong tỏa được thực thi, không có bất kỳ tàu nào xuất phát từ các cảng Iran vượt qua được vòng kiểm soát của quân đội Mỹ.

Thông báo cũng cho biết có tổng cộng 6 tàu thương mại đã phải thay đổi hướng đi theo yêu cầu của phía Mỹ, quay đầu trở lại các cảng Iran nằm phía vịnh Oman.

Hiện tại, quân đội Mỹ đã triển khai hơn 10.000 binh sĩ thuộc hải quân, thủy quân lục chiến và không quân, đồng thời điều động hơn chục tàu chiến cùng hàng chục máy bay để kiểm soát toàn diện hoạt động hàng hải ra vào các cảng Iran.

Phía Mỹ cũng tái khẳng định rằng mọi tàu thuyền ra vào các cảng và vùng ven biển Iran đều nằm trong phạm vi kiểm soát, bao gồm cả các cảng dọc theo vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

Đối với các tàu không liên quan đến các cảng Iran, quân đội Mỹ cho biết vẫn sẽ đảm bảo quyền tự do hàng hải khi đi qua eo biển Hormuz.

PTT. Vance tiết lộ: Phái đoàn Iran không có quyền quyết định tại bàn đàm phán

Bảo Minh (t/h)

Quân đội Mỹ: Không tàu nào vượt phong tỏa, 6 tàu buộc quay đầu về cảng Iran

26 phút trước

Từ 10h sáng thứ Hai (theo giờ miền Đông nước Mỹ), Hải quân Mỹ đã chính thức phong tỏa các cảng của Iran, chặn tàu ra vào. Trong 24 giờ đầu tiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết không có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa, 6 tàu thương mại đã quay đầu trở lại cảng Iran tại Vịnh Oman theo chỉ thị của phía Mỹ.

Theo thông báo đăng trên mạng xã hội X, hơn 10.000 quân nhân thuộc hải quân, thủy quân lục chiến và không quân Mỹ, cùng hơn 10 tàu chiến (bao gồm cả tàu sân bay) và hàng chục máy bay đang tham gia nhiệm vụ phong tỏa các tàu ra vào các cảng Iran. CENTCOM nhắc lại rằng biện pháp này áp dụng cho mọi tàu đi vào hoặc rời các cảng ven bờ Iran ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, nhưng Mỹ “ủng hộ quyền tự do hàng hải” qua eo biển Hormuz đối với các tàu không hướng tới hoặc xuất phát từ cảng Iran.

Đúng như CENTCOM đã nói từ hôm Chủ nhật, lệnh phong tỏa chỉ nhắm vào tuyến ra vào các cảng Iran. Về nguyên tắc, các tàu đến những cảng khác trong khu vực vẫn được phép qua lại. Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Hải quân Mỹ hiện chưa hộ tống tàu dân sự qua eo biển Hormuz, nhưng đang liên lạc với những tàu chưa ra vào cảng Iran để thông báo rằng họ có thể đi qua an toàn và khuyến khích họ làm như vậy. Quan chức này cũng cho biết Mỹ đã cho khu trục hạm đi qua Hormuz cuối tuần trước để chứng minh vẫn có luồng hàng hải an toàn.

Trong khi đó, theo dữ liệu theo dõi tàu do Reuters dẫn lại cho thấy trong 24 giờ sau khi phong tỏa có hiệu lực, ít nhất 3 tàu – gồm 2 tàu chở dầu nằm trong diện bị Mỹ trừng phạt – đã đi qua eo biển Hormuz, song đều không nhắm tới các cảng của Iran nên không thuộc phạm vi phong tỏa. Theo nền tảng dữ liệu và phân tích Kpler, kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu đã có ít nhất 9 tàu dân sự vượt qua eo biển, dù tổng lưu lượng qua Hormuz vẫn giảm hơn 90% so với trước xung đột.

Ngày thứ Ba (14/4), cả Washington lẫn Tehran đều tuyên bố sẵn sàng tiếp tục đối thoại. Trước đó, phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu và phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đứng đầu đã trải qua 21 giờ thương lượng liên tục tại Islamabad nhưng không đạt đột phá – cuộc gặp cấp cao nhất giữa hai nước kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Những điểm nghẽn chưa được giải quyết gồm: quyền kiểm soát và quy chế an ninh tại eo biển Hormuz, tương lai chương trình hạt nhân Iran, và việc liệu thỏa thuận ngừng bắn tạm thời có được áp dụng cho các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon hay không.

Trước đó hôm thứ Hai [13/4], Tổng thống Donald Trump cho biết lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã tăng vọt. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ‘Truth Social’ ông Trump viết rằng “34 tàu đã đi qua eo biển Hormuz ngày hôm qua [Chủ nhật]” đồng thời nói thêm rằng con số này là “cao nhất từ trước đến nay kể từ khi việc đóng cửa ngu ngốc này bắt đầu“.

Trí Đạt (t/h)