Năng Lượng Hóa Thạch và Năng Lượng Xanh
Thực Tế và Viễn Vông
Nguyễn Thị Bé Bảy
Ngày 4/8/2026
Lời mở đầu:
Những tin tức thời sự hàng đầu hiện nay vẫn là cuộc chiến tại Iran mà Eo Biển Hormuz là tâm điểm.
Mặc dù Eo biển Hormuz chỉ vận chuyển 20% số lượng dầu thô trên thế giới, nhưng chúng ta đã chứng kiến giá xăng dầu lên xuống ra sao tùy theo mức độ chiến sự tại eo biển này, kéo theo sự khủng hoảng năng lượng của một số quốc gia khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, làm chậm trễ mức sản xuất cũng như chuỗi cung ứng một số hàng hóa bị gián đoạn.
Điều này cho thấy tầm ảnh hưởng quan trọng của năng lượng hóa thạch đối với nền kinh tế của cả thế giới như thế nào?
Có phải chăng nó chứng tỏ rằng, năng lượng hóa thạch vẫn là năng lượng chủ lực trong sự vận hành nền kinh tế thế giới, trong khi năng lượng xanh mà một số người hy vọng là giải pháp để thay thế năng lượng hóa thạch, vẫn còn là một đoạn đường xa vời mới đến đích, nếu không nói là viễn vông so với thực tế.
Để hiểu rõ hơn vấn đề này, kính mời quý vị đọc 1 bài viết của Republican Point, do Nguyễn Thị Bé Bảy trích dịch sau đây:
******
Sau nhiều thập niên trợ cấp, ra quy định bắt buộc và chi tiêu hàng nghìn tỷ mỹ kim cho “chương trình chuyển đổi xanh”, nước Mỹ và thế giới vẫn vận hành dựa trên dầu mỏ, khí đốt và than đá gần như giống hệt 25 năm trước.
Tóm tắt câu chuyện:
- Việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu chỉ giảm một phần trăm, từ 87% vào năm 2000 xuống 86% vào năm 2025.
-
Riêng tại Hoa Kỳ, sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch giảm từ 89% xuống 83% trong cùng 25 năm, cho thấy chúng vẫn là nguồn năng lượng chủ đạo.
-
Dữ liệu của liên bang cho thấy dầu mỏ là nguồn nhiên liệu hàng đầu của Hoa Kỳ trong 73 năm liên tiếp.
-
Theo Cục Dự Trữ Liên Bang Richmond, sự phụ thuộc của nền kinh tế Mỹ vào các nguyên liệu hóa thạch để sản xuất và vận chuyển hầu như không thay đổi kể từ năm 1947.
Hàng thập niên đầu tư vào năng lượng xanh hầu như không tạo ra sự khác biệt
Như đã nói, nhiên liệu hóa thạch cung cấp 87% năng lượng của thế giới vào năm 2000, đến năm 2025, con số đó là 86%. Chỉ là một phần trăm thay đổi sau 25 năm diễn ra các Hội Nghị Thượng Đỉnh về Khí Hậu, chi các khoản trợ cấp năng lượng xanh và những lời hứa của các chính trị gia nhằm chấm dứt “kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch”.
Dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và than đá vẫn là nguồn năng lượng chính của hành tinh. Dầu mỏ cung cấp 33% năng lượng toàn cầu, khí đốt tự nhiên 25% và than đá 28%. Năng lượng hạt nhân, thủy điện và tất cả các nguồn năng lượng tái tạo cộng lại chỉ chiếm 14% tổng số. Công ty nghiên cứu Our World in Data xác nhận nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm khoảng 4/5 nguồn cung cấp năng lượng căn bản của thế giới.
Vấn đề năng lượng của nước Mỹ cũng tương tự
Hoa Kỳ chứng kiến sự thay đổi lớn hơn mức trung bình toàn cầu, nhưng nhiên liệu hóa thạch vẫn chi phối việc sử dụng năng lượng của Hoa Kỳ. Năm 2000, nhiên liệu hóa thạch cung cấp 89% năng lượng của Mỹ. Đến năm 2025, con số đó đã giảm xuống còn 83%. Cơ quan Quản Lý Thông Tin Năng Lượng Liên Bang cũng xác nhận điều này, báo cáo rằng nhiên liệu hóa thạch chiếm gần 83% tổng số năng lượng sử dụng của Hoa Kỳ vào năm 2023.
Dầu mỏ đã đứng đầu danh sách các loại nhiên liệu được sử dụng nhiều nhất ở nước Mỹ trong 73 năm liên tiếp, cũng theo dữ liệu của cơ quan này. Đây không phải là một chi tiết nhỏ. Điều đó có nghĩa là xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay đã tồn tại lâu hơn mọi nỗ lực thúc đẩy năng lượng xanh kể từ những năm trong thập niên 1950, trải qua các chính quyền Dân Chủ lẫn Cộng Hòa.
Trung Tâm Nghiên Cứu Pew đã tìm thấy một mô hình tương tự vào năm 2018, khi nhiên liệu hóa thạch cung cấp khoảng 80% nhu cầu năng lượng của nước Mỹ, giảm nhẹ so với 84% một thập niên trước đó. Xu hướng này diễn ra chậm và ổn định trong một thế hệ, chứ không phải là sự thay đổi nhanh chóng mà các nhà hoạt động khí hậu và các nhà lập pháp Dân Chủ đã hứa với cử tri trong nhiều năm.
Nền kinh tế vẫn vận hành dựa trên nhiên liệu hóa thạch
Cục Dự Trữ Liên Bang Richmond đã nghiên cứu sâu rộng về lượng nhiên liệu hóa thạch được sử dụng trong ngành sản xuất của Hoa Kỳ, không phải chỉ riêng việc sử dụng năng lượng cho đơn vị gia đình. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra tỷ lệ nguyên liệu hóa thạch trong tổng sản lượng của nền kinh tế là 1,8% vào năm 1947 và 1,6% vào năm 2024. Điều đó có nghĩa là trong 80 năm, dữ liệu về kỹ nghệ cho thấy hầu như không có sự thay đổi nào về mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong các nhà máy, trang trại và chuỗi cung ứng của quốc gia.
Điều này rất quan trọng đối với những người bảo thủ, những người đã cảnh cáo rằng việc vội vàng đóng cửa sản xuất dầu, khí đốt và than đá trước khi có các nguồn thay thế đáng tin cậy sẽ làm suy yếu ngành sản xuất của mước Mỹ và làm tăng chi phí cho các gia đình lao động. Tài liệu của Cục Dự Trữ Liên Bang Richmond củng cố mối lo ngại đó bằng những dữ liệu thực tế trải dài qua nhiều thế hệ, chứ không phải là những luận điểm chính trị.
Năng lượng tái tạo có tăng trưởng, nhưng nhu cầu tiêu thụ năng lượng lại tăng trưởng còn nhanh hơn
Công bằng mà nói, năng lượng tái tạo đã mở rộng nhanh chóng về mặt số lượng. Nhưng tổng nhu cầu năng lượng toàn cầu đã tăng trưởng thậm chí còn nhanh hơn, vì vậy nhiên liệu hóa thạch vẫn giữ vai trò thống trị ngay cả khi các hệ thống điện gió và năng lượng mặt trời tăng lên gấp bội. Theo Our World in Data, mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch trên toàn thế giới đã tăng gấp đôi kể từ năm 1980. Các nhà nghiên cứu tại Trung Tâm Nghiên Cứu Chính Sách Năng Lượng và Môi Trường thuộc Viện Công Nghệ Massachusetts đã đi đến một kết luận thẳng thừng: nguồn cung nhiên liệu hóa thạch đã liên tục tăng theo thời gian, và thế giới khó có thể từ bỏ nó nếu không có chính sách mới mạnh mẽ từ chính phủ. Điều này là một thách thức trực tiếp đối với những lời hứa hẹn trong nhiều năm của các nhà hoạt động về khí hậu và các chính trị gia đảng Dân Chủ, những người tuyên bố rằng quá trình chuyển đổi đã diễn ra tốt đẹp.
Điều này có ý nghĩa gì đối với chính sách năng lượng trong tương lai?
Những con số này nên là một lời nhắc nhở thực tế cho bất kỳ ai đang thúc đẩy việc đóng cửa sản xuất dầu khí của nước Mỹ, trước khi các lựa chọn thay thế với giá cả phải chăng được tồn tại trên quy mô lớn. Nhiên liệu hóa thạch không biến mất. Chúng vẫn là xương sống của nền kinh tế Hoa Kỳ và toàn cầu, và các quy định của chính phủ hầu như không làm thay đổi thực tế cơ bản đó trong hơn một phần tư thế kỷ.
Chính sách năng lượng của Tổng Thống Trump tập trung vào việc “giải phóng” sản xuất dầu, khí đốt và than đá của Hoa Kỳ hơn là ép buộc một quy trình chuyển đổi nhân tạo thông qua các quy định và trợ cấp. Dữ liệu về sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cho thấy cách giải quyết đó phù hợp với thực tế, chứ không phải là suy nghĩ viển vông, và sự độc lập về năng lượng được xây dựng trên các nguồn tài nguyên của chính nước Mỹ vẫn là con đường trung thực hơn trong tương lai.
Nguồn: zerohedge.com, amgreatness.com, richmondfed.org, eia.gov, facebook.com, pewresearch.org, ourworldindata.org
(ngưng trích dịch theo Republican Point)
[Category DD-V, BB|