Người Việt tỵ nạn chúng ta đã từng nghe hai chữ “quốc hữu hóa” một lần, ở Sài Gòn, sau ngày 30 tháng 4 năm 1975. Lần ấy chúng ta mất nhà, mất tiệm, mất cả quê hương.
Hơn nửa thế kỷ sau, trên chính quê hương thứ hai này, hai chữ ấy lại vang lên, lần này từ miệng một nhân vật tầm cỡ của Đảng Dân Chủ Hoa Kỳ.
Tấm hình đang lan khắp mạng xã hội mấy ngày nay nói lên điều đó: bên trái là Robert Reich, bên phải là Elon Musk, ở giữa là một hỏa tiễn SpaceX đang rời bệ phóng. Hàng chữ bên dưới viết rằng Robert Reich kêu gọi Đảng Dân Chủ quốc hữu hóa SpaceX và nắm quyền kiểm soát các công ty của Musk.
Quý vị đừng vội cho đó là tin bịa: chính miệng ông Reich đã nói ra. Trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình The Coffee Klatch được phổ biến mấy ngày trước, ông nói: “Chúng ta phải cắt nguồn tiền của Musk.” Rồi ông kêu gọi “đặt nền móng cho việc quốc hữu hóa Starlink và SpaceX. Quốc hữu hóa nó đi.” Ông còn giảng giải: “Nó phải là một công ty quốc doanh. Chúng ta không bao giờ được để thứ quyền lực ấy nằm trong tay một người, một tư nhân.”
Elon Musk đáp lại bằng một câu mà người Việt tỵ nạn nào nghe cũng thấm: cướp công ty của người khác là một trọng tội.
Và Robert Reich chẳng phải một kẻ vô danh nói bừa trên mạng. Ông là Tổng trưởng Lao động Hoa Kỳ dưới thời TT Bill Clinton từ năm 1993 tới năm 1997, từng phục vụ trong ba chính quyền Hoa Kỳ, từng ngồi trong ban cố vấn chuyển tiếp của Tổng thống đắc cử Barack Obama, và năm 2008 được tạp chí Time xếp vào hàng 10 vị Tổng trưởng thành công nhất thế kỷ 20.
Ông dạy học nhiều năm tại Đại học Berkeley, và là một trong những tiếng nói được cánh tả Đảng Dân Chủ nghe theo nhiều nhất. Khi một người từng ngồi trong nội các đòi nhà nước tịch thu công ty tư nhân, quý vị phải hiểu đó là một chủ trương đang được dọn đường, chỉ chờ ngày bước vào Quốc hội.
Lý do ông đưa ra mới thật đáng sợ: Musk đang dùng tiền của mình để giúp phe đối lập, theo lời ông là “đang tìm cách mua ông Thượng nghị sĩ của Texas”. Nói trắng ra, tội của Musk là đứng về phía Cộng Hòa. Ở xứ tự do này, từ bao giờ ủng hộ một chính đảng lại trở thành cái cớ để nhà nước lấy công ty của mình?
Hai Người Đàn Ông Đứng Chắn Đường
Vì sao lại là Elon Musk? Vì Musk có trong tay hai thứ mà Đảng Dân Chủ sợ nhất: tiền, và một diễn đàn không nằm trong tay họ. Năm 2022, ông mua Twitter, đổi tên thành X, và mở cửa lại cho những tiếng nói bảo thủ từng bị bịt miệng. Năm 2024, ông bỏ ra hơn 250 triệu Mỹ kim để đưa TT Trump trở lại Tòa Bạch Ốc. Người giàu nhất thế giới đứng hẳn về phía Cộng Hòa là một cơn ác mộng mà Đảng Dân Chủ không thể ngồi yên.
Charlie Kirk cũng là một cái gai như thế. Năm 2012, khi mới 18 tuổi, anh lập ra Turning Point USA, rồi bỏ hơn mười năm đi khắp các trường đại học, nơi cánh tả gần như độc quyền về tư tưởng. Anh đặt một cái bàn giữa sân trường và mời bất cứ ai không đồng ý với mình ngồi xuống tranh luận. Không biết bao nhiêu sinh viên từng được dạy rằng bảo thủ là xấu xa đã ngồi xuống cái bàn ấy, nghe anh, rồi bỏ phiếu theo anh. Với một đảng sống nhờ lá phiếu của giới trẻ và của các trường đại học, Kirk là một mối nguy có thật.
Cả hai người đều bị cánh tả gán chung một nhãn hiệu. Đầu năm 2025, Musk bị gọi là phát xít, là Quốc xã. Xe Tesla và phòng trưng bày Tesla bị đốt ở nhiều tiểu bang, tới mức Tổng trưởng Tư pháp Pam Bondi gọi
đó là “khủng bố nội địa”. Cũng tháng 3 năm ấy, Dân biểu Dân Chủ Jasmine Crockett lên tiếng mong Musk sẽ bị “hạ gục” (taken down).
Charlie Kirk cũng bị gọi y như vậy: phát xít, kẻ gieo rắc thù hận. Ngày 10 tháng 9 năm 2025, giữa sân Đại học Utah Valley, trước mặt khoảng 3.000 người, một viên đạn bắn từ trên mái nhà đã xuyên vào cổ anh. Charlie Kirk chết năm 31 tuổi, để lại vợ và hai con thơ. Trên một vỏ đạn, Tyler Robinson, kẻ đang bị truy tố tội cố sát, đã khắc dòng chữ “Hey Facist! Catch!” (Này tên phát xít, chụp lấy!). Khi người bạn cùng phòng hỏi vì sao, hắn nhắn lại: “Tôi đã chịu đủ sự thù hận của hắn rồi.”
Người bóp cò là Tyler Robinson. Nhưng chữ “phát xít” trên vỏ đạn thì hắn đã nghe ở khắp nơi: trên truyền hình, trên mạng, trong giảng đường, từ miệng những chính trị gia và những người cầm đầu dư luận thiên tả, những người ngày đêm gọi đối thủ là phát xít, là mối đe dọa cho nền dân chủ. Quý vị thử nghĩ: khi cả một phe chính trị dạy người trẻ rằng đối thủ của mình là phát xít, thì sớm muộn gì cũng sẽ có kẻ tin rằng giết một tên phát xít là làm việc nghĩa.
Charlie Kirk đã trả giá bằng mạng sống cho thứ thù hận ấy. Elon Musk thì đang bị nhắm tới bằng một thứ võ khí khác, êm hơn mà cũng nguy hiểm không kém: luật pháp, sắc lệnh, và hai chữ “quốc hữu hóa”. Ai đứng chắn con đường độc quyền của Đảng Dân Chủ đều bị coi là kẻ thù, và kẻ thù thì phải bị triệt hạ.
Bài Học Hugo Chávez
Người Mỹ khỏi cần đoán chuyện gì sẽ xảy ra khi một chính quyền bắt đầu tịch thu công ty tư nhân nhân danh nhân dân. Lịch sử đã viết sẵn, và gần nhất là ở Venezuela, chỉ cách Miami vài giờ bay.
Năm 1999, Hugo Chávez lên cầm quyền với lời hứa lấy của người giàu chia cho người nghèo. Lời hứa ấy nghe quen lắm, phải không quý vị? Năm 2007, ông quốc hữu hóa công ty điện thoại lớn nhất nước là CANTV và công ty điện lực Caracas, rồi ép các hãng dầu ngoại quốc nhường quyền kiểm soát các mỏ dầu vùng Orinoco; ExxonMobil và ConocoPhillips đành bỏ đi.
Năm 2008 tới lượt công ty thép Sidor và các nhà máy xi măng, năm 2009 tới ngân hàng Banco de Venezuela. Năm 2010, ông thong thả đi dạo giữa thủ đô Caracas trước ống kính truyền hình, chỉ tay vào từng tòa nhà buôn bán quanh quảng trường Bolívar và ra lệnh: “¡Exprópiese!”, tịch thu đi. Một ngón tay trỏ của ông, và cơ nghiệp mấy đời của người ta về tay nhà nước.
Cái giá tới chậm mà chắc. Dưới tay người kế vị Nicolás Maduro, quốc gia có trữ lượng dầu hỏa lớn nhất thế giới sụp đổ tan tành. Theo chính Ngân hàng Trung ương Venezuela, lạm phát năm 2018 lên tới hơn 130.000 phần trăm. Kệ hàng trong siêu thị trống trơn, người dân xếp hàng từ sáng tới chiều để mua bột mì, có người phải bới thùng rác kiếm ăn. Hơn bảy triệu người Venezuela, gần một phần tư dân số, đã bỏ nước ra đi. Một xứ nằm trên biển dầu mà dân phải bỏ xứ đi tha phương cầu thực.
Và quý vị hãy để ý: Chávez đã mở đầu bằng đúng thứ lý lẽ mà ông Reich đang dùng hôm nay, rằng không thể để quyền lực kinh tế nằm trong tay một vài tư nhân. Từ lý lẽ ấy tới chỗ nhà nước nắm trọn mọi thứ chỉ cách nhau vài lá phiếu.
Bài Học Cộng Sản
Chávez chỉ là học trò. Những ông thầy của ông đã làm việc ấy trên quy mô lớn hơn nhiều, và người Việt tỵ nạn chúng ta là những nhân chứng sống.
Tháng 11 năm 1917, vừa cướp được chính quyền, Lenin ra sắc lệnh xóa bỏ quyền tư hữu ruộng đất. Chưa đầy một năm sau, ngân hàng rồi kỹ nghệ ở Nga Sô đều bị quốc hữu hóa. Tới thời Stalin, ruộng đất của nông dân bị gom vào nông trường tập thể, và nạn đói những năm 1932, 1933 đã giết hàng triệu người ngay trên vựa lúa của châu Âu.
Ở Hoa lục, vừa cướp chính quyền năm 1949, Trung Cộng mở chiến dịch cải cách ruộng đất, đấu tố và giết hại hàng triệu người bị quy là địa chủ. Tới năm 1956, toàn bộ công thương nghiệp tư nhân đã về tay nhà nước. Ở Cu Ba, chỉ trong năm 1960, Fidel Castro quốc hữu hóa các nhà máy lọc dầu, nhà máy đường, ngân hàng, rồi hàng trăm công ty lớn nhỏ.
Còn người Việt chúng ta thì đã nếm mùi tới hai lần. Ở miền Bắc, từ năm 1953 tới năm 1956, Cộng sản Hà Nội mở cuộc cải cách ruộng đất, đấu tố và xử bắn hàng ngàn người, rồi tới lượt “cải tạo công thương nghiệp”, tịch thu cơ xưởng, hiệu buôn của tư nhân.
Ở miền Nam, quý vị nào sống ở Sài Gòn sau ngày 30 tháng 4 năm 1975 hẳn còn nhớ: họ đổi tiền, mỗi gia đình chỉ được đổi một số tiền giới hạn, phần còn lại coi như mất trắng, mồ hôi nước mắt cả đời tan thành mây khói sau một đêm. Tháng 3 năm 1978, chiến dịch đánh tư sản tràn vào Chợ Lớn, tịch thu hàng ngàn cơ sở buôn bán. Hàng trăm ngàn quân nhân, công chức Việt Nam Cộng Hòa bị đưa đi “học tập cải tạo”, không biết bao nhiêu gia đình bị đẩy lên vùng kinh tế mới, và hàng trăm ngàn người đã bỏ mạng trên biển khi liều chết đi tìm tự do.
Từ Mạc Tư Khoa tới Bắc Kinh, từ La Habana tới Hà Nội rồi Caracas, kịch bản giống nhau tới từng chữ: nhân danh nhân dân, nhà nước tịch thu tài sản tư nhân, rồi một nhóm nhỏ nắm trọn của cải của cả quốc gia. Người dân được hứa công bằng, rốt cuộc chỉ còn chia nhau sự nghèo đói. Chưa có một chế độ Cộng sản nào tịch thu tài sản tư nhân mà đem lại ấm no cho dân.
Chưa một lần nào.
Chúng ta đã nghe hai chữ “quốc hữu hóa” ở Sài Gòn. Chúng ta biết nó kết thúc ra sao. Chúng ta không có quyền làm như không biết.
Lá Phiếu Giữa Kỳ Là Chuyện Sống Còn
Cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới sẽ quyết định phe nào nắm Hạ viện và Thượng viện trong hai năm cuối nhiệm kỳ của TT Trump. Đừng nghĩ đó chỉ là chuyện của mấy ông dân biểu. Ai nắm Quốc hội là nắm túi tiền, nắm quyền điều tra, nắm quyền luận tội.
Đảng Dân Chủ đã luận tội TT Trump hai lần, năm 2019 và năm 2021, cả hai lần đều vào lúc họ nắm Hạ viện. Lần này lãnh tụ của họ không chịu hứa sẽ không làm lần thứ ba. Được hỏi về chuyện luận tội nếu chiếm lại Hạ viện, lãnh tụ khối Dân Chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries nói: “Chúng tôi chưa quyết định làm điều gì, mà cũng chưa loại trừ điều gì về chuyện luận tội.” Dân biểu Marilyn Strickland nói thẳng hơn: chuyện luận tội vẫn “nằm trên bàn”.
Một cố vấn của ông Jeffries đã kể sẵn những cuộc điều tra sẽ mở: chuyện làm ăn của gia đình TT Trump, chiếc phi cơ trị giá 400 triệu Mỹ kim do Qatar tặng, và nhiều chuyện khác. Có ứng cử viên Dân Chủ còn hứa sẽ bắt các cơ quan và nhân viên công lực liên bang thi hành luật di trú phải trả lời trước pháp luật.
Nghĩa là trong hai năm tới, thay vì lo kinh tế, an ninh và biên giới, Quốc hội sẽ biến thành một tòa án chính trị không ngừng nghỉ. Và tòa án ấy sẽ không dừng lại ở TT Trump. Hôm nay họ nhắm vào ông, vào gia đình ông và những người làm việc cho ông. Ngày mai họ sẽ nhắm vào ai? Bà Hillary Clinton từng gọi phân nửa số người ủng hộ ông Trump là “đám người đáng khinh”.
Năm 2022, TT Biden tuyên bố những người Cộng Hòa theo phong trào MAGA là một thứ cực đoan đe dọa chính nền tảng của nền cộng hòa. Năm 2023, bà Clinton còn nói những người mà bà gọi là “thành viên giáo phái” MAGA cần được “tẩy não lại một cách chính thức”.
Tẩy não lại. Người Việt từng đi tù cải tạo nghe hai chữ ấy là lạnh xương sống. Sau năm 1975, Cộng sản cũng gọi việc giam cầm hàng trăm ngàn quân nhân, công chức Việt Nam Cộng Hòa là “học tập”, là “cải tạo tư tưởng”.
Thưa quý vị, lá phiếu kỳ này sẽ quyết định nước Mỹ có còn là xứ tự do mà chúng ta đã liều chết vượt biển để tìm tới hay không.
Bầu cho Đảng Dân Chủ kỳ này là trao chìa khóa Quốc hội vào tay những người muốn luận tội một vị Tổng thống do 77 triệu cử tri bầu lên, muốn tịch thu công ty của người dám đứng về phía ông, và coi những người ủng hộ ông là đám người cần được tẩy não. Như thế là tự tay giết tương lai của chính nước Mỹ.
Người Việt tỵ nạn đã mất một quê hương vì Cộng sản. Chúng ta đã thấy tận mắt hai chữ “quốc hữu hóa” biến thành nhà cửa bị tịch thu, tiền bạc bị đổi, cha anh bị đưa đi cải tạo, con cháu phải bỏ nước ra đi. Năm 1975, chúng ta không có lá phiếu nào để giữ lấy miền Nam. Hôm nay chúng ta có. Đừng để mai này con cháu phải hỏi vì sao cha ông chúng đã ngồi yên khi chuyện cũ tái diễn trên quê hương thứ hai này.
Hãy đi bầu như thể mạng sống của chính mình và tương lai của con cháu mình tùy thuộc vào lá phiếu ấy.
Tác giả: Vô Danh
AnhMinh Nguyen(813) 570-0122
(VACA)