From: chuyenbai <chuyenbai>
Date: Wed, Aug 19, 2026 at 07:49
Subject: Thâm Cung Bí Sử- Văn Quang Viết về Phạm Duy và Ca Sĩ Minh Hiếu- Aug 18,2026
Văn Quang Viết về Phạm Duy và Ca Sĩ Minh Hiếu
Trong bài này, tôi gửi quý độc giả hai bài Văn Quang viết về Phạm Duy và ca sĩ Minh Hiếu. VQ chỉ đến nhà Phạm Duy một lần do cô Thái Hằng mời. Phạm Duy là nhạc sĩ tài năng và ông được dân chúng yêu mến và tất nhiên số phận dành cho những tài năng kiểu đó là sự không thân thiện của những người có thể cũng nổi tiếng như mình hay kém hơn trong các lãnh vực khác (văn, hoạ…).
Hai người tôi thân là Nguyễn Văn Đông và Văn Quang thì cả hai đều không …thân Phạm Duy. Cũng ngộ nhỉ. Mà thôi kệ mấy ông đó.
Khi PD mất, tôi email nói VQ viết thì VQ gửi bài này (cũng là bai VQ gửi rộng rãi ra hải ngoại)
Văn Quang – Viết từ Sài Gòn
Chuyện Phạm Duy và chuyện Tết ở VN
Viết thì thừa, không viết thì thiếu. Đó là chuyện nhạc sĩ Phạm Duy vừa ra đi và chuyện Tết nhất ở VN. Bởi cả hai thứ chuyện này đã có nhiều người tường thuật rồi. Bài nào cũng dài thoòng. Đọc trên net và được bạn bè “năm châu bốn biển” gửi cho, đọc mệt nghỉ. Ấy thế nhưng mấy ông viết chuyện hàng ngày hàng tuần, cộng tác thường xuyên với các báo đều… tự ý thức được phải “mùa nào thức nấy”. Những chuyện “đại sự” không thể bỏ qua. Thế nên tôi cũng có bổn phận phải hầu chuyện với bạn đọc về hai cái thứ chuyện “đại sự” này, chưa nói đến việc các ông chủ bút mấy tờ báo nhắc khéo: “Chắc kỳ sau anh viết bài về Tết VN nhỉ? Có ông hỏi khéo hơn “Ông Phạm Duy từ trần ở VN, trong tòa soạn, anh là người gần nhất, chắc anh biết nhiều”. Ông nào cũng đúng cả.
Tôi phân vân vì kỳ trước tôi đã hứa với độc giả sau bài “văn hóa hòa cả làng” sẽ bàn tiếp về các thứ văn hóa khác đang khiến dư luận nổi sóng. Nhưng có đến hai ông chủ bút nhắc khéo tôi về đề tài Tết và Phạm Duy nên tôi đành tạm ngưng chuyện văn hóa lại rồi ra giêng ngày rộng tháng dài tha hồ bàn chuyện văn hóa linh tinh. Xin nói “chuyện xưa” về anh Phạm Duy trước.
Phạm Duy – Thái Hằng hàng xóm của tôi
Thưa bạn đọc, đó là tiêu đề trong một bài tôi viết trong tờ đặc san “Văn” xuất bản tại Cali vào năm 2002. Hồi đó anh Nguyễn Xuân Hoàng phụ trách tờ báo này. Anh ra số đặc biệt về Phạm Duy, hồi đó nhạc sĩ Phạm Duy còn ở Mỹ, chưa về “định cư” tại VN. Anh Nguyễn Xuân Hoàng gửi mail giục tôi viết bài về Phạm Duy. Lần thứ nhất tôi trả lời là “Có gì để viết về ông ấy đâu, nhiều người viết quá rồi, tôi không chen chân vào lãnh vực âm nhạc. Cái gì biết thì thưa thốt, không biết dựa cột mà nghe”. Nhưng hai lần sau, anh Hoàng nói là viết về bất cứ mặt nào cũng được, anh Hoàng “gáy” tôi: anh là hàng xóm của anh Phạm Duy mà. Tôi tóm được cái ý chính, một anh hàng xóm viết về anh hàng xóm, cũng được đấy chứ. Tôi bèn viết rất sơ lược về anh Phạm Duy, dồn tâm ý viết về chị Thái Hằng (chắc độc giả thừa biết đó là phu nhân Phạm Duy).
Gia đình chúng tôi ở rất gần nhau trong cái cư xá gọi là Chu Mạnh Trinh, gần ngã tư Phú Nhuận. Thật ra cái ngõ đó không có tên, nó nằm ở số 215 đường Chi Lăng (nay là Phan Đăng Lưu). Bởi ngõ nằm ngay sau trường học Chu Mạnh Trinh nên lâu ngày nó thành tên chứ có ai đặt tên cho cái ngõ đó đâu. Và một sự thật nữa là cái cư xá đó do ngân hàng xây dựng nên thoạt tiên người ta gọi là “Cư xá nhà băng”, mãi sau này nhiều gia đình thuộc giới văn nghệ Sài Gòn đến mua nhà ở nên người ta mới thay tên là cư xá Chu Mạnh Trinh cho khỏi lẫn với mấy cư xá nhà băng khác trong thành phố.
Sơ lược tôi còn nhớ những gia đình đã từng ở đó, sau này có thể đã dọn đi nơi khác. Từ ngoài đường lớn vào là nhà các ông Nguyễn Mạnh Côn, Năm Châu, Dương Thiệu Tước – Minh Trang- Quỳnh Giao, Phạm Duy, Đỗ Tiến Đức, Hoàng Anh Tuấn, Anh Ngọc, Mộc Lan, Hoàng Nguyên, Hồ Anh, Duyên Anh, , Thẩm Thúy Hằng, Trịnh Viết Thành, Linh Lan…
Nhà tôi ở ngay mặt đường ngõ vào, cách nhà anh Phạm Duy không quá 50m. Nhưng rất it khi sang nhà nhau. Lý do giản dị, tôi và Thanh Nam, Mai Thảo là bạn khá thân của anh Phạm Đình Chương. Sau “vụ Khánh Ngọc”, chúng tôi rất ít tiếp xúc với anh Phạm Duy. Suốt thời gian tôi làm ở Đài Phát Thanh Quân Đội, anh Phạm Duy có một chương trình nhạc trong Đài này, hàng tuần gặp nhau ở Đài, chúng tôi không có thì giờ nói chuyện nhiều. Ở đây tôi nhắc lại một đoạn trong bài tôi đã viết 10 năm trước:
Lần duy nhất sang nhà Phạm Duy
“Tôi chỉ sang nhà anh duy nhất một lần vào cuối năm 1974, anh mua được mảnh đất khá rộng, bán căn nhà cũ cho ông Nguyễn Mạnh Côn. Anh dọn vào ở cuối ngõ, xây căn nhà mới khá lớn. Chị Thái Hằng đi qua nhà tôi, nhắc “Anh rủ bạn bè qua nhà tôi chơi. Nhà tôi đang làm một chỗ cho các anh chơi ở ngoài vườn, thơ mộng lắm”. Tôi sang nhà anh Phạm Duy khi khu vườn vừa được trang trí rất hữu tình. Những hòn giả sơn, những hàng cây, bể nước lớn, những hòn đá tảng rải rác đây đó… Đúng là nơi dưỡng già thật tuyệt. Nhưng “cảnh quan” đó chưa hoàn chỉnh thì ngày 30-4-75 tới, anh phải rời xa. (Xin chú thích thêm là sau này khi anh về VN sống cũng không “đòi” lại được. Một lần tôi hỏi, anh chỉ nói “quên chuyện đó đi, ông ơi”. Coi như huề cả làng).
Tính cách của nữ danh ca Thái Hằng
“Tôi có nhận xét rất thành thật là nếu ở con người anh Phạm Duy, luôn luôn hiện diện hai chữ nghệ sĩ lớn như cây đại thụ thì ở chị Thái Hằng trong xóm tôi, chị là người rất bình dị. Chưa bao giờ chị chứng tỏ mình là “một cái gì”, ít ra cũng là vợ một nhạc sĩ có tên tuổi. Nói khác đi, chị không phải là bà Phạm Duy nổi tiếng và cũng chẳng phải là một nữ danh ca thượng thặng trong ban hợp ca Thăng Long. Gia đình chị là một gia đình nghệ sĩ danh tiếng với Phạm Đình Chương, Thái Thanh, Hoài Trung và những anh em như Phạm Đình Sĩ, Kiều Hạnh, Mai Hương…
Chị sống chan hòa như một người chị mẫu mực, hiền hậu. Đối với mọi người trong xóm, chị sống hết sức bình dị, không se sua, không làm dáng. Mỗi buổi sáng, quần ta, áo cánh xách giỏ đi chợ như mọi bà nội trợ bình thường khác. Chị thân thiện chân thành chứ không phải sự “nhún mình” để che giấu một thứ hào quang sau gáy.
Suốt hơn 10 năm, sống gần gia đình chị, từ khi Duy Quang, Duy Cường, Duy Minh còn rất nhỏ cho tới khi các cháu lớn lên, tôi chưa hề thấy chị to tiếng với bất kỳ cháu nào và chị cũng chưa từng làm mất lòng ai trong xóm. Sự khoan hòa dung dị của chị có thể là một tấm gương lớn cho nữ giới.
Trong những ngày sau này, có vụ tai tiếng ở nước Mỹ giữa ông Clinton và cô thư ký nhà trắng, thái độ khôn ngoan của bà Hillary Rodham Clinton khiến nhiếu người nể phục. Khi có chuyện tình lỉnh kỉnh của anh Phạm Duy, các báo ở Sài Gòn khai thác tối đa. Thái độ điềm đạm của chị Thái Hằng còn đáng khâm phục hơn. Các phóng viên cố khai thác ở chị một vài chi tiết nhưng chị chỉ có một câu trả lời: “Tôi rất tin tưởng ở chồng tôi”. Thế là hết, chẳng anh nào khai thác được gi ở chị, nhờ vậy dư luận cũng xẹp dần. Sau này chị cũng không xuất hiện cùng chồng con ở những cuộc vui, những đại hội.
Cái bóng cực kỳ thầm lặng đó làm nên tính cách lớn của chị Thái Hằng. Từ trong đáy sâu tâm tư tôi, chị mãi mãi là một nữ nghệ sĩ rất xứng đáng được kính trọng”
Phạm Duy trên đường đến đoàn tụ cùng Thái Hằng
Thưa bạn đọc, đó là những gì tôi đã viết 10 năm trước. Và bây giờ, năm 2013, anh Phạm Duy từ trần, tôi cũng được một ông chủ báo nhắc: “Viết bài về Phạm Duy đi ông”. Tôi cũng trả lời như 10 năm trước: “Chẳng có gì để viết về ông ấy cả. Nhiều người viết quá rồi. Tôi chỉ xin nhắc đến chị Thái Hằng. Tôi nghĩ đó là một lẽ công bằng và ít người viết”.
Sau 1 ngày anh mất, sáng 28-1-2013 tôi và anh Nguyễn Quốc Thái cùng Quốc Anh, phóng viên báo Tuổi Trẻ, mang một trong những vòng hoa đầu tiên đến tiễn đưa anh. Một mái che như cái rạp dựng ngay trên ngõ, trước cửa ngôi nhà nhỏ của anh. Lúc đó tôi chỉ thấy vài người quen mặt như ông Nguyễn Ánh Chín, Phạm Thiên Thư, Lưu Trọng Văn, Nguyễn Thiện Cơ, Nguyễn Khắc Nhân, vợ chồng nữ ca sĩ Ánh Tuyết…
Sau lễ nhập quan vào 9g sáng, chúng tôi chia buồn cùng tang quyến, đứng trước bàn thờ thắp nén nhang vĩnh biệt anh. Riêng tôi, chỉ cầu xin anh trên đường đi gặp chị Thái Hằng mang tấm lòng kính trọng của người cùng xóm đến với chị, anh chị mãi mãi bên nhau như những ngày còn ở cư xá Chu Mạnh Trinh.
Hoàng Lan Chi viết tiếp: Vào 29 tháng 3 năm 2013, tôi nhặt ở net cái gì đó và tôi email hỏi Văn Quang. Mail trả lời của VQ làm tôi ngạc nhiên và rất cảm động. Xưa nay tôi vẫn thích Minh Hiếu. Thích vì nhan sắc của chị nhiều hơn là thích giọng hát. Với tôi, Minh Hiếu có thể được coi là “hoa khôi” trong giới ca sĩ. Một vẻ đẹp quý phái, sang trọng. Bây giờ, tôi lại được biết thêm một vẻ đẹp tâm hôn của người phụ nữ ấy.
Minh Hiếu, Hoàng Lan Chi yêu chị!
Văn Quang tôi là sẽ viết về Minh Hiếu nhưng sau đó vì những cái gì đó tôi không nhớ và ông không viết. Hôm nay tôi phổ biến mail (VQ viết cho một ông bạn nào đó) bên trong nói tới “nhân cách Minh Hiếu”
1-From: Lan Chi
To:
Subject: anh ơi, cho lan chi hỏi ..
Date: Fri, 29 Mar 2013 09:44:20 -0700
Anh ơi, Em lụm được nè. Anh viết cho ai vậy. Em sử dụng cái này được không anh?
em lan chi
2 From: tuyen nguyenquang
Date: Sat, Mar 30, 2013 at 8:09 AM
Subject: RE: anh ơi, cho lan chi hỏi ..
To: Lan Chi
Em không cần sử dụng lá thư riêng này. Khi có thể được anh sẽ có bài viết đàng hoàng. Thật ra bà MH không muốn làm ầm ỹ vì nhiều lý do.
Thân
VQ
Thư của nhà văn Văn Quang…
Đó là Minh Hiếu (vợ của Trung tướng Vĩnh Lộc). Lần về vừa rồi bà này phải hỏi Kim Cương điện thoại của tao và gặp ở Givral. Bà ấy cho tao cái áo blouson bằng da thật rất đẹp và đắt tiền. Tao nói bây giờ già rồi còn chơi blouson da làm gì. Bà ấy nói nếu anh không mặc thì cho anh em Thương phế binh VNCH. Tao hỏi bà có muốn gặp 1 anh TPB VNCH không? Bà này mừng lắm. Tao gọi 1 anh TPB nhảy dù cụt hai tay, mù 1 mắt mà vẫn phải lái xe ôm đến gặp. Anh này được 2 chị em bà ấy đón tiếp như thượng khách, mời cơm, cafe đích thân xới cơm, bưng cafe cho anh ta rồi nghe anh ta kể chuyện đời mình, rất sơ lược thôi. Tháng 4-75 đang nằm trong BV Cộng Hòa thì bị đuổi về nhà, đói rách chẳng biết làm gì… Thế là bà ta ngồi khóc và sau đó còn tặng anh ta 100 USD. Bà ấy không cho cô em chụp hình. Mấy hôm sau đến nhà tao chào để về Mỹ còn gửi thêm 100 USD cho anh này nữa. Bà này đang ở Houston và không xuất hiện. Dù về VN được vài nơi khẩn khoản mời hát nhưng nhất định không. Lần trước cũng vậy. Một nhân cách rất đáng quý.
VQ
Lê Vũ Nhận Định
Với tôi đây là một bài viết mô tả rõ hơn tài “moi chuyện” của Hoàng Lan Chi. Đọc được đâu đó là bà e mail hỏi Văn Quang. Và bây giờ bà công bố những thư riêng ấy. Điều này giúp chúng ta “nhìn thấy được một số những cái “Thâm cung bí sử”.
Với Phạm Duy, Văn Quang có đủ lý do để nói về một nhạc sĩ lớn, nhưng ông lại không làm thế. Ông nói rõ, kể từ khi xảy ra việc (Phạm Duy- Khánh Ngọc), ông không bao giờ muốn lại gần PD. Thay vào đó,ông kể về ca sĩ Thái Hằng, vợ Phạm Duy. Ông kể về bà như kể một người hàng xóm, một cái ngõ ở Phú Nhuận, một căn nhà, một khu vườn;
Chính ở đây mới thấy cái nhìn của Văn Quang. Ông không nhất thiết tìm chuyện lớn; ông tìm cái thật của một con người trong những chuyện nhỏ. Thái Hằng không cần một lời ca tụng. Chỉ cần hình ảnh bà quần ta, áo cánh, xách giỏ đi chợ; sống chan hòa với hàng xóm; rồi khi báo chí cố moi chuyện gia đình, bà chỉ nói: “Tôi rất tin tưởng ở chồng tôi”. Văn Quang từ những điều ấy đi đến sự kính trọng.
Đến Minh Hiếu, cách nhìn ấy lại càng rõ. Ông không kể chuyện sân khấu, không kể những ngày nổi tiếng, mà kể một người đàn bà gặp một thương phế binh VNCH cụt hai tay, mù một mắt: đón tiếp như thượng khách, tự tay mời cơm, ngồi nghe chuyện đời, bật khóc rồi giúp tiền. Một con người được nhìn qua cách họ đối xử với một người khốn khó hơn mình. Bởi vậy câu “một nhân cách rất đáng quý” không còn là lời khen suông; phía trước nó đã có cả một câu chuyện làm chứng.
Và đó là cái thú vị của những “thâm cung” mà Hoàng Lan Chi đang lần theo. Thâm cung không nhất thiết là chuyện giật gân. Có khi chỉ là một điều rất nhỏ mà người ngoài không biết, nhưng lại nói đúng bản chất của một con người. Một khu vườn chưa kịp hoàn thành trước 30-4. Một người vợ im lặng trước chuyện tình của chồng. Một nữ ca sĩ cúi xuống chăm sóc một thương phế binh. Những chuyện ấy không ồn ào, nhưng lại giữ được cái phần riêng tư nhất của một thời.
Hoàng Lan Chi thì có cái duyên của người không chịu để một câu chuyện dừng ở chỗ người khác đã kể. Bà “lụm” được một mẩu gì trên net là hỏi Văn Quang; ông chưa viết thì bà hỏi nữa. Và nhờ vậy, những chuyện mà chính Văn Quang có lẽ cũng không định kể rộng rãi đã được giữ lại.
Vì thế, giá trị của bài không nằm ở việc kể thêm vài chuyện về Phạm Duy hay Minh Hiếu. Nó nằm ở những điều rất nhỏ mà Văn Quang đã nhìn thấy và nhớ lại. Còn Hoàng Lan Chi làm công việc của mình rất tự nhiên: thấy một cánh cửa hé thì đứng lại hỏi thêm một câu. Và đôi khi, chỉ thêm một câu ấy, cả một căn phòng ký ức mở ra.