From: Nhat Hung <dinhhung19228>
Date: Mon, Jul 27, 2026 at 20:09
TẠI SAO MỸ TẤN CÔNG IRAN?
nhất hùng
Trong suốt hơn 4 thập kỷ, qua các đời Tổng Thống Jimmy Carter – Ronald Regan – George Bush – Bill Clinton – George W. Bush – Barack Obama – Biden, Mỹ đã dùng đủ mọi biện pháp, từ cấm vận kinh tế tối đa, cô lập ngoại giao, đe dọa quân sự cho đến thỏa thuận ngoại giao (như thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015). Tuy nhiên, Iran vẫn quyết theo đuổi ba mục tiêu, mà chúng luôn tạo sự lo ngại và bất ổn cho thế giới:
– Một là phát triển chương trình tên lửa đạn đạo tầm xa
– Hai là hậu thuẫn mạnh mẽ cho các lực lượng ủy nhiệm (proxy) tại Trung Đông (Houthi, Hezbollah, Hamas, các dân quân Shia ở Iraq, Syria) nhằm bao vây Israel và đe dọa các đồng minh Vùng Vịnh của Mỹ
– Ba là liên tục làm giàu uranium và đang tiến gần đến ngưỡng vũ khí hạt nhân.
Đến đời Tổng thống Donald Trump, cũng mong giải quyết rốt ráo vấn đề gai góc này nên đã dụng chiến lược “Củ Cà Rốt To Hơn và sẵn sàng sử dụng Cây Gậy Lớn Hơn”, ông tin rằng – kèm theo các lệnh trừng phạt kinh tế ngặt nghèo sẽ buộc Tehran phải khuất phục. Tuy nhiên Iran không những không lùi bước mà còn leo thang các hành động đáp trả nên cuối cùng, chính quyền của TT Donald Trump phải sử dụng đến Cây Gậy Lớn – phương án vũ lực. Vậy, đâu là động lực thúc đẩy Washington phải chuyển từ các giải pháp ngoại giao sang biện pháp quân sự?. Từ góc nhìn của các chiến lược gia quốc tế, chúng tôi tổng hợp những nguyên nhân cốt lõi sau đây:
– Mối lo ngại lớn nhất của Washington là việc Iran tiến sát giai đoạn có thể chế tạo thành công vũ khí hạt nhân. Đối với quan điểm của chính quyền Trump, việc để một chế độ Hồi giáo cực đoan sở hữu vũ khí hạt nhân là lằn ranh đỏ tuyệt đối không thể dung thứ, vì nó sẽ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân toàn Trung Đông (Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ làm theo) và đẩy an ninh toàn cầu vào thế nguy hiểm cực độ.
– Chính quyền TT Trump không thể tiếp tục kiên nhẫn vì tốc độ và quy mô tiến triển của công nghệ quân sự Iran, họ đã tiến sát vũ khí hạt nhân. Các cơ quan tình báo và giới chức an ninh Mỹ nhận định Iran đã đạt đến các mốc kỹ thuật nguy hiểm, sẵn sàng bứt phá để hoàn thiện vũ khí hạt nhân khi cần thiết. Đồng thời mối đe dọa từ tên lửa tầm xa và "tống tiền hạt nhân”, Iran liên tục mở rộng kho dự trữ tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (drone). Phía Mỹ lập luận rằng nếu để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân kết hợp với tên lửa tầm xa, chế độ này sẽ dùng "chiếc ô hạt nhân" để kiềm chế, tống tiền các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông, đe dọa lợi ích toàn cầu và các căn cứ quân sự Mỹ ở nước ngoài. Quan điểm của ê-kíp an ninh quốc gia thời TT Trump là không ngồi chờ đối phương hoàn tất hạ tầng hạt nhân hay chuẩn bị phóng tên lửa phủ đầu mà cần chủ động chiến lược
– Mỹ tin rằng Israel coi chương trình hạt nhân Iran là mối đe dọa sinh tử và luôn sẵn sàng đơn phương hành động quân sự. Washington tính toán, nếu Israel tấn công trước, Iran chắc chắn sẽ giáng trả toàn lực vào các tài sản và căn cứ của Mỹ tại Trung Đông. Do đó, việc Mỹ chủ động ra tay trước (phối hợp hoặc dẫn dắt) là cách để giành thế chủ động, định đoạt mục tiêu, giảm thiểu thương vong cho quân nhân Mỹ thay vì bị kéo vào một cuộc chiến hỗn loạn do đồng minh khơi mào.
– Trước đó, Iran và các lực lượng ủy nhiệm liên tục leo thang các hành động khiêu khích trực tiếp như bắn hạ máy bay không người lái (drone) trị giá hàng trăm triệu USD của Mỹ, tấn công các tàu chở dầu quốc tế tại vị thế chiến lược Eo biển Hormuz, và đỉnh điểm là cuộc tấn công vào căn cứ quân sự Mỹ tại Iraq khiến một nhà thầu Mỹ thiệt mạng. Để phá vỡ tính toán của Iran rằng "Mỹ không dám đáp trả mạnh" và khôi phục lại khả năng răn đe đã bị bào mòn qua nhiều năm. Đồng thời, Mỹ muốn gửi một thông điệp rõ ràng rằng, mọi hành động tấn công trực tiếp vào mạng sống người Mỹ sẽ phải trả giá bằng tính mạng của các nhân vật chóp bu Iran.
– Quyết định dùng vũ lực của Tổng thống Trump còn xuất phát từ nhận định – chi phí và rủi ro của việc tiếp tục dung túng hoặc đàm phán với một Iran hạt nhân sẽ cao hơn rất nhiều so với rủi ro của một cuộc can thiệp quân sự trực diện, nhằm mục đích buộc Tehran phải mất đi khả năng đe dọa chiến lược đối với Mỹ và các đồng minh trong dài hạn.
Sử dụng quân sự luôn được chính quyền Trump xem là biện pháp cuối cùng và là "hạ sách" vì nguy cơ châm ngòi cho một cuộc chiến tranh toàn diện tại Trung Đông, nhưng dưới góc nhìn của Tổng thống Trump, đó là "liều thuốc đắng" tất yếu khi mọi biện pháp ngoại giao, cấm vận hay nhượng bộ đều thất bại.
Triết lý đối ngoại của Tổng thống Trump dựa trên việc – nếu cần – ông sẵn sàng phá vỡ các lề lối ngoại giao truyền thống và cho rằng sự kiên nhẫn của các đời tổng thống tiền nhiệm chỉ làm Iran thêm lờn mặt. Bằng cách “Áp Lực Tối Đa”, ông buộc giới lãnh đạo Tehran phải ngồi vào bàn đàm phán và chấp nhận những điều kiện rõ ràng hơn để đưa thế giới vào một nền hòa bình, ổn định lâu dài.