From: HungThe <hungthe42>
Date: Sun, Jun 29, 2025 at 4:51 PM
From: Tuan Le <vtuan93>
To: Tuan Le <vtuan93>
Sent: Sunday, June 29, 2025 at 01:27:36 PM PDT
Subject: Sức mạnh đáng ngạc nhiên của việc thở bằng mũi/The surprising power of breathing through your nose
Sức mạnh đáng ngạc nhiên của việc thở bằng mũi
Thomas Germain
Serenity Strull/ BBC
(Nguồn: Serenity Strull/BBC)
Tôi cảm thấy mọi khía cạnh trong cuộc sống của mình đều được cải thiện sau ca phẫu thuật mũi gần đây, từ dị ứng đến sức khỏe tinh thần. Có lẽ đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Thở bằng mũi là một siêu năng lực ẩn giấu ở phía trước khuôn mặt bạn.
Theo như tôi nhớ, mỗi hơi thở đều giống như đang chuẩn bị bơi dưới nước, một luồng không khí mạnh không bao giờ lấp đầy phổi tôi. Tôi thường đi lại với tiếng huýt sáo yếu ớt trong mũi, cầu nguyện rằng không ai có thể nghe thấy. Vấn đề tồi tệ nhất là một khuyết tật nhỏ mà hầu hết mọi người đều từ chối tin là có thật: có điều gì đó về cấu trúc tàn khốc trên khuôn mặt tôi khiến tôi không thể xì mũi. Thế giới là một tiếng khịt mũi liên tục.
Cuộc sống đã nguyền rủa tôi với một vách ngăn mũi lệch. Lỗ mũi bên phải của tôi bị tắc vào những ngày tốt nhất, và tôi phải thở bằng miệng khi có dấu hiệu dị ứng nhỏ nhất. Các vấn đề về mũi thậm chí còn góp phần gây ra chứng ngưng thở khi ngủ của tôi , một tình trạng hô hấp khiến bạn thức dậy nhiều lần vào ban đêm, điều này rõ ràng khiến bạn có nhiều khả năng tử vong vì bất kỳ nguyên nhân nào. Nhưng sau nhiều thập kỷ khó chịu, bác sĩ của tôi đã đề nghị phẫu thuật. Kế hoạch là làm thẳng vách ngăn mũi và thu nhỏ các cuốn mũi của tôi – các cấu trúc xương được bao phủ bởi một màng nhầy có chức năng điều hòa không khí khi bạn thở – các mô mũi mà tôi thậm chí không biết mình có. Tôi đã sẵn sàng thử bất cứ điều gì, vì vậy vào ngày 3 tháng 1 năm 2025, tôi đã phẫu thuật.
“Thật đơn giản. Mũi của bạn để thở và miệng của bạn để ăn” – Ann Kearney
Một tháng sau khi lành bệnh, tôi đã tự hào sở hữu một chiếc mũi mới hoạt động bình thường. Lần đầu tiên, tôi có thể thở trong và sâu bằng cả hai lỗ mũi. Tôi biết rằng việc xì mũi là một niềm vui sướng tột độ, một niềm vui mà giờ đây tôi tận hưởng thường xuyên nhất có thể. Và mặc dù chứng ngưng thở khi ngủ của tôi không được chữa khỏi, nhưng nó đã được cải thiện. Có lẽ thủ thuật này cũng dẫn đến nhiều phước lành khác. Hóa ra có một số lợi ích đáng ngạc nhiên khi thở bằng mũi, và bạn không nhất thiết phải phẫu thuật để tận hưởng chúng. Trên thực tế, thở bằng mũi thậm chí có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của bạn.
Bộ lọc không khí cá nhân của bạn
Theo Jacquelyn Callander, bác sĩ tai mũi họng tại Đại học California, San Francisco, lợi ích rõ ràng nhất của việc thở bằng mũi đến từ các cuốn mũi này. "Chúng giống như chất trung gian chính để làm ấm và làm ẩm không khí, và điều đó cực kỳ quan trọng. Nhưng chúng cũng hoạt động như một hệ thống lọc", Callander nói.
Thở bằng mũi vệ sinh hơn, giúp tránh sâu răng và thậm chí có thể có lợi cho sức khỏe tinh thần của bạn (Nguồn: Serenity Strull/ BBC)
Cùng với lông mũi, các cuốn mũi của bạn lọc bụi, vi khuẩn, vi-rút và nhiều thứ khác, một lợi thế mà bạn sẽ không có được khi thở bằng miệng. "Chúng có thể là tuyến phòng thủ đầu tiên cho hệ thống miễn dịch của bạn", cô nói.
Tuy nhiên, không chỉ cần xem xét đến ưu điểm của việc thở bằng mũi. Thở bằng miệng cũng có hậu quả. "Có rất nhiều nghiên cứu liên hệ việc thở bằng miệng với các vấn đề về sức khỏe răng miệng", Ann Kearney, một nhà nghiên cứu về bệnh lý ngôn ngữ tại Trung tâm Y tế Đại học Stanford, người nghiên cứu về các vấn đề về giấc ngủ và nuốt, cho biết.
“Chúng ta ngày càng hiểu rõ hơn về những lợi ích về mặt thể chất của việc thở bằng mũi, nhưng mối liên hệ giữa mũi và não thường bị bỏ qua.”
Thở bằng miệng đã được chứng minh là làm tăng độ axit và khô trong miệng, liên quan đến sâu răng, mất khoáng của răng và bệnh nướu răng. Một lượng lớn nghiên cứu cũng cho thấy thở bằng miệng khi còn nhỏ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của răng và hàm, dẫn đến răng bị lệch và thậm chí thay đổi hình dạng khuôn mặt của bạn.
"Rất đơn giản. Mũi của bạn dùng để thở và miệng của bạn dùng để ăn", Kearney nói. Đối với một số người bị lệch vách ngăn nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn mũi khác, thở bằng mũi không phải là một lựa chọn. Nhưng cô ấy nói rằng rất nhiều người thở bằng miệng có thể chọn đường mũi trong nhiều trường hợp. "Lúc đầu có thể không thoải mái. Việc chuyển từ thở bằng miệng sang thở bằng mũi có thể là một sự điều chỉnh", Nhưng Kearney nói rằng, những lợi ích sẽ xuất hiện sau mỗi lần thở.
Mũi vào ban đêm
Hầu hết những người khỏe mạnh đều thở bằng mũi khi ngủ, nhưng một số người há miệng để tìm không khí vào ban đêm. Đó là tin xấu, Kearney nói. "Đó là về vị trí của lưỡi."
Kearney nói rằng bạn có thể tự cảm nhận được điều này. Khi miệng bạn khép lại, bạn có nhiều khả năng giữ đầu lưỡi ép vào vòm miệng và phần sau của lưỡi thư giãn, mở đường thở. Nhưng hãy dừng đọc trong giây lát, hãy để miệng bạn mở và thả lỏng các cơ trên khuôn mặt. Bạn có thể sẽ nhận thấy lưỡi của mình cuộn về phía cổ họng, đặc biệt là khi bạn ngửa đầu ra sau.
"Điều đó có thể hạn chế luồng không khí và gây ra một số tắc nghẽn", Kearney nói. Bạn thậm chí có thể nghe thấy thứ gì đó giống như tiếng ngáy nếu bạn thở khi thử điều này.
Những người bị tắc mũi có xu hướng thở bằng miệng khi ngủ, một hiện tượng thường góp phần gây ra chứng ngưng thở khi ngủ. Tình trạng này ảnh hưởng đến khoảng một tỷ người, lên tới 50% dân số ở một số quốc gia. Trong trường hợp tốt nhất, chứng ngưng thở khi ngủ làm giảm chất lượng cuộc sống của bạn. Trong trường hợp xấu nhất, hậu quả của nó có thể nghiêm trọng như tử vong sớm.
Ngay cả khi bạn không bị ngưng thở khi ngủ, việc thở bằng miệng vào ban đêm có thể gây ra chứng ngáy ngủ và tất cả những bất lợi được mô tả ở trên. Nhưng trên internet, những người có ảnh hưởng về sức khỏe và thể chất đang phát cuồng về một phương pháp khắc phục gây tranh cãi cho vấn đề này: băng dính miệng. Nó chính xác như tên gọi của nó. Bạn sử dụng một miếng băng dính để giữ miệng khép lại hoặc thậm chí bịt kín hoàn toàn. Về lý thuyết, điều này buộc bạn phải thở bằng mũi khi ngủ. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rằng có những rủi ro nghiêm trọng cần cân nhắc.
Kearney thề rằng băng miệng có thể khiến một số người khó thở hơn. Cách duy nhất để biết bạn có phải là một trong số họ hay không là đến gặp bác sĩ – đừng thử ở nhà mà không hỏi ý kiến bác sĩ trước. "Nếu bạn ngáy, khó thở bằng mũi hoặc có bất kỳ lý do nào khiến bạn nghĩ rằng mình có thể bị ngưng thở khi ngủ, bạn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng", cô nói.
Những rủi ro của băng dính miệng
Một số người thở bằng miệng khi ngủ, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng bệnh lý nghiêm trọng như chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Băng buộc bạn phải thở bằng mũi có thể giúp ích cho một số người – nhưng cho đến nay, vẫn chưa có đủ nghiên cứu và trong một số trường hợp, nó có thể khiến vấn đề trở nên tồi tệ hơn.
Jacquelyn Callander, bác sĩ tai mũi họng tại Đại học California, San Francisco cho biết: "Nếu mọi người bị ngưng thở khi ngủ ở mức độ trung bình hoặc nặng, những lần mở miệng để thở vào ban đêm có thể rất quan trọng để đưa mức oxy trở lại bình thường và tôi thường khuyên họ không nên thử dùng băng dính miệng".
"Có rất nhiều bệnh nhân không biết mình có vấn đề", bà nói, vì vậy, điều quan trọng là phải đi khám bác sĩ trước khi thử dùng băng dán.
Thực hành dán miệng vẫn còn trong giai đoạn đầu. Nhiều bác sĩ tai, mũi và họng cho biết chưa có đủ nghiên cứu về hiệu quả hoặc tính an toàn của nó. Một vài nghiên cứu ban đầu cho thấy nó có thể hữu ích, mặc dù không có nghiên cứu nào là chắc chắn. Ví dụ, một nghiên cứu trên 20 người ở Đài Loan cho thấy dán miệng cải thiện đáng kể chứng ngưng thở khi ngủ và ngáy ngủ, nhưng các nhà nghiên cứu cho biết quy mô mẫu nhỏ và thiếu nhóm đối chứng đã hạn chế kết luận của họ.
"Cho đến nay chúng tôi vẫn chưa có bằng chứng khách quan tuyệt vời nào cho thấy băng dán miệng giúp giảm chứng ngưng thở khi ngủ hoặc cải thiện hơi thở vào ban đêm", Callander nói. "Nhưng nó có giá thành thấp và có thể có lợi". Bà tin rằng băng dán miệng cho thấy triển vọng thực sự, nhưng đồng ý rằng cần có lời khuyên y tế. Nếu bạn đang nghĩ đến việc thử, bước đầu tiên là nói chuyện với một chuyên gia về giấc ngủ hoặc bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.
Tuy nhiên, những gì bạn có thể thử là miếng dán mũi giúp giữ lỗ mũi mở từ bên ngoài, Callander nói. "Một số người bị cái gọi là ‘hẹp van mũi’, khi hít vào gây ra áp suất âm trong khoang mũi. Đối với những người đó, miếng dán mũi có thể giúp ích." Một số người thậm chí còn đeo chúng khi tập thể dục. Tuy nhiên, nếu bạn bị lệch vách ngăn mũi hoặc cuốn mũi to, giống như tôi, thì miếng dán mũi có thể không giúp ích gì, cô ấy nói.
Một chiếc chuông gió cho tâm trí
Theo thời gian, chúng ta ngày càng hiểu rõ hơn về lợi ích vật lý của việc thở bằng mũi, nhưng mối liên hệ giữa mũi và não thường bị bỏ qua. Trong trường hợp của tôi, hành động đơn giản là thở bằng mũi mang lại nhiều sự thoải mái cho cơ thể, nhưng cách chúng ta thở, đặc biệt là qua mũi, có thể có tác động đáng ngạc nhiên đến sức khỏe tâm lý của chúng ta.
Phương pháp điều trị chính cho chứng ngưng thở khi ngủ là máy CPAP, cung cấp luồng không khí liên tục vào ban đêm và khuyến khích thở bằng mũi (Nguồn: Serenity Strull/ BBC)
Bạn có thể nghĩ về mũi như một chiếc chuông gió cho tâm trí; khi không khí di chuyển qua mũi, nó dường như có ảnh hưởng đáng kể đến các quá trình nhận thức của bạn. Thở bằng mũi có tác động tích cực đến hệ thống limbic – các bộ phận của não điều chỉnh cảm xúc và hành vi – theo cách mà thở bằng miệng không có.
“Một số nghiên cứu chỉ ra rằng việc thở bằng mũi nhịp nhàng, kéo dài làm chậm sóng não trên toàn bộ vỏ não của bạn, cho thấy trạng thái tinh thần bình tĩnh hơn.”
Ví dụ, một nghiên cứu năm 2023 phát hiện ra rằng thở bằng mũi làm giảm huyết áp và sự thay đổi cũng như tần suất của nhịp tim, cho thấy sự thư giãn. "Nó sẽ không điều trị tăng huyết áp [huyết áp cao]", Joe Watso, một nhà sinh lý học ứng dụng tại Đại học bang Florida, người đứng đầu nghiên cứu cho biết. "Nhưng hít vào và thở ra bằng mũi dường như có tác dụng làm dịu hệ thần kinh của bạn". Các nghiên cứu thậm chí còn chỉ ra rằng thở bằng mũi giúp cải thiện hiệu suất thực hiện các nhiệm vụ không gian, tăng cường chức năng trí nhớ và cải thiện thời gian phản ứng của bạn.
Các chuyên gia không biết chính xác tại sao lại như vậy. Điều chúng ta biết là việc thở bằng mũi sẽ kích hoạt dây thần kinh khứu giác – dây thần kinh chịu trách nhiệm phát hiện mùi – rõ ràng là ngay cả khi không có gì để ngửi. Một lý thuyết hàng đầu là điều này đồng bộ hóa hoạt động điện trên các vùng khác nhau của não bao gồm cả hạch hạnh nhân và hồi hải mã. Dù nguyên nhân là gì, thì việc thở bằng mũi dường như kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp cơ thể tiết kiệm năng lượng và làm chậm các chức năng của cơ thể khi bạn thư giãn.
Khoa học đang cho chúng ta biết những gì các thiền sư và người tập yoga đã nói trong hàng ngàn năm: thở bằng mũi có thể giúp ích cho sức khỏe tinh thần. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng thở bằng mũi nhịp nhàng, kéo dài làm chậm sóng não trên toàn bộ vỏ não của bạn, cho thấy trạng thái tinh thần bình tĩnh hơn. Watso và những người khác cho rằng kích thích mũi thậm chí có thể đưa ra lời giải thích về mặt sinh lý cho những lợi ích của thiền định.
Hầu như mọi khía cạnh trong cuộc sống của tôi đều được cải thiện trong những tháng kể từ khi tôi sửa mũi. Bao gồm cả sức khỏe tinh thần của tôi. Sự lo lắng của tôi đã giảm bớt, tôi có thể tập trung hơn và tâm trạng của tôi tốt hơn nói chung. Có thể không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Callander nói rằng thở bằng mũi thực sự có thể khiến tôi trở thành một chàng trai điềm tĩnh hơn.
Thêm nội dung tương tự:
• Ráy tai có thể tiết lộ điều gì về sức khỏe của bạn
• Bạn có cần sử dụng ốp điện thoại nữa không?
• Sức mạnh nắm chặt: Bài kiểm tra khả năng sống đến 100 tuổi của bạn
"Điều đó là có thể", Callander nói. "Nếu bạn ngủ ngon hơn, điều đó gắn liền với chất lượng cuộc sống và sức khỏe của bạn. Nhưng tôi nghĩ bạn có thể kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm thường xuyên hơn so với trước đây".
Theo kinh nghiệm của tôi, lời khuyên kinh điển này rất đúng: khi bạn cảm thấy lo lắng hoặc buồn bã, hãy hít thở thật sâu. Nhưng lần sau, bạn có thể muốn hít thở bằng mũi.
* Tất cả nội dung trong chuyên mục này chỉ được cung cấp cho mục đích thông tin chung và không được coi là thay thế cho lời khuyên y khoa của bác sĩ riêng của bạn hoặc bất kỳ chuyên gia chăm sóc sức khỏe nào khác. BBC không chịu trách nhiệm hoặc nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ chẩn đoán nào do người dùng đưa ra dựa trên nội dung của trang web này. BBC không chịu trách nhiệm đối với nội dung của bất kỳ trang web internet bên ngoài nào được liệt kê, cũng như không xác nhận bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ thương mại nào được đề cập hoặc tư vấn trên bất kỳ trang web nào. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ gia đình của riêng bạn nếu bạn lo lắng về sức khỏe của mình.
Thomas Germain là một nhà báo công nghệ cao cấp của BBC. Ông đã đưa tin về AI, quyền riêng tư và những phạm vi xa nhất của văn hóa internet trong gần một thập kỷ. Bạn có thể tìm thấy ông trên X và TikTok @thomasgermain.
Sức mạnh đáng ngạc nhiên của việc thở bằng mũi
ENGLISH:
The surprising power of breathing through your nose