From: Vui Nguyen <khuhoictnctneworleans>
Date: Tue, Sep 15, 2026 at 20:28
Vào Thứ 3, 15 thg 9, 2026 vào lúc 01:14 Loan My <tmyloan1812> đã viết:
Bầu cử vùng Đức : Thắng lợi của đảng cực hữu AfD và nỗi lo lan rộng tại châu Âu
Trong cuộc bầu cử cấp vùng tại bang Sachsen Anhalt, phía đông nước Đức, ngày 06/09/2026, đảng cực hữu AfD (Con đường khác cho nước Đức) đã giành chiến thắng lịch sử với hơn 40% số phiếu ủng hộ. Sự kiện này đã làm rúng động chính trường Đức và đe dọa vị thế của thủ tướng chính phủ Friedrich Merz.
Đảng cực hữu AfD giành chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử cấp vùng ở Sachsen Anhalt, ngày 06/09/2026. © Matthias Schrader / AP Photo
Minh Anh
Làm thế nào từ một phong trào phản kháng, AfD trở thành một đảng chính trị cực hữu và tiến dần đến việc nắm quyền lực ? Thắng lợi này sẽ có tác động ra sao cho nền chính trị Đức, các chính sách của Liên Hiêp Châu Âu và nhất là trong cuộc bầu cử tổng thống tại Pháp vào năm 2027 ?Trả lời RFI Tiếng Việt, nhà nghiên cứu Jeanette Süß, nhà chính trị học, chuyên gia về quan hệ Pháp – Đức, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI) trước hết cho biết đôi nét về đảng AfD.
Jeanette Süß : Lúc ban đầu, AfD không phải là một đảng cực hữu. Đảng này được thành lập vào năm 2013 vào thời điểm xảy ra khủng hoảng đồng euro và nhất là, tự khẳng định như là một « giải pháp thay thế » cho chính sách cứu trợ do Angela Merkel, cựu thủ tướng Đức, thuộc đảng CDU, thực hiện, đối với nhiều nước thành viên khác của Liên Hiệp Châu Âu.
Thế nên, đảng này do các nhà kinh tế khá tự do thành lập và đảng này dần dần thay đổi từ cuộc khủng hoảng di dân 2015 sau việc bà Angela Merkel cho phép hơn 1,5 triệu người Syria tị nạn đến Đức. Điều này đã dẫn đến sự xuất hiện các phe phái dựa trên bản sắc, bài ngoại hơn, đặc biệt là tại vùng Đông Đức và kể từ đó, đảng này ngày càng tập trung vào những vấn đề này.
Trong cuộc bỏ phiếu lần này, AfD đã về đầu khi thu được hơn 40% lá phiếu cử tri, tăng gấp đôi so với cách nay 5 năm. Bà diễn giải như thế nào về thắng lợi chưa từng có này của đảng AfD. Kết quả bầu cử này phải chăng còn là một tín hiệu chính trị quan trọng ở cấp độ quốc gia tại Đức ?
Jeanette Süß : Đúng vậy, đây thực sự là một bước tiến vượt bậc. Số phiếu ủng hộ đã tăng hơn gấp đôi, trong khi CDU lại bị giảm mất gần một nửa. Vì vậy, có thể nói, đây là một sự đảo ngược của hai đường cong (trên đồ thị) và hoàn toàn đi ngược với những gì thủ tướng hiện nay, ông Friedrich Merz, thuộc đảng CDU, đã hứa. Ông ấy đặc biệt muốn cắt giảm một nửa điểm số của AfD, nhưng thay vì là điểm của AfD, ông ấy lại giảm mất điểm của chính đảng CDU.Đâu là nguyên nhân của đà tiến mạnh mẽ này của AfD ? Có nhiều yếu tố để giải thích. Đầu tiên hết là nét đặc thù của Đông Đức tại những bang cũ nằm trong Cộng hòa Dân chủ Đức, nằm dưới chế độ cộng sản, và người dân ở đó không được xã hội hóa theo cùng một cách. Họ ít có các mối liên hệ truyền thống với các đảng chính thống, chính xác bắt nguồn từ hệ thống chính trị Tây Đức.
Và trong một thời gian dài, người dân cảm thấy họ chỉ đơn giản tiếp nhận hệ thống Tây Đức hiện có. Và do vậy, đảng AfD đã tận dụng được mặc cảm bị hạ cấp cũng như là mặc cảm mình là kẻ thua cuộc trong quá trình thống nhất đất nước từ những năm 1990. Đây chính là điều đã gây ra sự xáo trộn trên nhiều bình diện đối với người dân nước này. Có thể nói, đó là sự kết hợp của nhiều yếu tố cho phép AfD chỉ có thể tiến lên mà thôi.
Kết quả bầu cử này sẽ có tác động ra sao đối với thủ tướng Đức Friedrich Merz ?
Jeanette Süß : Tuy cuộc bầu cử này diễn ra ở cấp vùng và chỉ có 1,7 triệu cử tri tham gia, một con số không lớn, nhưng vẫn có tác động lớn ở cấp liên bang và quốc gia tại Đức, bao gồm cả thủ tướng Friedrich Merz cùng liên minh của ông với đảng Dân chủ Xã hội. Vì sao ư ? Bởi vì đây là lần đầu tiên một đảng, được các cơ quan an ninh tình báo xếp vào diện phong trào cực đoan cánh hữu, có khả năng lên nắm quyền. Về mặt này, đây thực sự là một hiện tượng chưa từng có.
AfD cũng hy vọng có thể tạo ra một hiệu ứng domino, và lan rộng sang các vùng khác. Vào ngày 20/09, còn có cuộc bầu cử tại vùng Mecklenburg-Western Pomerania, cũng là một bang thuộc Đông Đức cũ. Tại Berlin, người ta dự đoán sẽ không có một chiến thắng vang dội như thế như chúng ta đang nghe nói nhiều đến, nhưng quả thực là AfD đang ngày càng có tiến bộ và do đó, họ có hy vọng sớm được cầm quyền.
Liệu người ta có thể nói rằng sau hơn 35 năm tường Berlin sụp đổ, sự cách biệt giữa Đông và Tây vẫn luôn là một thực tế chính trị và xã hội ?
Jeanette Süß : Hoàn toàn đúng, mặc dù là ở cấp độ kinh tế vĩ mô, tình hình rõ ràng đã được cải thiện. Vì vậy, khi xem xét một số yếu tố kinh tế vĩ mô, chẳng hạn như tỷ lệ thất nghiệp, GDP bình quân đầu người và tỷ trọng ngành công nghiệp, đã có sự cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, so với các vùng khác ở phía đông, Sachsen – Anhalt vẫn xếp hàng thứ cấp về phát triển kinh tế so với phía tây.
Điều quan trọng cần biết là một phần tư dân số đã rời đi, vì vậy đã có một cuộc di cư lớn, một làn sóng di cư khổng lồ trên khắp phía đông, đặc biệt là ở Sachsen – Anhalt. Điều này đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng, đặc biệt là trong số các nhà nghiên cứu nữ trẻ tuổi. Vì vậy, ở cấp độ kinh tế vĩ mô, vẫn còn rất nhiều việc phải làm để bắt kịp, nhưng về mặt chính trị, điều chúng ta vẫn thấy là tỷ lệ đại diện của người dân ở vùng này vẫn thấp hơn đáng kể so với cánh chính trị gia ở phía tây.
Theo bà, đà tiến của AfD hiện nay sẽ có những tác động đối với các chính sách của Liên Hiệp Châu Âu hay không ? Sự năng động này của AfD sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027 ?
Jeanette Süß : Thật vậy, chưa bao giờ có sự quan tâm lớn đến các cuộc bầu cử, ngay cả ở cấp khu vực, như trong các cuộc bầu cử lần này. Và điều này cũng đang được thảo luận rất nhiều ở Pháp, khi đảng Tập hợp Dân tộc (RN) đang ngày càng mạnh lên, nhưng đồng thời lại giữ khoảng cách với AfD.
Bởi vì, đảng RN cho rằng AfD vẫn còn, ở một mức độ nào đó, là cánh hữu cực đoan thực sự, thậm chí quá cực đoan, đặc biệt là về chính trị bản sắc, xét đến một số tuyên bố liên quan đến việc tương đối hóa chủ nghĩa Quốc xã, và cả về ý tưởng trục xuất hàng loạt người nước ngoài, xoay quanh khái niệm tái định cư.
Vì vậy, theo một cách nào đó, đây là những lằn ranh đỏ đã bị vượt qua. Do đó, việc đảng Tập hợp Dân tộc công khai và tích cực hoan nghênh chiến thắng của AfD là khá phức tạp và tế nhị, ngay cả khi những lý do dẫn đến cuộc bỏ phiếu này và phần lớn chương trình của họ hoàn toàn gắn liền với chương trình của Đảng Tập hợp Dân tộc.
RFI Tiếng Việt xin cảm ơn nhà nghiên cứu Jeanette Süß, chuyên gia về quan hệ Pháp – Đức, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI).
