Date: April 17, 2026 at 5:38:44 PM EDT
To: QYNDS
Subject: [QYNDS] Fwd: Who Is Nguyen Chi Thien? Tác giả : Cố Giáo sư NGuyễn Xuân Vinh
Reply-To: QYNDS <qynds@gaggle.email>

18/4/2026

Cái tàn bạo, hèn hạ của chế độ cs, dùng cả hệ thống bạo lực đàn áp 1 người
dám nói thẳng nói thực, nên không lạ cả nước im thin thít bởi Sợ. Cai trị bằng
khủng bố, không có gì dễ hơn.

Vinh26

From: vi nguyen <vivasup6>
Date: Sat, Apr 18, 2026 at 7:21 AM
Subject: Who Is Nguyen Chi Thien? Tác giả : Cố Giáo sư NGuyễn Xuân Vinh

Who Is Nguyen Chi Thien?

Họ và tên : Nguyễn Chí Thiện (1939-2012)
Ngày sinh : 27-2-1939
Quốc tịch : Việt Nam
Tôn giáo : Phật Giáo
Đến Hoa Kỳ theo diện HO ngày 1-11-1995
Trình độ học lực :Tốt nghiệp trung học(high school)

Đi tù về tội làm thơ chống cộng

Lần thứ nhất : từ tháng 5-1961 đến tháng 11-1964
Lần thứ hai : từ tháng 2-1966 đến tháng 7-1977
Lần thứ ba : từ tháng 7-1979 đến tháng 10- 1991

Tổng cộng tù hơn 27 năm không xét xử

Nghề nghiệp: dạy Pháp, Anh văn, dịch sách(1964- 1966)
tại Hải Phòng, Việt Nam.
(theo Bản Điều Trần của Nguyễn Chí Thiện tại Quốc Hội
Hoa Kỳ 8-11-95)

Nguyen Chi Thien passed away on October 2, 2012,
in Southern California

Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện

Người ta có thể dùng nhiều danh từ để gọi
Nguyễn Chí Thiện, vì anh là một người đa dạng, từ làm
thơ chống độc tài cộng sản, cho đến kiên cường không
chịu khuất phục trong lao lý khi anh còn ở trong nước,

rồi đến khi ra nước ngoài anh còn đi diễn thuyết
khích động tình yêu một quê hương có tự do và dân
chủ trong lòng các sinh viên ở các đại học, hay điều
trần trước quốc hội các siêu cường quốc về những
vi phạm nhân quyền ở Việt Nam,

điều gì anh làm cũng xuất sắc,

nhưng vì tôi biết anh qua những bài thơ chống cộng
nẩy lửa khi được đọc tập thơ “Tiếng Vọng Từ Đáy Vực”
lần đầu tiên xuất hiện ở hải ngoại vào năm 1980,
nên quen nhắc đến anh như là một thi sĩ có chân tài.

Cho đến nay, Nguyễn Chí Thiện đã viết được vào
khoảng 700 bài thơ, và qua một phần tư thế kỷ,
thơ của anh đã được in dưới đủ hình dạng, trên
sách báo hay thành những tập ngắn, tập dài, và
được dịch ra thành nhiều thứ tiếng, để phổ biến ở
những nước có người Việt tỵ nạn cộng sản cư trú.

Bản dịch thơ sang Anh ngữ đặc sắc nhất là bản dịch
của giáo sư Huỳnh Sanh Thông và tập thơ song ngữ
được Council for Southeast Asia Studies [1] ở
Đại Học Yale phát hành vào năm 1984

với tên nguyên thủy là Flowers from Hell/Hoa Địa Ngục
để bắt đầu cho Tập sách Lạc Việt.

Năm sau đó, 1985, tập thơ được Giải Thưởng Thơ
Quốc Tế ở Rotterdam, Hoà Lan, và tên tuổi của
Nguyễn Chí Thiện trở nên sáng chói trên vòm trời
văn học thế giới khi sách được Đại Học Yale in lại
lần thứ hai, và nhiều bản dịch ra các thứ tiếng
như Đức, Pháp, … tiếp tục ra đời.

Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện bước vào đời sống
văn học và chính trị của cộng đồng người Việt tỵ
nạn cộng sản một cách đột ngột, nhưng không
phải như là một ngôi sao băng chỉ bừng sáng lên
rồi lại heo hút biến mất.

Những năm đầu, sau khi thơ của anh được giới thiệu
ra ngoài đời, chân dung và cuộc đời ngục tù của
anh hiện ra rất lờ mờ, đôi khi có người chỉ dựa vào
một câu thơ mà quyết đoán ra tuổi của người viết
thì rất có thể nhầm lẫn.

Nhưng cùng với sự phổ biến của 400 bài thơ đầu tiên
bằng nhiều thứ tiếng, qua những tiếng thơ được đọc
lên ở khắp mọi nơi, hình ảnh kiên cường chiến đấu
của nhà thơ, đã nói lên sự thật tàn bạo của đời sống
dân Việt dưới chế độ cộng sản, đã dần dần hiện ra
một cách trung thực và, kể từ ngày mồng Một tháng
Mười Một năm 1995

khi, dưới áp lực của nhiều đoàn thể chính trị và sự
vận động của nhiều nhân sĩ Hoa Kỳ, cộng sản Việt
Nam phải để anh ra nước ngoài theo chương trình
HO, và sau đó Nguyễn Chí Thiện đã có dịp đi khắp
năm châu để gặp gỡ và nói chuyện với đồng bào
đã quý mến và chờ đón anh, thì giờ đây ta có thể
nói là,
trong thi đàn tiếng Việt, thơ của anh được nhiều
người đọc nhất và cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng
sản đã dành cho anh một sự ngưỡng mộ khác thường.

Để giới thiệu thi sĩ Nguyễn Chí Thiện, phần tiểu sử
vắn tắt của nhà thơ ghi dưới đây đã được dựa lên
những tài liệu chính xác nhất mà người viết nhận
được [2].

Nguyễn Chí Thiện sinh ngày 27 tháng Hai
năm 1939 ở Hà Nội, thân phụ là một tiểu công chức,
tòng sự tại toà án của thành phố, và thân mẫu
buôn bán thêm để phụ giúp vào sự chi tiêu của gia
đình.

Anh là con trai út trong nhà, ở trên có hai người chị
và kế đến là một người anh trai là ông Nguyễn Công
Giân, sinh năm 1932,
sau này là một trung tá trong Quân Lực Việt Nam
Cộng Hoà.

Sau khi miền Nam sụp đổ, người anh cũng phải đi
các trại tù cộng sản mười ba năm (1975-1988) trước
khi được đi định cư cùng gia đình ở tiểu bang Virginia,
Hoa Kỳ vào năm 1993 theo chương trình HO.

Nhà thơ học xong trung học năm mười bẩy tuổi (1956),
nhưng sau đó anh nhiễm bệnh phổi, và theo gia đình
về Hải Phòng nên từ đấy anh chỉ tự học để trau dồi
thêm kiến thức, đặc biệt là môn Pháp văn mà anh
nói và viết được khá thông thạo khi quen biết và trao
đổi với một số cựu chiến binh Pháp đã chọn ở lại
Việt Nam sau chiến tranh.

Trong khoảng thời gian ba mươi năm, từ
năm 1961 cho tới năm 1991, Nguyễn Chí Thiện bị
nhà cầm quyền cộng sản bắt ba lần và bị giam giữ
trong ngục tù một thời gian tổng cộng là hai mươi
bẩy năm

chỉ vì tội đã nói lên sự thực và làm thơ để trình
bầy tội ác của cộng sản.

Anh chỉ thực sự bị đưa ra toà và kết án một lần về
tội phản tuyên truyền cách mạng.

Vào khoảng cuối năm 1960, một người bạn là giáo
sư môn Sử-Địa bậc trung học của lớp bổ túc văn
hóa ở gần nhà đã nhờ anh dậy giúp hai giờ khi
ông ta bị ốm.

Cuốn sách được dùng cho lớp học là “Cách Mạng
Tháng Tám 1945” do nhà xuất bản Sự Thật ở Hà
Nội phát hành.

Vì thấy cuốn sách đã xuyên tạc sự thật khi viết
rằng Đệ Nhị Thế Chiến được kết thúc là nhờ Quân
đội Sô Viết đã chiến thắng Quân Đội Hoàng Gia
Nhật Bản,

nhà thơ với hào khí của tuổi trẻ, và vì tôn trọng sự
thật đã giảng giải cho học viên trong lớp anh dậy
biết rằng Nhật đã đầu hàng vô điều kiện với Đồng
Minh sau khi Hoa Kỳ thả hai quả bom nguyên tử
lên những thành phố Hiroshima và Nagasaki.

Vào khoảng hai tháng sau đó anh bị bắt và đưa ra
toà kết án hai năm tù về tội phản tuyên truyền.

Trên thực tế, bản án này đã giam giữ anh ba năm
và sáu tháng ở những trại khổ sai ở Phú Thọ và
Yên Bái.

Nguyễn Chí Thiện bắt đầu làm thơ từ dạo ấy.
Lần đầu tiên bị giam giữ này anh làm được vào
khoảng 100 bài về tình cảnh trại tù và sự giả dối
và tàn ác của cộng sản.

Đôi khi anh đọc và chia sẻ một cách kín đáo với các
bạn tù. Khi được trả tự do vào năm 1964, anh
tiếp tục làm thơ chống cộng và đọc cho nghe với
một số bạn thân thường hội họp buổi tối ở các công
viên sau những giờ làm việc lam lũ ban ngày để
kiếm sống.

Thơ của anh được truyền miệng giữa các bạn thân
ở Hải Phòng và Hà Nội và đến tai bọn công an để
anh bị bắt lại vào tháng Hai năm 1966.

Lần này anh được coi như là thuộc thành phần nguy
hiểm và không cần xét xử họ đưa anh thẳng tới
những trại giam ở Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai, xa
hẳn những thị thành.

Sau mười một năm bị giam giữ, và bị chuyển qua
nhiều trại giam, Nguyễn Chí Thiện được tha và trả
về nguyên quán vào năm 1977 khi những trại giam
ở miền trung du Bắc Việt được chỉnh trang lại để
tiếp nhận những tù khổ sai mới thuộc thành phần
quân, cán chính của Việt Nam Cộng Hoà sau ngày
Quốc Hận 30 tháng Tư năm 1975.

Trong khoảng thời gian bị giam giữ lần thứ hai này
nhà thơ làm thêm được chừng 300 bài nữa.

Anh có một trí nhớ khác thường, và nhờ cái năng
khiếu tuyệt vời này mà không cần giấy bút,
Nguyễn Chí Thiện đã có thể làm những bài thơ
nhẩm trong đầu, không cần phải đọc ra mà vẫn
nhớ lại được.

Tuy đã được trả tự do, nhưng đời sống của anh vẫn
luôn luôn bị đe dọa, và khi bị coi là “thành phần xấu”
mọi hành động của anh đều bị công an theo dõi,
nhất là sau trận chiến Trung-Việt, khi vào tháng Hai
năm 1979,
Trung cộng đưa quân sang xâm chiếm sáu tỉnh thuộc
biên giới.

Anh sợ có thể bị bắt lại lần thứ ba và nghĩ khó lòng
có ngày được trở về, và tìm cách lưu truyền lại đời
sau những bài thơ đã làm trong hai mươi năm qua,
di sản tinh thần của mình.

Để thực hiện ý định này, Nguyễn Chí Thiện đi từ
Hải Phòng lên Hà Nội, nơi sinh quán của anh và
tìm cách nhờ sứ quán Pháp hay là Anh quốc chuyển
thơ của anh ra hải ngoại. Anh để ra ba ngày để
nhớ lại và viết trên giấy tất cả 400 bài thơ đã làm.

Định mệnh đã giúp cho anh hoàn thành được tâm
nguyện khi vào ngày 16 tháng Bẩy năm 1979
Nguyễn Chí Thiện chạy được vào tòa Đại Sứ
Anh Quốc ở phố Lý Thường Kiệt và trao tay được
cho ba nhân viên ngoại giao của sứ quán tập thơ
của anh, kèm theo một bức thư và ba tấm hình
với lời yêu cầu được phổ biến ở hải ngoại.

Những bài thơ thống thiết và cay đắng
của Nguyễn Chí Thiện đã và sẽ còn làm rung cảm
nhiều thế hệ trẻ Việt, dù các bạn đọc bằng tiếng
nước nhà hay tiếng nước người.

Những bài thơ đó cũng sẽ góp phần cốt cán để làm
tan rã một chế độ phi nhân hiện nay đang thống
trị trên quê hương ta.

Sau chuyến mạo hiểm vào Tòa Đại Sứ Anh quốc ở
Hà Nội Nguyễn Chí Thiện bị nhân viên công an canh
gác ở ngoài bắt đưa vào nhà Hỏa Lò là trại giam
trung ương ở Hà Nội và giữ anh ở đó sáu năm, một
nửa thời gian ở kiên giam trong ngục tối.

Sau thời gian ở Hỏa Lò, vào năm 1985 anh được
chuyển trại về Ninh Bình và hai năm sau,

vào năm 1987 anh được đưa về trại Thanh Liệt ở
Hà Đông, gần Hà Nội, nơi đây giam giữ nhiều tù
nhân chính trị. Sức khoẻ của nhà thơ cũng yếu
dần, và ảnh hưởng đến tinh thần và ý chí sáng tác.

Vào khoảng thời gian này tiếng tăm của Nguyễn Chí
Thiện đã lẫy lừng ở hải ngoại. Nhờ sự can thiệp và
theo dõi của những cơ quan và đoàn thể quốc tế
bảo vệ nhân quyền như Amnesty International và
Human Rights Watch mà một phần nào sinh mạng
của nhà thơ trong ngục tù cộng sản được bảo vệ.

Anh được trả tự do năm 1991 và như ta đã biết anh
được chiếu khán đi Hoa Kỳ vào năm 1995.

Dù ở trong nước hay ra hải ngoại, con người
Nguyễn Chí Thiện không bao giờ ngừng sáng tác.

Trong khoảng thời gian từ năm 1977 cho đến
năm 1988 anh viết và nghĩ thêm được trong đầu
chừng 400 bài thơ. Khi được trả tự do vào
năm 1991 anh cố nhớ lại và chỉ còn nhớ được
300 bài và được anh viết lại trên giấy khi tới Hoa Kỳ
và toàn tập thơ Nguyễn Chí Thiện có 700 bài sẽ được
in ra trong năm nay.

Vào năm 1998 Nguyễn Chí Thiện được Văn Bút Quốc
Tế bảo trợ để sang Âu châu nghiên cứu và thuyết
trình ở nhiều nơi và trong khoảng thời gian ba năm
(1998-2001) sống ở Pháp anh đã viết sáu truyện
về đời sống trong tù ở Hỏa Lò.

Tập truyện “Hỏa Lò” đã được Cành Nam ở Arlington,
Virginia xuất bản năm 2001, và một ấn bản được
giới thiệu kỳ này ở Úc châu.

Tôi đã viết mấy lời giới thiệu tác giả cho ấn bản văn
xuôi này và gọi anh là thi sĩ.

Như vậy có gì là nghịch lý hay không? Tôi nghĩ là
không, vì văn tức là người. Tôi đã viết mở đầu là
Nguyễn Chí Thiện là một người đa dạng.

Anh nói cũng dễ dàng như anh viết. Và khi Nguyễn
Chí Thiện nói hay viết dù bằng văn suôi hay văn
vần, điều truyền đạt tới người nghe hay người đọc,
cũng đều là những lời tâm tình trung thực đáng để
chúng ta lắng nghe.

GS Nguyễn Xuân Vinh

[1] Theo đề nghị của giáo sư Huỳnh Sanh Thông
chúng tôi giữ nguyên bằng tiếng Anh tên gọi của
Hội Đồng này ở Đại học Yale.

[2] Tài liệu về Nguyễn Chí Thiện được bà Jean Libby
chuyển cho người viết.

(Tác giả : Cố Giáo sư NGuyễn Xuân Vinh )

XEM THÊM

Nguyễn Chí Thiện | Lột trần huyền thoại Hồ Chí Minh

https://hochiminh69.wordpress.com/category/tac-gi%E1%BA%A3/nguy%E1%BB%85n-chi-thi%E1%BB%87n/

https://www.youtube.com/watch?v=HF6PBkI_nyg

The best romantic Vietnamese song – Chieu thang 6

Một Chiều Tháng Sáu – Phan văn Hưng phỏng thơ
Nguyễn Chí Thiện, 2003

https://www.youtube.com/watch?v=hvE1Euezrqw

—