freedomvaca

Dđ TuoiHac -> 9 sông băng hùng vĩ bậc nhất Nepal: Từ Khumbu cao 7.600m dưới chân Everest đến N gozumpa dài 36km xuyên dãy Himalaya

From: Hien Do <hienvando45>

Date: Sun, Aug 30, 2026 at 07:23

9 sông băng hùng vĩ bậc nhất Nepal: Từ Khumbu cao 7.600m dưới chân Everest đến Ngozumpa dài 36km xuyên dãy Himalaya

Gia Huy Thứ bảy, ngày 29/08/2026 15:18 GMT+7
Giữa những đỉnh núi cao nhất thế giới, Nepal sở hữu hàng nghìn sông băng – nguồn nước quan trọng cho các thung lũng miền núi và những hệ thống sông lớn ở Nam Á.

Chia sẻBình luận0

Dân Việt trên

Nepal thường được nhắc đến qua Everest, những cung đường trekking huyền thoại và nền văn hóa Himalaya. Nhưng phía sau những đỉnh núi nổi tiếng ấy là một thế giới băng giá có vai trò lớn hơn nhiều so với giá trị cảnh quan. Các sông băng là nơi tích trữ nước ngọt tự nhiên, bổ sung nước cho sông suối và góp phần duy trì đời sống của hàng triệu người ở vùng núi cũng như hạ lưu.

Địa hình Nepal đặc biệt thuận lợi cho sự hình thành của sông băng. Trong phạm vi chỉ khoảng 150 – 200km theo chiều rộng đất nước, độ cao tăng từ vùng đồng bằng Terai khoảng 70m lên tới đỉnh Everest ở độ cao 8.848m. Sự chênh lệch địa hình khổng lồ này tạo ra nhiều vùng khí hậu, từ rừng cận nhiệt đới đến những vùng núi cao quanh năm có băng tuyết.

Theo một cuộc kiểm kê sông băng được thực hiện năm 2010, Himalaya Nepal có khoảng 3.808 sông băng, tổng diện tích khoảng 3.902km² và trữ lượng băng ước tính 312km³. Các sông băng phân bố ở độ cao khoảng 3.200–8.400m. Dưới đây là 9 sông băng tiêu biểu của Nepal.

1. Khumbu – Sông băng gắn với đỉnh Everest

Nếu Everest là biểu tượng của Himalaya thì Khumbu có thể xem là một trong những biểu tượng băng giá nổi tiếng nhất của vùng núi này.

Sông băng Khumbu nằm dưới chân Everest, Lhotse và Nuptse, trong Vườn quốc gia Sagarmatha thuộc vùng Khumbu. Khumbu là sông băng cao nhất Nepal, đạt độ cao hơn 7,600m (24,900 feet). Đây là dòng sông băng liên tục di chuyển, chảy với tốc độ vài trăm mét mỗi năm có vai trò quan trọng nhất đối với hệ thống thủy văn của khu vực.

Vườn quốc gia Sagarmatha xác nhận Khumbu là một trong những sông băng chính cung cấp nước cho các dòng sông ở khu vực Everest; nước từ Khumbu chảy vào hệ thống Lobuje Khola rồi kết nối với lưu vực Dudh Koshi.

Sông băng Khumbu ở dãy Himalaya. Ảnh: peregrinetreks.

Khumbu còn nổi tiếng vì nằm trên tuyến đường chinh phục Everest theo sườn phía Nam. Đặc biệt, Thác băng Khumbu là một trong những đoạn nguy hiểm nhất của hành trình. Đối với những người trekking, khu vực sông băng cũng là một phần ấn tượng của cung đường đến Trại căn cứ Everest.

Nhưng Khumbu không chỉ là một thắng cảnh. Nó đang thay đổi nhanh chóng. Nguồn tư liệu ban đầu cho biết sông băng có xu hướng thu hẹp và mỏng đi; các nghiên cứu dài hạn cũng ghi nhận sự suy giảm đáng kể của nhiều sông băng tại Khumbu. Một tài liệu nghiên cứu về biến đổi khí hậu Nepal ghi nhận bề mặt phần băng phủ mảnh vụn của Khumbu đã hạ thấp khoảng 10m trong giai đoạn 1978–1995.

2. Ngozumpa – sông băng dài nhất Nepal

Sông băng Ngozumpa tọa lạc tại vùng Khumbu thuộc dãy Himalaya, Nepal, nổi danh là sông băng thung lũng dài nhất của quốc gia này cũng như toàn bộ khu vực Himalaya. Nằm ở độ cao trên 4.700m gần khu vực hồ nước linh thiêng Gokyo, dòng sông băng khổng lồ này chảy xuống từ các sườn phía nam của đỉnh Cho Oyu – ngọn núi cao thứ sáu trên thế giới.

Với chiều dài ước tính khoảng 36km và diện tích bao phủ rộng lớn, bề mặt của Ngozumpa phần lớn được bao bọc bởi các lớp đá vụn và trầm tích moraine. Do chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi biến đổi khí hậu toàn cầu và sự biến động nhiệt độ tại khu vực Nam Á, sông băng này đang trong giai đoạn suy thoái mạnh. Quá trình tan chảy nhanh chóng đã tạo ra các khối nước lớn trên bề mặt, điển hình là sự hình thành và không ngừng mở rộng của các hồ băng tụt (như hồ Spillway) ngay trên thân sông băng.

Sông băng Ngozumpa dài nhất Nepal. Ảnh AI.

Hiện tượng này làm gia tăng đáng kể nguy cơ vỡ hồ băng, tiềm ẩn mối đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của các ngôi làng hạ lưu cùng cộng đồng dân cư sinh sống trong thung lũng. Bên cạnh giá trị địa lý và hệ sinh thái đặc thù của vùng cao nguyên tuyết phủ, Ngozumpa còn là điểm đến thu hút nhiều nhà khoa học nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu cũng như những rủi ro thiên tai liên quan đến băng hà tại dãy Himalaya.

3. Imja – Câu chuyện rõ nét về băng tan và hồ băng

Pause00:00

00:07
00:37
Mute

Sông băng Imja nằm dưới khu vực Imja Tse, hay Island Peak, ở vùng Khumbu. Nước tan từ sông băng góp phần hình thành và duy trì hồ Imja. Điều khiến Imja đặc biệt không chỉ là vẻ đẹp mà còn là lịch sử biến đổi được ghi nhận khá rõ. Những hồ nước nhỏ bắt đầu hình thành trên khu vực sông băng từ khoảng những năm 1960. Đến giữa thập niên 1970, chúng hợp nhất thành một hồ lớn hơn và tiếp tục mở rộng khi sông băng rút lui, mỏng đi. Đây là một ví dụ điển hình cho mối quan hệ giữa sự rút lui của sông băng và sự phát triển của hồ băng.

Imja Lake từng được xem là một nguy cơ đối với các cộng đồng phía hạ lưu vì hồ được giữ bởi một đập tự nhiên gồm đất đá và băng. NASA cho biết hồ đã phát triển từ các hồ tan nhỏ trên sông băng Imja và tiếp tục mở rộng khi các sông băng cung cấp nước cho hồ bị rút lui.

Vì vậy, Imja trở thành một địa điểm nghiên cứu quan trọng về nguy cơ lũ do vỡ hồ băng, hay GLOF. Nó cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ khiến băng biến mất mà còn có thể tạo ra những dạng nguy cơ địa chất – thủy văn mới.

4. Amphulabtsa – Cửa ải băng giá trên tuyến đèo cao

Amphulabtsa nằm gần Imja và Lhotse Shar, thuộc vùng Khumbu. Khác với những sông băng nổi tiếng chủ yếu nhờ quy mô, Amphulabtsa gây ấn tượng bởi địa hình gồ ghề với những vách băng và các khối băng dựng đứng.

Sông băng nằm trên tuyến vượt đèo Amphu Laptsa, một hành trình dành cho những người trekking và leo núi có kinh nghiệm. Địa hình dốc, băng tuyết và điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến việc vượt qua khu vực này đòi hỏi kỹ năng và trang thiết bị phù hợp.

Nước tan từ sông băng góp phần cung cấp nước cho hồ Amphulabtsa Tsho. Vì vậy, dù không phải sông băng lớn nhất Nepal, Amphulabtsa vẫn có giá trị về cả cảnh quan và thủy văn.

5. Lhotse Shar – Dòng băng dưới bóng Lhotse

Lhotse Shar nằm trong vùng Solukhumbu, gần khối núi Lhotse. Đây là khu vực tập trung những đỉnh núi cao và các tuyến leo núi nổi tiếng. Vai trò đáng chú ý nhất của Lhotse Shar là đóng góp nước tan cho hệ thống Imja Tsho. Nguồn nước này tiếp tục chảy xuống các hệ thống sông ở hạ lưu, tạo nên mối liên hệ trực tiếp giữa băng tuyết trên núi cao và đời sống ở những vùng thấp hơn.

Lhotse Shar cũng là một phần của cảnh quan leo núi quanh Lhotse và Island Peak. Tuy nhiên, giống nhiều sông băng khác trong khu vực, nó đang thu hẹp. Sự thay đổi của Lhotse Shar đặc biệt đáng chú ý khi đặt cạnh quá trình mở rộng của Imja Tsho. Hai hiện tượng diễn ra đồng thời giúp các nhà khoa học nghiên cứu rõ hơn cách sông băng và hồ băng phản ứng trước sự gia tăng nhiệt độ.

6. Langtang – Dòng băng của một thung lũng giàu văn hóa

Rời vùng Everest về phía tây, Langtang là một trong những khu vực băng hà quan trọng của Nepal. Sông băng Langtang bắt nguồn từ khu vực Langtang Lirung và kéo dài khoảng 18km theo nguồn tư liệu. Sông băng nằm trong Vườn quốc gia Langtang, nơi có cảnh quan núi cao, hệ sinh thái Himalaya và các cộng đồng Tamang.

Langtang có ý nghĩa đặc biệt đối với du lịch trekking. Từ các tuyến đường trong thung lũng, đặc biệt khu vực Kyangjin Ri, du khách có thể quan sát những khối núi và sông băng bao quanh.

Sông băng Langtang là một trong những sông băng lớn nhất ở vùng Langtang. Ảnh: nepalhikingteam

Nhưng Langtang cũng là một khu vực cho thấy rõ tác động của biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu về Himalaya Nepal ghi nhận diện tích sông băng đang giảm, trong khi nhiệt độ trung bình tại các lưu vực Langtang và Imja đã tăng đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu. Điều này khiến Langtang trở thành một điểm giao giữa ba yếu tố: thiên nhiên, du lịch và nghiên cứu khí hậu.

7. Yala – Sông băng trở thành “phòng thí nghiệm” về biến đổi khí hậu

Trong số những sông băng của Nepal, Yala có một vị trí đặc biệt bởi đây là một trong những sông băng được quan trắc lâu dài và liên tục nhất ở khu vực Hindu Kush Himalaya. Nằm trong thung lũng Langtang, Yala được bao quanh bởi những đỉnh núi như Langtang Lirung, Gangchenpo và Yala Peak.

Theo Trung tâm Phát triển vùng núi quốc tế (ICIMOD), Yala hiện nằm trong nhóm các “benchmark glaciers” – những sông băng có chuỗi số liệu cân bằng khối lượng đủ dài để phục vụ nghiên cứu biến đổi khí hậu.

ICIMOD ghi nhận sông băng đã lùi khoảng 354m trong giai đoạn 1974–2016, tương đương trung bình khoảng 8m mỗi năm. Diện tích hiện tại được ICIMOD xác định khoảng 1,61km², với độ cao từ khoảng 5.168 đến 5.661m. Đáng chú ý, vùng băng thấp hơn đã có dấu hiệu tách khỏi phần sông băng chính – một biểu hiện cho thấy quá trình phân mảnh đang diễn ra.

Cân bằng khối lượng cũng cho thấy bức tranh đáng lo ngại. Trong năm thủy văn 2022/2023, Yala ghi nhận mức cân bằng khối lượng ròng khoảng -1.281mm tương đương nước mỗi năm.

Năm 2025, Yala còn trở thành biểu tượng quốc tế về sự biến mất của sông băng Himalaya. ICIMOD cho biết Yala đã giảm khoảng 66% diện tích và lùi 784m kể từ khi được đo đạc vào những năm 1970. Tháng 5/2025, hơn 50 người, gồm các nhà băng hà học, người dân địa phương và các tu sĩ Phật giáo, đã tới khu vực trên độ cao hơn 5.000m để tổ chức một buổi tưởng niệm cho sông băng đang biến mất.

8. Barun – Sông băng nuôi dưỡng những hồ băng đang mở rộng

Ở phía đông Nepal, trong Vườn quốc gia Makalu-Barun, sông băng Barun nằm giữa một trong những cảnh quan hoang sơ nhất của Himalaya. Khu vực này trải dài từ các hệ sinh thái rừng ở độ cao thấp đến những đỉnh núi phủ tuyết, trong đó có Makalu cao 8.485m – ngọn núi cao thứ năm thế giới.

Barun Tse, cao 7.129m, nằm trong cùng khu vực và tạo nên phần nền núi cao cho hệ thống băng hà Barun. Nước tan từ sông băng chảy vào sông Barun, sau đó hòa vào hệ thống sông Arun. Vì vậy, cũng như các sông băng ở Khumbu và Annapurna, Barun không phải là một thực thể cô lập trên núi cao mà là một mắt xích trong mạng lưới nước kết nối vùng băng tuyết với các thung lũng và lưu vực phía hạ lưu.

Hồ Lower Barun vào tháng 9 năm 2021. Ảnh: Sharad P. Joshi/ICIMOD

Điểm đáng chú ý nhất của hệ thống Barun hiện nay là mối quan hệ giữa sông băng và Lower Barun Lake (hồ Hạ Barun). Theo ICIMOD, hồ nằm ở độ cao khoảng 4.500m, dài khoảng 2,7km và rộng tới khoảng 600m. Hồ hình thành do sự rút lui dần của sông băng Barun, khiến nước tan tích tụ trước một phức hợp tích tụ băng tích – đất đá do hoạt động của sông băng để lại.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Science of the Total Environment năm 2024 còn cho thấy vấn đề có thể phức tạp hơn trong tương lai. Mô hình hóa sự phát triển của Lower Barun Lake dưới các kịch bản khí hậu SSP2-4.5 và SSP5-8.5 dự báo hồ có thể đạt chiều dài cực đại lần lượt vào khoảng năm 2075 và 2061. Nghiên cứu đồng thời cảnh báo rằng khi hồ tiếp tục mở rộng, khu vực có nguy cơ chịu tác động của tuyết lở hoặc các chuyển động khối trên sườn núi cũng có thể thay đổi.

9. Tarkarding – Sông băng đứng sau sự mở rộng của Tsho Rolpa

Nằm trong thung lũng Rolwaling thuộc Khu bảo tồn Gaurishankar, sông băng Tarkarding là một trong những trường hợp điển hình nhất cho mối liên hệ giữa sông băng rút lui – hồ băng mở rộng – nguy cơ GLOF ở Nepal.

ICIMOD đã tiến hành một chuyến khảo sát thực địa tại Tsho Rolpa vào tháng 5/2019 để đánh giá tình trạng hiện tại của hồ, đập hồ và địa hình xung quanh. Kết quả cho thấy Tarkarding tiếp tục rút lui với tốc độ khoảng 60m mỗi năm trong giai đoạn 2009–2019.

Một nghiên cứu về địa mạo và nguy cơ trầm tích tại thung lũng Rolwaling ghi nhận hồ phát triển mạnh trong khoảng vài thập kỷ khi sông băng cung cấp nước cho hồ bắt đầu tan nhanh. Các nghiên cứu về Trakarding cho thấy những phần băng từng có sự liên kết trong quá khứ đã thay đổi đáng kể khi băng tiếp tục mất đi.

(Nguồn tư liệu: ICIMOD, nepalhikingteam, Wikipedia)

Liên Minh Bảo Hiến Mỹ Gốc Việt

Vietnamese American Conservative Alliance (VACA)

https://freedom-vaca.org/vaca-blog-tieng-viet-nam/

https://freedom-vaca.org/vaca-main-blog-english-articles/