From: Louis Tuấn Lê <louistuanle>
Date: Thu, Jul 2, 2026 at 13:10
KHI CON NGƯỜI
CÒN BIẾT NGẠC NHIÊN
Triết luận và đời sống – Louis Tuấn Lê
Có lẽ bi kịch lớn nhất của con người không phải là nghèo khó, bệnh tật hay tuổi già. Bi kịch lớn nhất là đến một ngày nào đó, ta không còn biết ngạc nhiên nữa.
Thế giới chưa bao giờ trở nên nghèo nàn. Chỉ có đôi mắt con người dần nghèo đi theo năm tháng.
Chúng ta lớn lên, học hỏi, tích lũy, chinh phục, đo lường, giải thích; và trong quá trình ấy,
nhiều khi ta vô tình đánh mất khả năng dừng lại trước những điều nhỏ bé nhất để thốt lên: "Thật kỳ diệu."
Ngày còn bé, ta có thể ngồi hàng giờ nhìn một đàn kiến tha mồi. Ta ngước nhìn mây bay mà tưởng tượng ra những lục địa chưa từng có.
Một cơn mưa cũng đủ làm thành một ngày hội. Một chiếc lá vàng rơi xuống sân cũng có thể khiến ta bâng khuâng cả buổi chiều.
bài viết khá dài, được chuyển dịch song ngữ. Việt Nam & English
Tôi trích một đoạn ngắn.
Xin mời qúy vị vào trang Blogspot để đọc hết bài viết này
Trân trọng
Lê Tuấn
Nhận Xét Tác Phẩm
Bài viết "Khi Con Người Còn Biết Ngạc Nhiên" của tác giả Louis Tuấn Lê (Tế Luân) là một tác phẩm đặc biệt, nằm ở ranh giới giữa triết luận, tùy bút, hồi ký tinh thần và thi ca. Đây không phải là một bài khảo luận triết học theo nghĩa học thuật,
mà là một hành trình chiêm nghiệm của một con người đã đi qua chiến tranh, tù ngục, lưu vong và tuổi già để cuối cùng trở về
với câu hỏi giản dị nhất của đời sống: điều gì làm cho con người thực sự còn sống?
Điểm nổi bật đầu tiên của tác phẩm là tác giả đã lựa chọn một đề tài tưởng như nhỏ bé nhưng lại chạm tới nền tảng của mọi nền minh triết:
khả năng kinh ngạc. Từ Aristotle, Socrates, Đức Phật, Einstein, Walt Whitman, Hermann Hesse, Goethe đến Heidegger,
tất cả được dẫn vào không phải như những trích dẫn uyên bác nhằm phô diễn kiến thức, mà như những người bạn đồng hành
trên con đường đi tìm ý nghĩa của sự hiện hữu.
Giá trị lớn nhất của bài viết nằm ở chỗ tác giả không xem sự kinh ngạc như một cảm xúc nhất thời,
mà nâng nó lên thành một phạm trù nhân sinh và tâm linh.
Một người đi giữ cõi nhân gian
Tế Luân
CÒN NGẠC NHIÊN
Đi qua mấy độ tang thương,
Mới hay nhân thế vô thường về đâu?
Tóc xanh rồi cũng bạc đầu,
Trăm năm như bóng chim câu cuối trời.
Ta từng lặn giữa cuộc đời,
Mang theo mộng lớn, mang lời hơn thua.
Đi qua khói lửa ngày xưa,
Đi qua tù ngục, nắng mưa lưu đày.
Có khi giữa chốn đọa đày,
Ngẩng lên còn thấy một bầy chim bay.
Có khi ngọn gió heo may,
Nghe hồn giá buốt mà cay mắt già.
Tưởng rằng sau những phong ba,
Lòng người chai cứng như là đá khô.
Nào ngờ cánh bướm ngây ngô
Bay qua hiên vắng, lại xô nhớ về.
Nhớ dòng sông cũ chân quê,
Nhớ chiều quê Mẹ, con đê cuối làng
Khói lam hương bếp mơ màng
Con trâu đứng đợi trên ngàn cỏ non.
Thì ra còn một tâm hồn,
Chưa tan trong cuộc mất còn thế gian.
Thì ra còn chút ngỡ ngàng,
Trước hoa cải nở trên ngàn gió xuân.
Người xưa nói chuyện phù vân,
Ta nghe mà tưởng xa gần đôi câu.
Đến khi tóc trắng bạc đầu,
Mới hay một chiếc lá trầu nên duyên.
Một đêm ngồi ngắm trăng lên,
Bỗng nghe trời đất nối liền với ta.
Ta không là núi, là hoa,
Mà là hơi thở chan hòa thế gian.
Không còn mong chuyện vẻ vang,
Không màng danh lợi tranh giành hơn thua
Chỉ xin mỗi sớm mỗi trưa,
Còn nghe chim hót, còn ưa nắng vàng.
Còn yêu mây trắng bay ngang
Một dòng nước chảy, một hàng cây xanh.
Còn vui khi thấy trên cành,
Một con chim nhỏ đậu quanh cuối chiều.
Nếu mai về với tịch liêu,
Xin mang theo chút thương yêu cõi này.
Mang theo tiếng gió heo may,
Mang theo hương đất những ngày sau mưa.
Mang theo một cánh bướm xưa,
Bay qua đời sống như vừa hôm qua.
Để khi khép mắt đi xa,
Vẫn còn kinh ngạc vì ta đã già
Một người,
Giữa cõi nhân gian.Tế Luân
Trong bài viết này có hai bài thơ cùng một chủ đề
Bài thứ 1, thơ tự do
Bài thứ 2 thơ Lục bát
Bản dịch English
Xin mời vào trang Blogspot đọc hết bài viết này.
https://cuocsongthica.blogspot.com/2026/07/khi-con-nguoi-con-biet-ngac-nhien-triet.html