From: <shaman9nguyenthuongvu>
Date: Wed, Sep 24, 2025 at 13:15
Bài số 19 trong danh sách Nhạc Cổ Điển Tây Phương của Con Cò
Trong bài viết kỳ này BS Bảo bàn luận về những tác phẩm âm nhạc cổ điển cùa Rachmaninov cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, nhất là bài Raphsody / Variations Sur un theme de Paganini.
Rachmaninov – cũng như Dvorak của bài trước – là những nhạc sĩ đại tài của các nhạc sĩ gốc Đông Âu hay Nga.
Họ cũng là các nhạc sĩ ít được quân chúng Việt Nam thế hệ chúng tôi, hay sau thế hệ chúng tôi biết và hâm mộ,
Ngoại trừ 1 thiểu số rất nhỏ có được giáo dục cặn kẽ tại các viên Quốc Gia Âm Nhạc Saigon và Hanoi.
Rachmaninov bị ảnh hưởng của Paganini rất nhiều, ảnh hưởng này đi theo ám ảnh cả cuộc đời âm nhạc của Rachmaninov.
Nói một cách tổng quát thì tất cả các nhạc sĩ soạn nhạc – cổ điển cũng như tân nhạc- người nào cũng bị ảnh hưởng bới thế hệ đàn anh, hay ông, cha đi trước.
Tất cả các bản nhạc là do sự kết hợp bời 7 notes nhạc, theo thứ tự khác nhau tùy theo bản nhạc, và dài hay ngắn khác nhau tuy theo bản nhạc.
Variation 18 của Rachmaninov ảnh hưởng tơi` 1 nhạc sĩ tài danh xuất chúng cua Việt Nam là nhạc sĩ Dương Thiệu Tước.
Nếu chúng ta nghe hai câu đầu của bản Chiều , phổ theo 1 bài thơ của Hồ Dzếnh, và chúng ta nghe lại Variation # 18 của Rachmaninov thì chúng ta thể hiện được cảm xúc mãnh liệt của Rachmaninov trên Duong Thiệu Tước.
Nếu các bạn có “tai” thính về âm nhạc, và nghe đi, nghe lại cái variation # 18 của Rachmaninov , rồi nghe lại Caprice # 24 của Paganini thì chúng ta nhận thấy 1 sự kiên kỳ lạ, chứng tỏ tài năng phi thường của Rachmaninov:
Variation # 18 của Rachmaninov là 1 Musical Inversion của Caprice # 24 của Paganini.
Nói 1 cách khác, Rachmaninov lấy bản Caprice # 24 ra, viết lại, đồi từ key A/La của Paganini thành key D/Ré của mình.
Và cùng 1 lúc Rachmaninov làm inversion : đảo ngược các notes của Paganini thành các notes trái ngược : cứ chỗ nào Paganini lên cao thì Rachmaninov xuống thấp, và trái ngược lại chỗ nào Paganini xuống thấp thì Rachmaninov lại lên cao.
Cả hai bản nhạc đều là những tác phẩm âm nhạc tuyệt vời, tuy nhiên nếu bắt buộc tôi phải trọn thỉ tôi lấy Variation # 18 của Rachmaninov hơn.
Nếu các anh chị click vào link tới video của pianist YugiaWang độc tấu, vảo lúc 15.43 phút của video thì các anh chị được nghe từ đầu Variation # 18 và các anh chị cũng thấy ảnh hưởng của Rachmaninov với Dương Thiệu Tước trong lúc đầu của bản Chiều cũa Dương Thiệu Tước.
Mời bấm vào link dưới đây để nghe Yuja Wang chơi Rhapsody on a Theme of Paganini của Rachmaninov. 24’26”:
Tôi xin chấm dứt ba xạo nơi đây vì lộng ngôn quá ngạo mạn, quá ngông cuồng rồi
Rất thân mến
Nguyen Thuong Vu
From: bao nguyen <concotho>
Sent: Tuesday, September 23, 2025 11:20 AM
To: SVQY <svqy@gaggle.email>; CATBUI2014; LOC NGUYEN <windblow>; Loi Nguyen <loi.nguyen1>; Thanh Kim Nguyen <drkim>; KimAnh Nguyen <lilwolfie1111>; Ha Evans <haevans4>; thinhnguyen51; Nguyen Thi Lan Nguyen <ltn75>; ngocthuy0715; Tammy Hilton <tammy.hilton>; Dominique Lqam <dominique.lqam12>; minhlepham63; shaman9nguyenthuongvu; drquannguyen; dzunglien; hungxuan; ghangoc; nguyenquyentai; Nui/Ninh <kimninh>; huy017; dranh9; phamjngocjlan; Bao Nguyen <concotho>; ttruong8; lt_21; mailiem220; Duy Tam Bui <buiduytam1>
Subject: Bài số 19 trong danh sách Nhạc Cổ Điển Tây Phương của Con Cò
Bài số 19 trong danh sách Nhạc Cổ Điển Tây Phương của Con Cò
Rhapsody on a Theme of Paganini của Rachmaninov
(Bài này được xếp hạng 3 trong những rhapsodies)
Rhapsody là một hình thức âm nhạc tự do, không tuân theo một cấu trúc cố định, thường mang tính chất phóng khoáng, giàu tình cảm và có sự kết nối chặt chẽ với các yếu tố kể chuyện hoặc trữ tình. Thuật ngữ này bắt nguồn từ tiếng Hy-Lạp cổ rhapsodia nghĩa là một bản ngâm thơ hoặc ca khúc được trình bày bởi một rhapsode (người ngâm thơ trong các cuộc thi nghệ thuật). Rhapsody chỉ có một movement chứ không như Sonata, Concerto, Symphony (có từ 2 tới 4 movements).
Rhapsody ơn a Theme of Paganini (dịch nguyên văn là Rhapsody dựa trên một giai điệu của Paganini) là một đầu đề của Rachmaninov đặt cho bài rhapsody của mình. Bài rhapsody này (có 24 variations đánh số từ V1 đến V24) là một tác phẩm concertante do Sergei Rachmaninov viết cho piano và dàn nhạc; nó có cấu trúc gần giống với concerto piano nhưng gói gọn trong một chương duy nhất. Rachmaninov sáng tác tác phẩm này tại biệt thự mùa hè của ông, một Villa tên là Villa Senar ở Thụy Sĩ; theo bản tổng phổ thì từ ngày 3 tháng 7 đến 18 tháng 8 năm 1934, chính Rachmaninov, một nhà sáng tác nhạc giao hưởng kiêm nghệ sĩ chuyên biểu diễn tác phẩm của mình, đã chơi phần piano trong buổi công diễn đầu tiên ngày 7 tháng 11 năm 1934 tại Nhà hát Opera Lyric ở Baltimore, Maryland, cùng Dàn nhạc Philadelphia do Leopold Stokowski chỉ huy.
Rachmaninoff, Stokowski và Dàn nhạc Philadelphia cũng thực hiện một bản thu âm nữa vào ngày 24 tháng 12 năm 1934 tại Trinity Church Studio của RCA Victor ở Camden, New Jersey.
Buổi công diễn tại Anh ngày 7 tháng 3 năm 1935 tại Manchester Free Trade Hall, cũng do Rachmaninoff biểu diễn cùng Dàn nhạc Hallé dưới sự chỉ huy của Nicolai Malko.
Biến tấu nổi tiếng nhất của tác phẩm là Biến tấu số 18, thường được tách riêng và xuất hiện nhiều trong các tuyển tập nhạc cổ điển.
Nhạc cụ
Piano là nhạc cụ chính.
Bộ gỗ: 2 sáo, piccolo, 2 oboe, cor anglais, 2 clarinet, 2 fagot
Bộ kèn đồng: 4 kèn horn, 2 trumpet, 3 trombone, tuba
Bộ gõ: timpani, trống nhỏ, tam giác, chũm chọe, trống đại, glockenspiel
Bộ dây: violon I, violon II, viola, cello, contrabass, harp
Cấu trúc
Tác phẩm gồm 24 biến tấu (variations), dựa trên Caprice số 24 dành cho violin độc tấu của Niccolò Paganini, vốn đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà soạn nhạc. Toàn bộ tác phẩm kéo dài khoảng 23 phút. Các biến tấu chủ yếu ở cung La thứ (A minor), trừ các đoạn:
Biến tấu 12: Tempo di minuetto (Rê thứ)
Biến tấu 14: L’istesso tempo (Fa trưởng)
Biến tấu 15: Più vivo scherzando (Fa trưởng)
Biến tấu 16: Allegretto (Si giáng thứ)
Biến tấu 17: (Allegretto) (Si giáng thứ)
Biến tấu 18: Andante cantabile (Rê giáng trưởng)
Biến tấu 24: A tempo un poco meno mosso (La thứ → La trưởng)
Biến tấu số 18 nổi tiếng nhất, thường được trích riêng trong các tuyển tập nhạc cổ điển. Nó dựa trên sự đảo ngượcgiai điệu chủ đề Paganini: chủ đề La thứ được “lật ngược” và chơi ở Rê giáng trưởng, kèm một số thay đổi. Rachmaninov từng thừa nhận sức hút của biến tấu này, nói: “Biến tấu này dành cho người quản lý của tôi.” . Biến tấu 24 mang âm hưởng vui tươi hơn, kết thúc bằng một cú quét glissando trên bàn phím trước khi trích lại chủ đề chính ở nhịp cuối. Do tốc độ và những quãng nhảy rộng trên piano, biến tấu này đòi hỏi kỹ thuật cao. Trước buổi công diễn đầu tiên, Rachmaninoff (vốn bị lo âu khi biểu diễn) đã thú nhận lo lắng về khả năng chơi đoạn này. Theo gợi ý của bạn ông – Benno Moiseiwitsch – ông đã phá lệ, uống một ly crème de menthe (vốn để sẵn dưới đàn) để trấn tĩnh. Buổi diễn thành công rực rỡ, và sau đó, trước mỗi lần biểu diễn Rhapsody, ông đều uống crème de menthe, khiến biến tấu thứ 24 được ông gọi vui là “Biến tấu Crème de Menthe”.
Mời bấm vào link dưới đây để nghe Yuja Wang chơi Rhapsody on a Theme of Paganini của Rachmaninov. 24’26”:
Phụ bản
Tiểu sử Rachmaninov
Sergei Vasilievich Rachmaninoff (1873 – 1943) là nhà soạn nhạc Nga bậc thầy piano và nhạc trưởng vào cuối thời kỳ Lãng mạn. Một số tác phẩm của ông đã trở thành kinh điển trong giai đoạn âm nhạc Lãng mạn.
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống âm nhạc, Rachmaninoff được học piano từ khi lên bốn tuổi. Ông tốt nghiệp Nhạc viện Moscow năm 1892, lúc này ông đã sáng tác một số tác phẩm cho piano và dàn nhạc. Năm 1897, sau bản khi Giao hưởng số 1 của ông bị chỉ trích nặng nề, Rachmaninoff rơi vào trạng thái trầm cảm và sáng tác rất ít trong thời gian này. Bốn năm sau, việc trị liệu tâm lý thành công cho phép ông hoàn thành bản Piano Concerto số 2 vào cuối năm 1901. Tác phẩm nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của công chúng và mang lại tiếng tăm cho Rachmanioff. Đến nay, bản Concerto này vẫn được coi là đỉnh cao và là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Trong mười sáu năm tiếp theo, Rachmaninoff làm chỉ huy tại nhà hát Bolshoi, rồi chuyển đến Dresden, Đức và lần đầu tiên lưu diễn ở Hoa Kỳ.
Sau Cách mạng Nga năm 1917, Rachmaninoff và gia đình rời khỏi quê hương. Một năm sau, họ định cư ở Hoa Kỳ, đầu tiên là tại thành phố New York. Lúc này, nguồn thu nhập chính của ông đến từ các buổi biểu diễn piano. Lịch biểu diễn dày đặc khiến Rachmanioff ít có thời gian sáng tác hơn. Trong khoảng thời gian từ 1918 đến 1943, ông chỉ hoàn thành sáu tác phẩm, trong đó có Rhapsody dựa theo giai điệu của Paganini, Giao hưởng số 3, và Vũ điệu giao hưởng. Đến năm 1942, ông chuyển đến sống ở Hillsly Hills bang California do vấn đề sức khỏe. Rachmanioff qua đời vào cuối tháng 3 năm 1943 do bệnh ung thư hắc tố tiến triển, một tháng sau khi nhận được quốc tịch Mỹ.
Ban đầu, các sáng tác của Rachmanioff chịu ảnh hưởng từ những nhà soạn nhạc Nga danh tiếng như Tchaikovsky, Rimskt-Korsakov, Balakirev, Mussorgsky. Dần dần, tác phẩm của ông càng mang đậm dấu ấn cá nhân, nổi bật là giai điệu uyển chuyển, tính biểu cảm và màu sắc của dàn nhạc. Nhà soạn nhạc thường sử dụng piano trong các tác phẩm của mình. Là một bậc thầy piano, Rachmanioff cũng khám phá và nâng tầm cho khả năng biểu cảm của nhạc cụ này.
Tiểu sử Paganini
Niccolò Paganini (27-10-1782; 27-5-1840) là một nghệ sĩ chơi violin, viola, guitar và nhà soạn nhạc người Ý. Ông được coi là một trong những nghệ sĩ violin vĩ đại nhất trong lịch sử, dù rằng không thể xác thực điều này do không có được những băng ghi âm các tác phẩm ông trình diễn. Mặc dù thế kỉ 19 ở châu Âu có một số nghệ sĩ violon xuất chúng, nhưng Paganini là nghệ sĩ bậc thầy ở thế kỉ này. Có những lời đồn đại đương thời rằng ông đã "bán linh hồn cho quỷ dữ" để có được khả năng thần kì này. (Cậu thiếu niên Paganini, năm 16 tuổi sa vào cờ bạc và rượu chè. Một thiếu phụ vô danh đã cứu sự nghiệp của Paganini khi đưa cậu về nhà của mình. Ở đó ông từ bỏ khỏi các tật xấu, tiếp tục học violin trong 3 năm. Trong thời gian này cậu học cả guitar và 3 năm sau cậu đi du lịch và biểu diễn violin. Năm 22 tuổi bắt đầu sáng tác một số tác phẩm).
Tiểu sử Yuja Wang
Yuja Wang (Tiếng Trung: 王羽佳; bính âm: Wáng Yǔjiā; sinh ngày 10 tháng 2 năm 1987) là một nghệ sĩ piano người Mỹ gốc Trung Quốc. Sinh ra tại Bắc Kinh, cô bắt đầu học piano từ năm sáu tuổi và tiếp tục theo học tại Học viện Âm nhạc Trung ương Bắc Kinh và Học viện Âm nhạc Curtis ở Philadelphia.
Đến năm 21 tuổi, cô đã là một nghệ sĩ piano biểu diễn quốc tế được công nhận và ký hợp đồng độc quyền với hãng đĩa Deutsche Grammophon. Hiện nay, Wang đang sinh sống tại New York.