From: ‘VietTuDo’ via Văn Đàn TIẾNGQUÊHƯƠNG <tieng-quehuong>
Date: Thu, May 14, 2026 at 07:07(AI)
Tòa án Canada bác bỏ nỗ lực tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập của nhóm ly khai Alberta
Thẩm phán tại Alberta phán quyết rằng chính quyền tỉnh phải tham vấn các Các bộ tộc Bản địa (First Nations) trước khi thu thập chữ ký cho đề xuất trưng cầu dân ý.
Một thẩm phán Canada đã bác bỏ bản kiến nghị tổ chức trưng cầu dân ý về nền độc lập của Alberta sau khi xác định rằng các bộ tộc Bản địa chưa được tham vấn. Quyết định này đã giáng một đòn mạnh vào hy vọng của những người ủng hộ ly khai tại tỉnh bang miền Tây này.
Thẩm phán Shaina Leonard thuộc Tòa Thượng thẩm (Court of King’s Bench) vào thứ Tư đã chặn đứng nỗ lực của một nhóm ly khai nhằm tổ chức trưng cầu dân ý về việc tách khỏi Canada. Thẩm phán Leonard cho biết chính quyền tỉnh Alberta có nghĩa vụ phải tham vấn các bộ tộc Bản địa trước khi cho phép các nhà tổ chức thu thập chữ ký.
Hai nhóm Bản địa đã lập luận rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào cũng sẽ vi phạm các hiệp ước của họ với Vương quyền (the Crown), vốn có từ trước khi tỉnh Alberta được thành lập.
“Về mặt logic và lẽ thông thường, không còn nghi ngờ gì nữa khi việc Alberta ly khai khỏi Canada sẽ gây ra tác động đến các Hiệp ước số 7 và số 8,” thẩm phán viết trong quyết định của mình.
Phán quyết cũng xem xét các luật lệ do chính quyền Alberta thông qua nhằm loại bỏ yêu cầu các câu hỏi trưng cầu dân ý phải mang tính hiến pháp, cũng như quyền của cơ quan bầu cử trong việc chuyển các đề xuất lên tòa án để xem xét. Thẩm phán Leonard cho rằng nhóm ly khai lẽ ra không được phép nộp đơn lại sau khi người đứng đầu cơ quan bầu cử đã bác bỏ đề xuất đầu tiên của họ.
Cách đây hai tuần, những người ly khai đã đắc thắng nộp các thùng chứa hơn 300.000 chữ ký ủng hộ cuộc trưng cầu dân ý. Tuy nhiên, vài ngày sau đó, nỗ lực này đã bị rúng động bởi những tiết lộ rằng một nhóm liên quan đến phe ly khai đã truy cập bất hợp pháp vào dữ liệu bầu cử tư nhân, dẫn đến các cuộc điều tra từ cả cơ quan bầu cử và cảnh sát.
Thủ lĩnh của bộ tộc Athabasca Chipewyan, bên đã cùng các nhóm khác thách thức tính hợp pháp của bản kiến nghị ly khai, cho biết phán quyết hôm thứ Tư đã “củng cố tầm quan trọng của quyền hiệp ước, sự tham vấn thực chất và sự thừa nhận những tác động nghiêm trọng mà các quyết định như thế này” có thể gây ra cho các cộng đồng Bản địa.
“Quyết định này nên khép lại chương về đề xuất trưng cầu dân ý đòi độc lập. Tòa án đã lên tiếng – và các bộ tộc Bản địa cũng vậy,” Tù trưởng Allan Adam nói.
Thủ hiến Alberta, người khẳng định chính phủ của bà ủng hộ Canada nhưng đã có những bước đi hỗ trợ phe ly khai, tuyên bố sẽ kháng cáo phán quyết này.
“Đây là quyết định của một thẩm phán duy nhất,” bà Danielle Smith nói. “Chúng tôi cho rằng quyết định này sai lầm về mặt pháp lý và phản dân chủ, vì vậy chúng tôi sẽ kháng cáo.”
Trong khi đó, thủ lĩnh nhóm ly khai Mitch Sylvestre, người dẫn đầu nỗ lực thu thập hơn 300.000 chữ ký, cho biết ông sẽ vận động bà Smith sử dụng quyền hạn của chính phủ để đưa câu hỏi này vào cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 10 tới.
Mặc dù chính quyền có thể trực tiếp bổ sung câu hỏi về việc ly khai mà không cần thông qua quy trình kiến nghị, động thái như vậy nhiều khả năng vẫn sẽ đối mặt với những thách thức pháp lý tương tự từ phía các bộ tộc Bản địa.
(AI)
https://www.theguardian.com/world/2026/may/14/alberta-separation-referendum-independence-petition-overturned-court-canada